Εφηβικά ματίτι, αντίο
Δεν είχα ποτέ το στήθος της Τζέιν Μάνσφιλντ, ούτε μπορώ να πω ότι το στήθος μου ήταν σήμα κατατεθέν. Δεν εμφανιζόταν δηλαδή προτού ακόμα στρίψω. Δεν είχα πλούσια τα ελέη του Θεού, αλλά διέθετα ένα εφηβικό, στητό μπούστο που καθάριζε για λογαριασμό μου. Τους είχα δώσει και όνομα: τα έλεγα «ματίτι», που στη γλώσσα σουαχίλι σημαίνει μικρό στήθος.
Εγώ και τα ματίτι μου είχαμε άριστη σχέση. Ποτέ δεν θέλησα μεγαλύτερα. Αυτά τα μικρά, ομοιόμορφα στηθάκια με έβγαζαν ασπροπρόσωπη και έμοιαζαν να αψηφούν τους νόμους της βαρύτητας. Ήταν ματίτι που είχαν αγαπηθεί. Είχαν θηλάσει επάξια για μήνες, θρέψει και μεγαλώσει αποκλειστικά ένα μωρό. Και είχαν φιλοξενήσει τόσα προσκέφαλα ευχαριστημένων αντρών. Ω, μικρά μου ματίτι, όλα τα είχατε κάνει ολόσωστα!
Μέχρι που ένα καλοκαίρι, την ώρα του ντους, έπιασα το ύποπτο σκληρό εξόγκωμα. Ήταν μια παράξενη αίσθηση, σαν ένα στραγάλι. Το χέρι κατάλαβε το κακό. Το άγγιξα και ένιωσα την ανησυχία. Κάτι σίγουρα δεν πήγαινε καλά. Κάπως έτσι μπήκαν στη ζωή μου οι γιατροί, τα νοσοκομεία και οι εξετάσεις. Το στήθος μου από τα χέρια των εραστών πέρασε στα χέρια των γιατρών εν μια νυκτί. Τους το παραχώρησα με την άδειά μου και δεν ήταν λίγες οι φορές που ένιωθα σαν πειραματόζωο στις υπηρεσίες της επιστήμης. Το «ιατρικοποιημένο» σώμα.
Τι είναι για μένα πλέον ο δεξιός μαστός; Είναι μέρος της ιστορίας μου και μια υπενθύμιση να συγχωρώ και να προχωράω.
Ό,τι ακολούθησε ήταν άχαρο, σαν κάτι που γινόταν χωρίς εμένα. Άκουγα λέξεις όπως «ύποπτο εύρημα», «πιθανός όγκος». Ξεκίνησαν εκτιμήσεις, διχογνωμίες γιατρών, σύγχυση για το τι έχω και τι συμβαίνει. Άβολες εξετάσεις, παρακέντηση, μαγνητική. Τελικά τα ματίτι μου έπαψαν να είναι ματίτι. Έγιναν δεξιός μαστός με κακοήθη όγκο. Ένας όγκος που έπρεπε να βγει το συντομότερο. Θα μου αφαιρούσαν άραγε ένα κομμάτι ή ολόκληρο τον μαστό; Η ογκολόγος ευτυχώς με καθησύχασε: ήταν μικρός ο όγκος, θα καθάριζε μόνο τη γύρω περιοχή και όλα θα πήγαιναν καλά.
Δίστασα να τη ρωτήσω αν θα άλλαζε η εικόνα του μαστού μετά την επέμβαση· φοβόμουν ότι αν ρωτούσα, θα ακουγόμουν υπερβολικά νάρκισσος και ματαιόδοξη. Το βράδυ πάντως πριν από το χειρουργείο κοιτάχτηκα τελευταία φορά στον καθρέφτη και είπα: «Αντίο, ανέμελο, ερωτικό μου στήθος».
Ιστορίες παραμόρφωσης
Δυστυχώς τα πράγματα δεν πήγαν όπως ήλπιζα. Το χειρουργείο πέτυχε, ο όγκος βγήκε, όμως όπως καθάρισε η γιατρός τη γύρω περιοχή, το στήθος άδειασε. Σαν σωσίβιο που το ξεφούσκωσαν. Όταν μου αφαίρεσαν τη γάζα και κοίταξα προς τα κάτω, το θέαμα ήταν απογοητευτικό. Το στήθος ήταν μοβ, πράσινο και κίτρινο μαζί. Τέρμα μελανιασμένο και πρησμένο. Ένα στήθος που έδειχνε σάπιο. Σκεφτόμουν ότι αν το πετούσαν σε πεινασμένα σκυλιά, αυτά θα το περιφρονούσαν.
Σταδιακά σταμάτησα να το αγαπώ, σαν η αγάπη μου γι’ αυτό να ήταν μόνο για όσο ήταν όμορφο. Έπαψα να το νιώθω δικό μου. Ήταν πλέον το καρκινιασμένο μου «βυζί», το ταλαιπωρημένο. Κάτι ολόδικό μου έγινε εντελώς ξένο. Ήταν πονεμένο και παραπονεμένο, το ένιωθα ότι με χρειαζόταν, αλλά εγώ δεν μπορούσα να του δώσω ούτε έναν κόκκο συμπάθειας. Το κουβαλούσα σαν να έσερνα ένα κουτσό πόδι. Ήταν εκεί για να μου θυμίζει κάθε μέρα τις συνέπειες. Ένιωθα ότι δεν διύλισα τον θυμό μου, ότι δεν κατάφερα να απαλλαγώ από την πίκρα μου. Ότι η συγχώρεση δεν ερχόταν απ’ την καρδιά μου. Το ίδιο το στήθος, σε θέση κριτή, έμοιαζε να λέει ότι εγώ η ίδια έφταιγα και για τον καρκίνο, σαν να μου τον χρέωνε. «Και τώρα;» ρωτούσα τον εαυτό μου. Πώς στέκομαι; Πώς το παρουσιάζω; Πρέπει να λέω σε όσους με βλέπουν γυμνή για τον καρκίνο; Πώς δικαιολογώ αυτήν τη βαθιά ουλή;
Ξεκίνησα ψυχοθεραπεία. Μαζί με όλα, έπρεπε να συνηθίσω τη νέα αίσθηση, για την ακρίβεια να συνηθίσω πώς είναι να μην έχεις αίσθηση. Ο κουτσουρεμένος μαστός δεν ένιωθε πια τίποτα. Είχαν κόψει νεύρα και δεν εξέπεμπε σήματα. Ήταν μόνιμα μουδιασμένος. Είπαν ότι με τον καιρό ίσως επανερχόταν η αίσθηση. Έμοιαζε με την κοιμωμένη που περίμενε να έρθει ο πρίγκιπας να της δώσει το φιλί. Οι ακτινοθεραπείες που ακολούθησαν το αποτελείωσαν. Ποιος πρίγκιπας και ποιο φιλί; Μου τις είχαν παρουσιάσει σαν παιχνίδι. Κανείς δεν είπε ότι είναι μια επιθετικότατη θεραπεία που ναι μεν μειώνει τον κίνδυνο της υποτροπής, αλλά σου κάνει εσωτερικό και εξωτερικό μόνιμο έγκαυμα. Δηλαδή μαζί με τα ξερά καίει και τα χλωρά.
Μέσα σε ένα τρίμηνο το στήθος μου, με το κάποτε ωραίο, λευκό και ροδαλό δέρμα, θύμιζε των Ψαρών την ολόμαυρη ράχη. Από μέσα σκοτωμένο και απέξω ζωντανό. Κάηκε όχι μόνο το δέρμα αλλά και οι ιστοί. Αν κάπου έλεγα τον καημό μου, πέφτανε να με φάνε. Σαν να ήταν ύβρις που ξεστόμιζα ότι δεν ένιωθα καλά με τον ποντικοφαγωμένο μαστό.
Έλεγαν: «Μην το σκέφτεσαι», «Είσαι ζωντανή», «Δεν έκανες χημειοθεραπεία», «Δες την τομή ως παράσημο», «Αγάπησε τον εαυτό σου με κάτι φάλτσο». Τα άκουγα από γιατρούς, γονείς και φίλους. Όλοι στέκονταν στην καλή μου τύχη. Ότι το πρόλαβα. Η εικόνα ήταν μια λεπτομέρεια. Και υπήρχε και κάτι που δεν είπα ποτέ σε κανέναν. Μετά το χειρουργείο, δεν μπόρεσα ποτέ να ξαναγγίξω το στήθος μου. Το χέρι μου δεν πήγε ποτέ ξανά εκεί. Ανατρίχιαζα, σαν να έπρεπε να αγγίξω κάτι ακρωτηριασμένο που μου έφερνε τεράστια αποστροφή και ανακατωσούρα. O καιρός πέρασε και μόλις πήρα λίγο τα πάνω μου, αποφάσισα ότι δεν θα άκουγα κανέναν και θα έκανα ό,τι χρειαζόταν για να το φτιάξω. Είχαν πει ότι θα μου έβαζαν ένα κομμάτι λίπος από ένα άλλο σημείο του σώματός μου και όλα θα ήταν σχεδόν όπως πριν.
Όταν έφτασε η ώρα να το κάνω, μου τα μάσαγαν: «Και πού θα βρούμε σε σένα λίπος που είσαι αδύνατη;», «Είναι ακόμα καμένοι οι ιστοί», «Κάνε ένα τατουάζ στην τομή και ξεμπέρδευε». Τέτοια άκουγα και όσο τα άκουγα τόσο περισσότερο πείσμωνα. Τελικά βρέθηκε ένας πλαστικός χειρουργός που έμοιαζε τολμηρός και μου είπε: «Πάμε να το φτιάξουμε». Η αποφασιστικότητά του συνάντησε την ελπίδα μου.
Το χειρουργείο έγινε. Οι μνήμες επέστρεψαν – γιατί ο καρκίνος, ακόμα και όταν σιωπά, είναι σαν ένα ανενεργό ηφαίστειο που βράζει από μέσα. Είχα πάλι πόνο, γάζες, ράμματα, αλλά και μια εσωτερική ησυχία που έλεγε: το προσπάθησα. Οι μέρες πέρασαν, οι γάζες βγήκαν και είχα πάλι ένα στήθος που δεν πλήγωνε τη θηλυκότητά μου. Δεν ήταν όμοιο με το παλιό, αλλά ήταν αρμονικό. Ήταν ένα «άλλο» που ήξερα ότι με τον καιρό θα το έκανα δικό μου.
Δυστυχώς, λίγες εβδομάδες μετά, ήρθε μια καινούργια παραμόρφωση. Οι ιστοί δεν κράτησαν το ένθεμα και το έστειλαν ψηλά. Σαν αλλήθωρα βυζιά. Ο ένας μαστός κοιτούσε στην Ανατολή, ο άλλος στη Δύση.
Όταν το έδειξα έντρομη στον γιατρό, εκείνος ήταν ατάραχος. Σαν να έβλεπε κάτι συνηθισμένο. Μου είπε ότι τίποτα στη φύση δεν είναι απόλυτα συμμετρικό. Ότι ο ένας μαστός βγήκε τέλειος και αυτόν να κοιτάω. Και, άκουσον άκουσον, ότι επειδή έχω μακριά μαλλιά μπορώ να τα ρίχνω μπροστά για να μη φαίνεται ο άλλος. Δεν ανέλαβε στιγμή την ευθύνη του.
Ήμουν ξανά στο μηδέν. Για λίγο σκέφτηκα να το αφήσω όπως ήταν. Όμως μού φαινόταν σαν παραδοχή της ήττας μου. Ότι στα δύσκολα τα παρατούσα. Η αποκατάσταση έγινε πράξη δράσης. Κάτι επαναστατικό. Έπαιρνα το τιμόνι στα χέρια μου και, με έναν τρόπο, βελτίωνα τη μοίρα μου.
Αυτήν τη φορά το έψαξα πιο στοχευμένα. Βρήκα τον πιο έμπειρο, τον πιο εξπέρ πλαστικό, που είχε μαθητεύσει και ζήσει στο Ρίο της Βραζιλίας, δίπλα στον κορυφαίο πλαστικό Πιτανγκί, και είχε ειδικευτεί στο να χειρίζεται καμένους ιστούς. Μου άρεσε που το μελέτησε. Που μου εξήγησε τι δεν πήγε καλά την πρώτη φορά. Που είχε στρατηγική. Το αποφάσισα χωρίς να το πολυσκεφτώ.
Ακόμα ένα χειρουργείο, το τρίτο. Ξανά πόνοι, γάζες, ράμματα. Φτου κι απ’ την αρχή. Αναρωτιόμουν: αν είχε φωνή ο μαστός, τι θα έλεγε; «Ευχαριστώ» ή «άσε με ήσυχο»;
Οι εβδομάδες πέρασαν με αγωνία. Θα ανέβει; Θα κατέβει; Πού θα πάει; Αυτήν τη φορά όμως έμεινε στη θέση του. Ήταν σαν να μου είχαν δώσει πίσω τον εαυτό μου ολόκληρο. Αν κρατάω μια εικόνα από όλη την περιπέτεια που πέρασα τα τελευταία έξι χρόνια, αυτή είναι η τελευταία της δοκιμασίας.
Δεκαπέντε μέρες μετά το τρίτο χειρουργείο, τα ράμματα άνοιξαν. Το στήθος άρχισε να τρέχει και έμοιαζε σαν να δακρύζει. Με έβαλαν στο χειρουργείο άρον άρον για να προλάβουν να μην μπει κάποιο μικρόβιο. Με έραψαν χωρίς νάρκωση. Ένιωθα τα πάντα. Το μπεταντίν. Τον αιθέρα. Τις οδηγίες του γιατρού στους βοηθούς. Την κλωστή που ήταν σαν να μου κεντούσε το σώμα.
Όταν τελείωσε, ο γιατρός ακούμπησε απαλά το χέρι του πάνω σε ένα βουνό από γάζες. Η σκηνή ήταν κινηματογραφική: το κρύο χειρουργείο, τα έντονα φώτα. Απλώθηκε μια σιωπή, σαν προσευχή. Σαν να με άγγιζε ο πατέρας μου που πια δεν είναι στη ζωή. Σωστά κατάλαβα.
Ο γιατρός μού είπε, ανθρώπινα: «Προσευχήθηκα να μην έχεις πάρεις μικρόβιο και να μη χρειαστεί άλλο χειρουργείο».
Δεν χρειάστηκε. Δεν πήρα μικρόβιο. Πλέον έχω το στήθος που μπορώ να αντέξω. Και χαλάλι. Τι είναι για μένα πλέον ο δεξιός μαστός; Είναι μέρος της ιστορίας μου και μια υπενθύμιση να συγχωρώ και να προχωράω.
