Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έφερε τη Δύση αντιμέτωπη με μία σκληρή πραγματικότητα: η Μόσχα κυριαρχεί στον ενεργειακό τομέα. Έχει πρωταγωνιστικό ρόλο σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και πυρηνική ενέργεια και η απεξάρτηση απαιτεί μακρά διαδικασία.
Το έκτο πακέτο μέτρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο οποίο περιλαμβάνεται και το εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο, είναι υπό εξέταση, ενώ υπό διεργασία είναι και σχέδια για τον «απογαλακτισμό» από την πυρηνική ενέργεια της Μόσχας.
Το ρωσικό αποτύπωμα στον τελευταίο τομέα αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας από το Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Όπως φάνηκε, η χώρα είναι κυρίαρχος παίκτης στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού αλλά και την τεχνολογία πυρηνικών αντιδραστήρων.
Το 2021 ήταν σε λειτουργία συνολικά 439 πυρηνικοί αντιδραστήρες, με τους 38 εξ αυτών να εδρεύουν στη Ρωσία. Άλλοι 42 είχαν κατασκευαστεί με τεχνολογία ρωσικής υπογραφής και επιπλέον 15 ήταν υπό κατασκευή -και πάλι- με τη χρήση ρωσικής τεχνογνωσίας.
Η προσπάθεια μείωσης ή εξάλειψης της εξάρτησης θα ακολουθήσει διαφορετική πορεία για κάθε σχετιζόμενη πλευρά, αναλόγως των αναγκών.
Εάν μία χώρα έχει θέσει σε λειτουργία ρωσικά μοντέλα πυρηνικών αντιδραστήρων, συνήθως στρέφεται προς τη Ρωσία για την προμήθεια ανταλλακτικών και υπηρεσιών κατασκευής. Ωστόσο, υπάρχει η εναλλακτική της αμερικανικής Westinghouse, με έδρα την Πενσυλβάνια.
Πέρα από τις ΗΠΑ, Γαλλία, Κορέα και Κίνα, παρέχουν τεχνογνωσία και τεχνολογία σχετική με την πυρηνική ενέργεια.
Υπάρχει, όμως, και το ζήτημα του ουρανίου. Οι αντιδραστήρες πυρηνικής σχάσης τροφοδοτούνται με εμπλουτισμένο ουράνιο. Η Ρωσία εξορύσσει περίπου το 6% του ακατέργαστου ουρανίου που παράγεται ετησίως. Αυτή η ποσότητα μπορεί να αντικατασταθεί εάν άλλες πλευρές αυξήσουν την παραγωγή τους για να καλύψουν το κενό στην αγορά.
Ωστόσο, το ουράνιο δεν τοποθετείται απευθείας στους αντιδραστήρες, αλλά χρειάζεται μετατροπή και εμπλουτισμός του. Σε αυτό τον τομέα, η Ρωσία έχει τον πρώτο λόγο.
Σύμφωνα με την έκθεση, κατείχε το 40% της συνολικής υποδομής μετατροπής ουρανίου στον κόσμο το 2020 και το 46% της συνολικής ικανότητας εμπλουτισμού ουρανίου στον κόσμο το 2018 – τα στοιχεία αυτά ήταν τα τελευταία, επίσημα, που ήταν στη διάθεση των ερευνητών.
Σε αυτόν τον τομέα, λοιπόν, θα πρέπει να επικεντρωθεί η προσοχή των έτερων πυρηνικών δυνάμεων. Δυνατότητες μετατροπής και εμπλουτισμού ουρανίου έχουν Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ηνωμένες Πολιτείες.
Και παρότι οι χώρες αυτές μπορεί να υποκαταστήσουν τη ρωσική παραγωγή, δεν είναι βέβαιο ότι αυτό θα καταστεί δυνατό για το σύνολό της.
«Περισσότερες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις εξόρυξης, μετατροπής και εμπλουτισμού μπορεί να είναι απαραίτητες για να απεγκλωβιστούν πλήρως οι δυτικές αλυσίδες πυρηνικών καυσίμων από τη ρωσική εμπλοκή» σημειώνουν οι υπογράφοντες της έρευνας, επισημαίνοντας, ωστόσο, πως «θα περάσουν χρόνια μέχρι να επιτευχθεί».
Η πιθανότητα ένταξης των ιδιωτικών επιχειρήσεων στον αγώνα ανεξαρτητοποίησης θεωρείται δύσκολη και απαιτεί κρατικές εγγυήσεις. Η βασική ανησυχία των ιδιωτών είναι πως σε μερικά χρόνια θα έχει αλλάξει το κλίμα κατά της Ρωσίας και άρα τα προϊόντα τους θα υποτιμηθούν, με αποτέλεσμα να χάσουν τις επενδύσεις τους.
Με πληροφορίες από CNBC
