Στη μάχη τους κόντρα στη Μόσχα και τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι ηγέτες της ΕΕ παραδόθηκαν Βίκτορ Όρμπαν, υποχωρώντας στις απαιτήσεις του και δίνοντας στην Ουγγαρία σχεδόν συνολική εξαίρεση από το εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο.
Η συνολική υποχώρηση στον Όρμπαν, ο οποίος επί 26 ημέρες μπλόκαρε το εμπάργκο, επέτρεψε στους ηγέτες να υιοθετήσουν το βράδυ της Δευτέρας το έκτο πακέτο κυρώσεων σε βάρος της Μόσχας και οι Βρυξέλλες γλίτωσαν την αμηχανία που θα προκαλούσε η αποτυχία να ενεργοποιήσει το εμπάργκο που είχε διατυμπανίσει τόσο πολύ, σχολιάζει το Politico.
Την ίδια ώρα, αξιωματούχοι και διπλωμάτες παραδέχθηκαν ότι ο Όρμπαν κατάφερε να γίνει το δικό του, βάζοντας τα συμφέροντα της Ουγγαρίας πάνω από την προσπάθεια κόντρα στον Βλαντιμίρ Πούτιν. «Αν δεις όλο τον μήνα, ναι, πήρε πολλά. Και τους κράτησε όλους ομήρους», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας διπλωμάτης της ΕΕ αναφερόμενος στα εμπόδια που έβαλε ο Όρμπαν.
Από την πλευρά του, ο Ούγγρος πρωθυπουργός έκανε μια λακωνική, αλλά πανηγυρική, ανάρτηση στο Facebook. «Επιτεύχθηκε συμφωνία. Η Ουγγαρία εξαιρείται από το εμπάργκο πετρελαίου».
«Θα επανεξεταστεί η εξαίρεση»
Ο Σαρλ Μισέλ, η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν και κάποιοι από τους ηγέτες επέμειναν ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα επανεξετάσει «το συντομότερο δυνατό» την πιο σημαντική εξαίρεση της Ουγγαρίας. Κάτι που αναφέρεται και στο κείμενο των συμπερασμάτων.
Η εξαίρεση επιτρέπει να συνεχίσει να ρέει το ρωσικό πετρέλαιο από το νότιο τμήμα του αγωγού Druzhba. Μάλιστα ο Ολλανδός πρωθυπουργός, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι οι ηγέτες θα ασχοληθούν ξανά με το θέμα στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής, στα τέλη Ιουνίου. Όμως, για πρακτικούς σκοπούς, η εξαίρεση δεν έχει όριο.
Αν και η εξαίρεση τεχνικά ισχύει για όλες τις εισροές πετρελαίου από αγωγούς, αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η Γερμανία και η Πολωνία οικειοθελώς συμφώνησαν να σταματήσουν τις αγορές ρωσικού πετρελαίου έως τα τέλη του χρόνου, ουσιαστικά αποκόβοντας όλες τις προμήθειες από το βόρειο τμήμα του Druzhba.
Ο Μισέλ δήλωσε ότι το καθαρό αποτέλεσμα θα είναι μια σχετικά γρήγορη απαγόρευση περίπου του 70% του ρωσικού πετρελαίου που εξάγεται στην ΕΕ και του 90% έως τα τέλη του χρόνου. Παρότι χαιρέτισε τη συμφωνία ως θρίαμβο, παραδέχθηκε παράλληλα τις προκλήσεις που οι χώρες της ΕΕ αντιμετώπισαν για να κλείνουν το deal.
«Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε όλες τις δυσκολίες», τόνισε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. «Ξέρουμε ότι χρειαζόμασταν μερικές εβδομάδες προτού μπορέσουμε να πάρουμε μια τέτοια απόφαση. Αλλά πιστεύω ότι σήμερα στείλαμ ένα πολύ ισχυρό μήνυμα, γιατί τις τελευταίες ώρες και ημέρες έγιναν εικασίες για τον κίνδυνο να μην υπάρχει ευρωπαϊκή ενότητα», δήλωσε.
Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι θα εργαστούν για να βελτιωθούν οι υποδομές που θα επιτρέψουν στην Ουγγαρία να λαμβάνει περισσότερο πετρέλαιο μέσω εναλλακτικού αγωγού από την Κροατία και τότε θα καταργηθεί σταδιακά η εξαίρεση της Βουδαπέστης.
Όταν ρωτήθηκαν πόσο δίκαιο είναι μια χώρα της ΕΕ ουσιαστικά να μην συμμετέχει στην απαγόρευση, αξιωματούχοι επέμειναν ότι η Ουγγαρία αντιμετωπίζει ειδικά ζητήματα «ασφάλειας προμηθειών», επειδή δεν έχει λιμάνια και για αυτό αδυνατεί να πάρει πετρέλαιο μέσω τάνκερ, αλλά και επειδή το νότιο τμήμα του Druzhba περνά από την Ουκρανία, κάτι που τον κάνει ευάλωτο σε σαμποτάζ ή ζημιές από τον πόλεμο.
Για να ληφθεί υπόψη αυτός ο παράγοντας, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν στα γραπτά συμπεράσματά τους ότι «σε περίπτωση αιφνίδιων διακοπών του εφοδιασμού, θα θεσπιστούν έκτακτα μέτρα για την κατοχύρωση της ασφάλειας εφοδιασμού». Αυτό σημαίνει ότι η Ουγγαρία θα μπορούσε να αγοράσει επιπλέον πετρέλαιο, σε περίπτωση που αποκοπούν οι συνήθεις προμήθειες από τον αγωγό.
Ακόμη και χωρίς την πίεση της Ουγγαρίας, το εμπάργκο σχεδιάστηκε για να δώσει χρόνο προσαρμογής στις χώρες που εξαρτώνται από το ρωσικό πετρέλαιο. Τα προϊόντα αργού θα καταργηθούν σταδιακά εντός έξι μηνών και τα υπόλοιπα προϊόντα πετρελαίου έως τα τέλη του χρόνου.
Η Ουγγγαρία δεν είναι η μόνη χώρα που εξέφρασε ενστάσεις, αν και ήταν εκείνη που προέβαλε πιο δυναμικά τις απαιτήσεις. Η Σλοβακία και η Βουλγαρία επίσης ζήτησαν εξαιρέσεις. Η Τσεχία έλαβε εξαίρεση 18 μηνών από την απαγόρευση για την μεταπώληση προϊόντων πετρελαίου.
Πιο περίπλοκο το μπλόκο στο φυσικό αέριο
Η βασανιστική διαδικασία προκειμένου να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία για το εμπάργκο ανέδειξε την ολοένα μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετωπίζει η ΕΕ για να τιμωρήσει τη Ρωσία για τον πόλεμο, σχολιάζει το Politico. Η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε τα σχέδια για εμπάργκο στο πετρέλαιο μιλώντας ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 4 Μαΐου και προέβλεψε ότι θα υιοθετηθεί εντός ημερών. Αντί για αυτό πήρε σχεδόν ένα μήνα.
Αξιωματούχοι και διπλωμάτες προβλέπουν ότι ο τερματισμός της αγοράς ρωσικού φυσικού πετρελαίου θα είναι ακόμη πιο περίπλοκος. Όμως, ο Μισέλ δήλωσε ότι οι ηγέτες της ΕΕ δεσμεύθηκαν να εκπληρώσουν την υπόσχεσή τους- από τη Σύνοδο στις Βερσαλίες τον Μάρτιο- προκειμένου να μπει ένα τέλος στην εξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια έπειτα από δεκαετίες.
Ο Ρούτε δήλωσε ότι οι ηγέτες θα προσεγγίσουν διαφορετικά τον επόμενο γύρο των κυρώσεων, προκειμένου να μην «κολλήσει». «Θα πρέπει να κάνουμε μια προκαταβολική συζήτηση για όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες προτού αρχίσουμε να μιλάμε για το πώς θα είναι ακριβώς οι κυρώσεις», δήλωσε ο Ολλανδός πρωθυπουργός.
«Φρένο στη ρωσική πολεμική μηχανή»
Ο Σαρλ Μισέλ και άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το εμπάργκο θα σταματήσει το 90% των εξαγωγών ρωσικού πετρελαίου σε χώρες της ΕΕ έως τα τέλη του χρόνου, στερώντας από το Κρεμλίνο κρίσιμα χρήματα για τη χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία.
Το πακέτο περιλαμβάνει και άλλα μέτρα. Μεταξύ άλλων, αποκλείει την Sberbank- τη μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας- από το σύστημα SWIFT, βάζει στο στόχαστρο τον πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο- στενό σύμμαχο του Βλαντιμίρ Πούτιν- όπως και στελέχη του ρωσικού στρατού που ευθύνονται για τις βαναυσότητες στην Μπούσα και άλλες πόλεις της Ουκρανίας που είναι υπό ρωσική κατοχή.
Τα μέτρα θα πρέπει να διατυπωθούν νομικά και να εγκριθούν επίσημα από το Συμβούλιο της ΕΕ, μια τυπική διαδικασία που σύμφωνα με αξιωματούχους θα γίνει εντός της εβδομάδας.
«Θέλουμε να βάλουμε ένα φρένο στη ρωσική πολεμική μηχανή και να σταματήσουμε τη χρηματοδότηση του ρωσικού στρατού», δήλωσε ο Σαρλ Μισέλ τα ξημερώματα της Τρίτης, στη συνέντευξη Τύπου.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν- που πήγε στη Βουδαπέστη για να διαπραγματευτεί με τον Όρμπαν και της οποίας το γραφείο ήταν επικεφαλής των συζητήσεων σε μεγάλο βαθμό- είχε προβλέψει την προηγούμενη εβδομάδα ότι οι ηγέτες δεν θα καταφέρουν να φτάσουν σε συμφωνία σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής. Εξέφρασε την ικανοποίησή της που τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά.
«Είμαι πολύ χαρούμενη που οι ηγέτες κατάφεραν να συμφωνήσουν επί της αρχής στο έκτο πακέτο κυρώσεων», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν. «Χάρη σε αυτό, το Συμβούλιο τώρα θα μπορέσει να οριστικοποιήσει την απαγόρευση σχεδόν του 90% των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου έως τα τέλη του χρόνου», συμπλήρωσε.
Σημείωσε ακόμη ότι οι νέες κυρώσεις θα απαγορεύσουν την ασφάλιση και αντασφάλιση ρωσικών πλοίων από εταιρείες της ΕΕ και θα αναστείλουν τη λειτουργία στην ΕΕ τριών ελεγχόμενων από τη Μόσχα ΜΜΕ που χρησιμοποιούνταν για τη διάδοση της προπαγάνδας του Κρεμλίνου.
