Σήμερα, 8 Απριλίου, συμπληρώνονται δέκα χρόνια από τον θάνατο της Μάργκαρετ Θάτσερ.
Η πολιτική κληρονομιά της «Σιδηράς Κυρίας» στη βρετανική, αλλά και στην παγκόσμια πολιτική σκηνή κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι.
Η Μάργκαρετ Θάτσερ μπορεί να μη βρίσκεται πια ανάμεσά μας, ωστόσο αυτό που ο κόσμος συνήθιζε να αποκαλεί «θατσερισμό» ζει και βασιλεύει.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για παράδειγμα, δεν επιδέχεται και πολλών παρερμηνειών το πλακάτ στις διαδηλώσεις στη Γαλλία για το συνταξιοδοτικό, που εμφανίζει σαν Θάτσερ τον Εμανουέλ Μακρόν.
Όσον αφορά τη Μεγάλη Βρετανία, αξίζει αναφοράς το σχόλιο του Άντονι Σέλντον στο Politico, όπου ο ιστορικός και βιογράφος Βρετανών πρωθυπουργών δήλωσε ότι η τάση να ανατρέχει κανείς στη Θάτσερ «υπήρχε πάντα, αλλά αυτήν τη στιγμή είναι πιο έντονη επειδή το κόμμα δεν ξέρει τι είναι ή τι θέλει».
«Στα 32 χρόνια από τότε που παραιτήθηκε, κανένας ηγέτης των Συντηρητικών δεν την έχει πλησιάσει», είπε. «Κανείς δεν πέτυχε τρεις εκλογικές νίκες, κανείς δεν αιχμαλώτισε τη Δεξιά, κανείς δεν έκανε τη Βρετανία να νιώσει ξανά τόσο δυνατή ως χώρα. Τα είχε όλα αυτά», συμπλήρωσε.
Μάργκαρετ Θάτσερ: Η θητεία και η επιρροή της
Η θητεία της Θάτσερ ως πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου διήρκεσε λίγο περισσότερο από 11 χρόνια, από το 1979 έως το 1990. Η επιρροή της μάλιστα επεκτάθηκε πέρα από το δικό της Συντηρητικό Κόμμα και διαμόρφωσε το Εργατικό Κόμμα του Τόνι Μπλερ.
Ο Μπλερ διέκοψε τους δεσμούς των Εργατικών με τα συνδικάτα και αποδέχθηκε τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς. Η Θάτσερ επίσης, μαζί με τον Αμερικανό πρώην πρόεδρο Ρόναλντ Ρέιγκαν, επέβλεψε από πλευράς Δύσης το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Οι υποστηρικτές της παραδέχονται πως αυτό που εισήγαγε η Θάτσερ στην πολιτική ήταν μια πρακτική να γίνεται η δουλειά με τη λήψη απλών αποφάσεων, στις οποίες οι περισσότεροι πολιτικοί θα δίσταζαν.
Η κληρονομιά της Θάτσερ είχε σημαντικές επιπτώσεις όχι μόνο στη βρετανική οικονομία και πολιτική, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Η πολιτική σκέψη, την οποία ακολούθησαν η ίδια και ο Ρέιγκαν, με την υποστήριξη στοχαστών όπως ο Φρίντριχ Χάγιεκ και ο Μίλτον Φρίντμαν, απέκτησε πολύ μεγάλη επιρροή.
Αξιοσημείωτη επίσης, με πολλούς συμβολισμούς και για τη σημερινή εποχή, ήταν η περίφημη ομιλία της Θάτσερ στην Μπριζ το 1988, στην οποία εξέφρασε την ανησυχία της για την ιδέα ενός ευρωπαϊκού υπερκράτους.
Σήμερα, στην εποχή του Brexit κάποιοι θυμούνται ολοένα και περισσότερο την Μπριζ.
Μνημειώδης ήταν η κόντρα της «Σιδηράς Κυρίας» με τα συνδικάτα. Μια από τις μεγαλύτερες νίκες της ήταν όσα η ιστορία κατέγραψε στην απεργία των ανθρακωρύχων την περίοδο 1984-85.
Οι πολέμιοί της εντός των βρετανικών τειχών, πάντως, της καταλογίζουν πως οι πολιτικές της ήταν επιτυχημένες μόνο σε ένα μέρος της χώρας, στον ευημερούντα, συντηρητικά ψηφίζοντα Νότο. Η διακυβέρνησή της δίχασε το έθνος, οδηγώντας στη σκόπιμη αποβιομηχάνιση των μεταποιητικών κέντρων του Βορρά.
Ο καθηγητής Σωτήρης Ζαρταλούδης για τη Μάργκαρετ Θάτσερ
Για την πολιτική κληρονομιά της Μάργκαρετ Θάτσερ μίλησε στη LiFO o Σωτήρης Ζαρταλούδης, αναπληρωτής καθηγητής συγκριτικής ευρωπαϊκής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ.
«Η Μάργκαρετ Θάτσερ κυριάρχησε στη βρετανική πολιτική σκηνή ούσα πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου όλη την περίοδο του 1980 (κατείχε το αξίωμα από τις 4 Μαΐου 1979 έως τις 28 Νοεμβρίου 1990). Σήμερα, κάποιες πολιτικές της συνεχίζουν να καθορίζουν την Αγγλία και εν μέρει τη Δύση, ενώ συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο διαφωνίας ως προς τα αποτελέσματά τους» αναφέρει αρχικά ο Σωτήρης Ζαρταλούδης.
Κατόπιν χαρτογραφεί τις πολιτικές της «Σιδηράς Κυρίας» σε τρία σκέλη:
1) Ιδιωτικοκοποίησεις: Σύμφωνα με τον καθηγητή Ζαρταλούδη, σίγουρα μία από τις πιο αμφιλεγόμενες πολιτικές της αποτέλεσε η υποχώρηση του ρόλου του κράτους τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την ιδιοκτησία τομέων/επιχειρήσεων της οικονομίας και του κράτους, όπως π.χ. οι British Telecom (ο αντίστοιχος ΟΤΕ) και British Aerospace, αλλά και οι φημισμένες Rolls-Royce (αυτοκίνητα, μηχανές αεροσκαφών) και British Airways (η αντίστοιχη Ολυμπιακή).
«Καμία κυβέρνηση δεν αναίρεσε την ουσία των πολιτικών αυτών, αν και πλέον υπάρχει μια ευρεία συμφωνία ότι η ιδιωτικοποίηση των σιδηροδρόμων δημιούργησε νέα προβλήματα στην ποιότητα και στο κόστος των υποδομών».
2) Συνδικάτα: Ο κ. Ζαρταλούδης εκτιμάει πως ως πολέμιος των συνδικάτων και ειδικά των ανθρακωρύχων, η Θάτσερ άλλαξε για πάντα τον ρόλο αυτών στο Ηνωμένο Βασίλειο, αποδυναμώνοντάς τα, αλλά κερδίζοντας και την κοινή γνώμη εναντίον τους.
3) Φιλο-ευρωπαϊσμός και ευρωσκεπτικισμός: «Αν και για τους ευρωσκεπτικιστές η Θάτσερ αποτελεί μία πηγή έμπνευσης ως πολέμια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτό αφορούσε κυρίως το τέλος της θητείας της. Τουναντίον, η Θάτσερ αρχικά συμμετείχε στην καμπάνια εισόδου στην τότε ΕΟΚ του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά ήταν και κινητήριος δύναμη για τη δημιουργία της κοινής αγοράς, ίσως της σημαντικότερης πολιτικής της Ε.Ε.» επισημαίνει στη LiFO o καθηγητής.
Τονίζει τέλος πως χωρίς τον φιλο-ευρωπαϊσμό της Θάτσερ στην αρχή της καριέρας και της πρωθυπουργικής θητείας της, η Ε.Ε. ίσως να ήταν διαφορετική σήμερα.
