Η ταχύτητα προέλασης των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν φαίνεται να έχει καταλάβει εξ απήνης πολλούς.
Οι περιφερειακές πρωτεύουσες καταλαμβάνονται η μία μετά την άλλη, με την κυβέρνηση να παλεύει να συγκρατήσει την πρωτεύουσα Καμπούλ και όσα εδάφη μπορεί.
Σύμφωνα με διαρροή αμερικανικής αναφοράς αυτήν την εβδομάδα, εκτιμάται πως εντός εβδομάδων η Καμπούλ θα γίνει στόχος των Ταλιμπάν, με την κυβέρνηση να καταρρέει μέσα σε ενενήντα ημέρες.
Γιατί υπερτερούν σε ισχύ οι Ταλιμπάν
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι χώρες του ΝΑΤΟ που στάθηκαν στο πλευρό τους, πέρασαν τα τελευταία είκοσι χρόνια εκπαιδεύοντας και εξοπλίζοντας τις αφγανικές δυνάμεις ασφαλείας.
Ωστόσο, σήμερα, η κατά καιρούς καυχησιολογία Αμερικανών και Βρετανών στρατηγών για τη δημιουργία ενός ισχυρού αφγανικού στρατού, μοιάζει κενή.
Θεωρητικά, η αφγανική πρωτεύουσα θα μπορούσε να υπερτερεί σε ισχύ, καθώς έχει στη διάθεσή της πάνω από 300.000 μέλη σε στρατό, αεροπορία και αστυνομία.
Ωστόσο, στην πράξη, η κατάσταση είναι διαφορετική. Ο στρατός και η αστυνομία της χώρας έχουν πλούσιο παρελθόν σε θύματα, λιποταξίες και πολλή διαφθορά.
Στην τελευταία έκθεσή της στο αμρικανικό Κογκρέσο, η Ειδική Υπηρεσία Επιθεώρησης για το Αφγανιστάν (SIGAR) εξέφρασε «σοβαρή ανησυχία για τις διαβρωτικές συνέπειες της διαφθοράς... και την αμφίβολη ακρίβεια των στοιχείων για την πραγματική δύναμη του στρατού».
Όπως χαρακτηριστικά το θέτει ο Τζακ Γουάτλινγκ, του Royal United Services Institute, ακόμη και ο ίδιος ο αφγανικός στρατός δεν είναι σίγουρος για τον ακριβή αριθμό των δυνάμεών του.
Επιπλέον, προβληματική παραμένει η συντήρηση του εξοπλισμού, αλλά και η διατήρηση του ηθικού του στρατεύματος. Συχνά, οι στρατιώτες στέλνονται σε περιοχές όπου δεν έχουν ούτε οικογενειακές επαφές ούτε στήριξη από τη φυλή τους. Κι αυτός είναι ένας λόγος της συχνά πρώιμης, γρήγορης και αμαχητί φυγής τους.
Ακόμη, όμως, πιο δύσκολα μετρήσιμη είναι η δύναμη των Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με το US Combating Terrorism Center, εκτιμάται πως ο πυρήνας της δύναμης αυτής αποτελείται από 60.000 άτομα που με τη συνδρομή υποστηρικτών, μαχητών και εθελοντών ενδέχεται να φτάνει τα 200.000.
Ωστόσο, ο δρ Μάικ Μάρτιν, πρώην αξιωματούχος του βρετανικού στρατού και συγγραφέας του βιβλίου An Intimate War προειδοποιεί πως μόνο ενιαία, συμπαγής, μονολιθική ομάδα δεν μπορούν να χαρακτηριστούν οι Ταλιμπάν.
«Οι Ταλιμπάν είναι περισσότερο μια συμμαχία ανεξάρτητων φατριών που συνασπίζονται χαλαρά -και πιθανότατα, προσωρινά- η μία με την άλλη» σημειώνει, εξηγώντας πως τα μέλη των Ταλιμπάν είναι υποκινούμενα από τοπικά και πολλές φορές προσωπικά συμφέροντα, αντικατοπτρίζοντας ακριβώς την εξελισσόμενη αφγανική ιστορία όπου οικογένειες, φυλές, ακόμη και κυβερνητικοί αξιωματούχοι, αλλάζουν πλευρά για να διασφαλίσουν την επιβίωσή τους.
Πρόσβαση σε όπλα
Και σ'αυτήν την περίπτωση, όσον αφορά τη χρηματοδότηση και τον εξοπλισμό, η αφγανική κυβέρνηση θα έπρεπε να έχει το πλεονέκτημα, καθώς έχει δεχτεί -κυρίως από τις ΗΠΑ- δισεκατομμύρια δολάρια για το στήσιμο και τη διατήρηση του στρατού και για εξοπλισμό, ενώ η αεροπορία προσφέρει άλλο ένα πλεονέκτημα στο πεδίο μάχης κατά του αντιπάλου.
Από την άλλη, οι Ταλιμπάν βασίζονται σε έσοδα από εμπόριο ναρκωτικών, ενώ υποστηρίζονται οικονομικά και από το εξωτερικό - κυρίως από το Πακιστάν.
Προσφάτως δε, κατέσχεσαν όπλα και εξοπλισμό από τις αφγανικές δυνάμεις ασφαλείας, εξ αυτών και πολλές από τις αμερικανικές στρατιωτικές προμήθειες. Παρότι οι Αμερικανοί πήραν μαζί τους το «βαρύ», εξελιγμένο εξοπλισμό, οι Ταλιμπάν κράτησαν οχήματα, χάμβι, ελαφρά όπλα, βλήματα και πυρομαχικά. Σύμφωνα με τους γνωρίζοντες, το οπλοστάσιο «λάφυρο» αυτό θα βοηθήσει περαιτέρω την προώθηση των Ταλιμπάν προς την Καμπούλ
Σημειώνεται ότι μέσα σε μερικές ημέρες, οι Ταλιμπάν έχουν προωθεί και ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος του βόρειου, δυτικού και νότιου τμήματος της χώρας.
Έχουν σχεδόν φτάσει προ των πυλών της Καμπούλ, συνεχίζοντας την αδυσώπητη προέλασή τους στο Αφγανιστάν, από όπου πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, ετοιμάζονται να απομακρύνουν εσπευσμένα τους διπλωμάτες τους και τους υπηκόους τους.
Η ταχύτατη προέλασή τους έχει προκαλέσει συναγερμό στις ΗΠΑ και τη Δύση, με πολλές χώρες να δίνουν εντολή επείγουσας αποχώρησης των εκεί αποστολών τους.
