Για χιλιάδες χρόνια, σε όλο τον κόσμο, οι γυναίκες γεννούσαν σε όρθια στάση, κυρίως γονατιστές, σε ειδικά σκαμπό ή καθίσματα τοκετού, ακόμη και σε βαθύ κάθισμα, το λεγόμενο squat.
Σύμφωνα με το BBC, οι συγκεκριμένες στάσεις τοκετού δεν θεωρούνταν τυχαίες, καθώς φαίνεται πως διευκόλυναν την όλη διαδικασία αξιοποιώντας τη βαρύτητα, η οποία -με τη σειρά της- μπορεί να αυξήσει τη διάμετρο της λεκάνης έως και 2,5 εκατοστά.
Γιατί, λοιπόν, σήμερα τόσες γυναίκες γεννούν ξαπλωμένες;
Women were never meant to give birth on their backs https://t.co/VuZaEGow05 (https://t.co/5Jz6Gtdlg7)
— Hacker News 20 (@betterhn20) April 6, 2026
Τι αναφέρουν ειδικοί για τον τοκετό
Σύμφωνα με ειδικούς, πρόκειται για μια σχετικά πρόσφατη πρακτική που δεν βασίζεται στη φυσιολογία του τοκετού. «Υπάρχει γενικευμένη άγνοια τόσο στους επαγγελματίες υγείας όσο και στις εγκύους για το πώς λειτουργεί πραγματικά το σώμα κατά τη γέννα», επισημαίνει η Janet Balaskas, ιδρύτρια του Active Birth Centre στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Όπως εξηγεί, επί χιλιάδες χρόνια και ανεξαρτήτως πολιτισμού, οι γυναίκες γεννούσαν αυθόρμητα σε όρθιες ή ημικαθιστές στάσεις. Ωστόσο, στις σύγχρονες, βιομηχανικές κοινωνίες, ο τοκετός μεταφέρθηκε σχεδόν αποκλειστικά στο νοσοκομείο, όπου η γυναίκα βρίσκεται ξαπλωμένη, μια πρακτική που, σύμφωνα με την ίδια, «μετατρέπει μια φυσική διαδικασία σε ιατρικό γεγονός και τη γυναίκα σε παθητικό ασθενή».
Αρκετοί επιστήμονες συμφωνούν. Ενδεικτικά, η Hannah Dahlen, καθηγήτρια μαιευτικής στο Western Sydney University και μία από τις πιο γνωστές ερευνήτριες στον τομέα του τοκετού διεθνώς, σημειώνει ότι η γέννα σε ύπτια θέση είναι «σχετικά σύγχρονο φαινόμενο», που επικράτησε τα τελευταία 300 με 400 χρόνια.
Πώς καθιερώθηκε η στάση του τοκετού στο κρεβάτι
Η αλλαγή αποδίδεται συχνά στον Γάλλο γιατρό, Φρανσουά Μορισό (François Mauriceau), ο οποίος τον 17ο αιώνα υποστήριξε ότι η ξαπλωμένη θέση είναι πιο άνετη για τη γυναίκα και πιο πρακτική για τον γιατρό, σε μια εποχή που οι άνδρες χειρουργοί άρχισαν να αντικαθιστούν τις μαίες.
Σε έργο του το 1668, ο Μορισό περιέγραφε την εγκυμοσύνη σχεδόν ως ασθένεια και πρότεινε τον τοκετό στο κρεβάτι ως «την ασφαλέστερη επιλογή».
Άλλες θεωρίες συνδέουν την αλλαγή ακόμη και με τον βασιλιά Λουβοδίκο ΙΔ΄, ο οποίος, σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, επιθυμούσε να παρακολουθεί τις γεννήσεις, κάτι που ήταν ευκολότερο όταν η γυναίκα ήταν ξαπλωμένη.
Όποια κι αν είναι η πραγματική αιτία, η πρακτική καθιερώθηκε και παραμένει μέχρι σήμερα, συχνά εις βάρος της εμπειρίας της γυναίκας.
Τι λέει η επιστήμη για την εγκυμοσύνη
Ο βασικός λόγος που οι όρθιες στάσεις κυριάρχησαν επί αιώνες είναι απλός και σχετίζεται με τη βαρύτητα. Το έμβρυο πρέπει να κινηθεί προς τα κάτω μέσα από τον γεννητικό σωλήνα, και η φυσική αυτή κατεύθυνση διευκολύνει τη διαδικασία.
Μελέτες δείχνουν ότι όταν οι γυναίκες κινούνται ελεύθερα κατά τον τοκετό, τείνουν ενστικτωδώς να παίρνουν στάσεις όπως το βαθύ κάθισμα, η στήριξη στα γόνατα ή η κλίση προς τα εμπρός. Μάλιστα, ανασκόπηση 25 μελετών (με περισσότερες από 5.200 γυναίκες) κατέδειξε ότι οι όρθιες στάσεις συνδέονται με μικρότερη πιθανότητα καισαρικής τομής, λιγότερη χρήση επισκληριδίου αναισθησίας και μικρότερο κίνδυνο εισαγωγής του νεογνού σε μονάδα εντατικής νοσηλείας.
Παράλληλα, μειώνεται και η διάρκεια του τοκετού, ενώ καταγράφονται λιγότερες παρεμβάσεις, όπως η χρήση εμβρυουλκών ή βεντούζας. Επιπλέον, η όρθια στάση βοηθά στην καλύτερη οξυγόνωση του εμβρύου, καθώς αποφεύγεται η πίεση της μήτρας στην αορτή.
Τα τελευταία χρόνια, αυξάνεται η ενημέρωση γύρω από την έννοια του «ενεργού τοκετού», που δίνει έμφαση στην ελευθερία κινήσεων της γυναίκας και στην επιλογή της πιο άνετης στάσης.
Οδηγίες του βρετανικού Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας και Κλινικής Αριστείας συστήνουν να αποφεύγεται η ύπτια θέση κατά το δεύτερο στάδιο του τοκετού και να ενθαρρύνονται οι γυναίκες να επιλέγουν τη στάση που τις εξυπηρετεί περισσότερο. Ωστόσο, παρά τη βελτίωση της ενημέρωσης, τα ποσοστά καισαρικών τομών παραμένουν υψηλά, ενώ η ιατρικοποίηση του τοκετού εξακολουθεί να κυριαρχεί.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η σωστή πληροφόρηση είναι καθοριστική. Όσο περισσότερα γνωρίζουν οι γυναίκες για τις επιλογές τους, τόσο πιο πιθανό είναι να επιλέξουν αυτό που ταιριάζει καλύτερα στο σώμα και τις ανάγκες τους.
Με πληροφορίες από BBC
