Μια χημική ουσία που βρίσκεται σχεδόν παντού γύρω από τους ανθρώπους, φαίνεται πως συνδέεται με περίπου 2 εκατομμύρια πρόωρες γεννήσεις σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη.
Πρόκειται για τη di-2-ethylhexylphthalate (DEHP), μια τοξική ουσία που εντοπίζεται σε καλλυντικά, απορρυπαντικά, εντομοαπωθητικά και άλλα προϊόντα καθημερινής, οικιακής χρήσης. Μικροσκοπικά σωματίδιά της εισέρχονται στον οργανισμό μέσω της τροφής, του αέρα και της σκόνης.
Η DEHP έχει στο παρελθόν συνδεθεί με σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως καρκίνο, καρδιοπάθειες και υπογονιμότητα. Τώρα, νέα έρευνα από επιστήμονες του NYU Langone Health τη συνδέει και με τις πρόωρες γεννήσεις.
A new study found that a chemical that is all around us could have contributed to 2 million preterm births. But not all parts of the world are affected to the same extent.
— euronews (@euronews) April 3, 2026
➡️ https://t.co/U400jYGXFG pic.twitter.com/Z9QpBNucGc
Πρόωρες γεννήσεις και πλαστικά: Πώς επηρεάζουν οι φθαλικές ενώσεις
Όπως εκτιμούν οι ερευνητές, το 2018 η έκθεση στη συγκεκριμένη ουσία συνέβαλε σε περίπου 1,97 εκατομμύρια πρόωρους τοκετούς και σχετίζεται με 74.000 θανάτους βρεφών παγκοσμίως.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι φθαλικές ενώσεις, όπως η DEHP, διαταράσσουν τις ορμόνες που ρυθμίζουν την εγκυμοσύνη. Αυτό μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή ή στρες στον πλακούντα και να επηρεάσει τη λειτουργία του, οδηγώντας σε πρόωρη έναρξη τοκετού. Οι ουσίες αυτές ανήκουν στους λεγόμενους «ενδοκρινικούς διαταράκτες», που μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη του εμβρύου.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα μωρά που γεννιούνται πριν από τις 37 εβδομάδες κύησης, έχουν αυξημένο κίνδυνο για προβλήματα ανάπτυξης και μάθησης, ενώ οι πρόωρες γεννήσεις αποτελούν μία από τις βασικές αιτίες βρεφικής θνησιμότητας.
Πάντως, η επίδραση της DEHP δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές του κόσμου. Η μελέτη δείχνει ότι η Μέση Ανατολή και η Νότια Ασία συγκεντρώνουν πάνω από το 50% των περιστατικών που σχετίζονται με την ουσία, λόγω της αυξημένης χρήσης πλαστικών και της ταχείας βιομηχανικής ανάπτυξης.
Στην Αφρική, αν και καταγράφονται λιγότερες περιπτώσεις, τα νεογνά έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να καταλήξουν, κάτι που αποδίδεται σε περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Οι ειδικοί μιλούν για ένα «διπλό βάρος», όπου η αυξημένη περιβαλλοντική έκθεση συνδυάζεται με αδύναμα συστήματα υγείας.
Τι δείχνει, και τι όχι, η μελέτη για πλαστικά και πρόωρες γεννήσεις
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν άμεση σχέση αιτίου-αποτελέσματος, καθώς βασίζονται σε μοντέλα που συνδυάζουν δεδομένα έκθεσης και γνωστούς κινδύνους υγείας. Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική επίδραση μπορεί να είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη.
Ωστόσο, η εικόνα που προκύπτει δείχνει ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι ουσίες που χρησιμοποιούνται ως «αντικαταστάτες» της DEHP, όπως η DiNP, ενδέχεται να έχουν παρόμοιους κινδύνους, δημιουργώντας έναν κύκλο αντικατάστασης χωρίς ουσιαστική λύση.
Οι επιστήμονες ζητούν αυστηρότερη ρύθμιση συνολικά για τα πρόσθετα των πλαστικών, καλύτερη παρακολούθηση και πιο αποτελεσματική διαχείριση αποβλήτων, ώστε να μειωθεί η έκθεση του πληθυσμού.
Με πληροφορίες από Euronews
