Οι ερευνητές έχουν δημιουργήσει ελπίδες για καθυστέρηση της άνοιας αφού διαπίστωσαν ότι ένα πρόσφατα εγκεκριθέν εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα συνδέθηκε με σημαντική μείωση των διαγνώσεων της πάθησης στα έξι χρόνια μετά τη λήψη του εμβολίου.
Η ανακάλυψη, που βασίζεται σε ιατρικά αρχεία των ΗΠΑ, υποδηλώνει ότι πέρα από τα οφέλη για την υγεία από την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα, μια επώδυνη και μερικές φορές σοβαρή κατάσταση σε ηλικιωμένους, το εμβόλιο μπορεί επίσης να καθυστερήσει την εμφάνιση της άνοιας, της κύριας αιτίας θανάτου στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο Δρ Μαξίμ Τακέ στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, είπε ότι τα αποτελέσματα υποστήριξαν την ιδέα ότι ο εμβολιασμός κατά του έρπητα ζωστήρα μπορεί να αποτρέψει την άνοια. «Εάν επικυρωθούν σε κλινικές δοκιμές, αυτά τα ευρήματα θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις για τους ηλικιωμένους, τις υπηρεσίες υγείας και τη δημόσια υγεία».
Ο έρπητας ζωστήρας προκαλείται από τον ιό του έρπητα ζωστήρα και μπορεί να ξεσπάσει σε άτομα που είχαν προηγουμένως ανεμοβλογιά. Όταν το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα, το Zostavax, κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 2006, ορισμένες μελέτες βρήκαν ενδείξεις ότι ο κίνδυνος άνοιας φαινόταν να είναι χαμηλότερος σε εκείνους που έκαναν τα εμβόλια.
Η ανάπτυξη ενός νέου και πιο αποτελεσματικού εμβολίου κατά του έρπητα ζωστήρα, του Shingrix, οδήγησε σε ταχεία αλλαγή στις ΗΠΑ τον Οκτώβριο του 2017, που σημαίνει ότι όσοι εμβολιάστηκαν πριν από αυτήν την ημερομηνία έλαβαν Zostavax, ενώ όσοι εμβολιάστηκαν μετά έτειναν να έχουν Shingrix.
Η ομάδα της Οξφόρδης μελέτησε τα αρχεία υγείας περισσότερων από 200.000 πολιτών των ΗΠΑ που εμβολιάστηκαν για τον έρπητα ζωστήρα, περίπου οι μισοί από τους οποίους έλαβαν το νέο εμβόλιο. Τα επόμενα έξι χρόνια, ο κίνδυνος άνοιας ήταν 17% χαμηλότερος σε όσους έλαβαν Shingrix σε σύγκριση με το Zostavax.
Για όσους συνέχισαν να εμφάνισαν άνοια, αυτό ισοδυναμεί με επιπλέον 164 ημέρες, ή σχεδόν έξι μήνες, που έζησαν χωρίς την πάθηση. Το αποτέλεσμα ήταν ισχυρότερο στις γυναίκες, σε ποσοστό 22%, σε σύγκριση με τους άνδρες στο 13%.
Οι ερευνητές συνέχισαν να εξετάζουν τα ποσοστά άνοιας σε άτομα που έλαβαν άλλα εμβόλια. Γράφοντας στο Nature Medicine , περιγράφουν πώς όσοι έλαβαν Shingrix είχαν 23 έως 27% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε σχέση με άτομα που είχαν εμβολιαστεί κατά της γρίπης, του τετάνου, της διφθερίτιδας ή του κοκκύτη. Ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, ο καθηγητής John Todd στην Οξφόρδη, είναι σύμβουλος της GSK, του κατασκευαστή του Shingrix, αλλά οι ερευνητές είπαν ότι η μελέτη διεξήχθη χωρίς καμία ανάμειξη από τη φαρμακευτική εταιρεία, η οποία ενημερώθηκε για την εργασία όταν έγινε δεκτό για δημοσίευση.
Πέρυσι, το NHS έκανε το Shingrix διαθέσιμο σε άτομα που έκλεισαν τα 65. «Η προσδοκία είναι ότι αν αυτό είναι όντως αιτιολογικό αποτέλεσμα, τότε θα δούμε μείωση της άνοιας στο Ηνωμένο Βασίλειο μόλις οι άνθρωποι αρχίσουν να λαμβάνουν το εμβόλιο Shingrix», είπε ο Τακέ.
Υπάρχουν περισσότεροι από 55 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως που ζουν με άνοια και περισσότεροι από 900.000 μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ένας στους τρεις ανθρώπους θα αναπτύξει την πάθηση στη διάρκεια της ζωής του και ενώ πρόσφατα έχουν εγκριθεί φάρμακα που φαίνεται να επιβραδύνουν τη νόσο, δεν υπάρχει θεραπεία.
Η πιο πρόσφατη μελέτη δεν αποδεικνύει ότι το Shingrix καθυστερεί την άνοια, αλλά ο καθηγητής Πολ Χάρισον είπε ότι περισσότερες ομάδες εργάζονταν πάνω στο ερώτημα. Εάν το εμβόλιο προστατεύει από την άνοια, δεν είναι σαφές πώς. Μια πιθανότητα είναι ότι η αναζωπύρωση του ιού στον έρπητα ζωστήρα οδηγεί σε παθολογικές αλλαγές που οδηγούν σε άνοια. Ένα άλλο είναι ότι οι χημικές ουσίες που ονομάζονται ανοσοενισχυτικά στο εμβόλιο, οι οποίες κάνουν την ανοσολογική απόκριση στο εμβόλιο πιο ισχυρή, παίζουν ρόλο.
Επίσης, δεν είναι σαφές εάν οποιαδήποτε προστασία κατά της άνοιας θα ήταν πιο αποτελεσματική εάν το εμβόλιο χορηγούνταν σε νεότερους ανθρώπους, όπως εκείνους στα 50 τους, ή αν θα εξαφανιζόταν πολύ σύντομα.
«Θα είναι ενδιαφέρον να δούμε εάν αυτά τα δεδομένα δημοσιοποιηθούν, ότι περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να πάρουν το [Shingrix] όταν τους το προσφέρεται», είπε ο Χάρισον. «Σίγουρα δεν θα συνιστούσα στους ανθρώπους να αρχίσουν να απαιτούν το εμβόλιο μόνο και μόνο επειδή πιστεύουν ότι θα μειώσει τον κίνδυνο άνοιας».
Ο Άντριου Ντόιγκ, καθηγητής βιοχημείας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, δήλωσε: «Αυτό είναι ένα σημαντικό αποτέλεσμα, συγκρίσιμο σε αποτελεσματικότητα με τα πρόσφατα φάρμακα αντισωμάτων για τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Η χορήγηση του ανασυνδυασμένου εμβολίου κατά του έρπητα ζωστήρα θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ένας απλός και φθηνός τρόπος για να μειωθεί ο κίνδυνος της νόσου του Αλτσχάιμερ. Τώρα, πρέπει να πραγματοποιήσουμε μια κλινική δοκιμή του [νέου] εμβολίου, συγκρίνοντας τους ασθενείς που λαμβάνουν το εμβόλιο με αυτούς που λαμβάνουν εικονικό φάρμακο. Αυτός είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος για να μάθετε πόσο καλά λειτουργεί το εμβόλιο. Πρέπει επίσης να δούμε πόσα χρόνια μπορεί να διαρκέσει το αποτέλεσμα και αν πρέπει να εμβολιάζουμε άτομα σε μικρότερη ηλικία. Γνωρίζουμε ότι η πορεία προς τη νόσο του Αλτσχάιμερ μπορεί να ξεκινήσει δεκαετίες πριν εμφανιστούν οποιαδήποτε συμπτώματα, επομένως το εμβόλιο μπορεί να είναι ακόμη πιο αποτελεσματικό εάν χορηγηθεί σε άτομα ηλικίας 40 ή 50 ετών».
Με πληροφορίες από Guardian
