Ένα απολίθωμα εμβρύου που βρέθηκε στη Νότια Αφρική, προσφέρει την αρχαιότερη μέχρι σήμερα απόδειξη ότι οι πρόγονοι των θηλαστικών γεννούσαν αυγά, ρίχνοντας νέο φως στην εξέλιξη της ζωής στη Γη.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, μεταξύ 280 και 200 εκατομμυρίων ετών πριν, μια ομάδα ζώων, οι λεγόμενες θηραψίδες, εξελίχθηκαν και, μέσω της φυσικής επιλογής, μετατράπηκαν σταδιακά σε θηλαστικά, από τα οποία, προφανώς, κατάγεται και ο άνθωπος. Τα πρώτα απολιθώματά τους εντοπίστηκαν πριν από περισσότερα από 150 χρόνια στη Νότια Αφρική, ενώ έκτοτε έχουν ανακαλυφθεί χιλιάδες.
Ωστόσο, όπως αναφέρει σχετικά το περιοδικό «The Conversation», έλειπε ένα κρίσιμο κομμάτι από το παζλ της εξέλιξης του είδους σε θηλαστικό: δεν είχε βρεθεί ποτέ αυγό θηραψίδας.
This ‘NOVA’ presentation focuses on therapsids, lizard-like creatures with distinctly mammalian characteristics that lived on Earth more than 200 million years ago. https://t.co/VetIY0ZwWZ
— The Wall Street Journal (@WSJ) February 10, 2026
Νότια Αφρική: Το εύρημα που λύνει ένα μυστήριο 20 ετών
Στη νέα μελέτη, οι επιστήμονες περιγράφουν για πρώτη φορά ένα απολιθωμένο αυγό ηλικίας περίπου 250 εκατομμυρίων ετών, που περιέχει έμβρυο ενός προγόνου των θηλαστικών, του Λυστρόσαυρου.
Το απολίθωμα είχε εντοπιστεί -ήδη- από το 2008 στην περιοχή Eastern Cape της Νότιας Αφρικής, αλλά χρειάστηκαν σχεδόν 20 χρόνια για να επιβεβαιωθεί ότι επρόκειτο για αυγό. Η καθυστέρηση οφειλόταν στο γεγονός πως δεν είχε διατηρηθεί το κέλυφος, παρά μόνο το έμβρυο, κουλουριασμένο στο εσωτερικό του. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το κέλυφος ήταν μαλακό και πιθανότατα αποσυντέθηκε με τον χρόνο.
Για να λύσουν το μυστήριο, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένη ακτινογραφική τεχνολογία στην Ευρωπαϊκή Εγκατάσταση Ακτινοβολίας Σύγχροτρον, στη Γαλλία, η οποία τους επέτρεψε να «δουν» μέσα στα οστά του εμβρύου.
This may be the first egg of a mammal ancestor. "Lystrosaurus, a hardy, plant-eating mammal ancestor, rose to prominence in the wake of the End-Permian Mass Extinction some 252 million years ago." https://t.co/g8oZFa4ILO pic.twitter.com/GZOK2Dfrnw
— RealClearScience (@RCScience) April 10, 2026
Η απόδειξη ότι γεννούσαν αυγά
Η ανάλυση αποκάλυψε ότι τα οστά της κάτω γνάθου του εμβρύου δεν είχαν ακόμη ενωθεί, ένα χαρακτηριστικό που συναντάται μόνο σε σύγχρονα ζώα που εκκολάπτονται από αυγά, όπως τα πουλιά και οι χελώνες. Αυτό σημαίνει ότι το έμβρυο πέθανε μέσα στο αυγό πριν εκκολαφθεί, επιβεβαιώνοντας ότι το είδος γεννούσε αυγά και δεν γεννούσε ζωντανά μικρά, όπως τα περισσότερα θηλαστικά σήμερα.
Αξίζει να τονιστεί πως ο Λυστρόσαυρος ήταν ένα φυτοφάγο ζώο και έγινε γνωστός, γιατί επέζησε από τη μεγαλύτερη μαζική εξαφάνιση ειδών στην ιστορία της Γης, πριν από περίπου 252 εκατομμύρια χρόνια, όταν εξαφανίστηκε το 90% της ζωής στον πλανήτη.
Το απολίθωμα δίνει νέα στοιχεία για το πώς τα κατάφερε. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα αυγά του ήταν σχετικά μεγάλα, κάτι που σημαίνει ότι τα έμβρυα αναπτύσσονταν περισσότερο πριν εκκολαφθούν και μπορούσαν να επιβιώσουν πιο εύκολα μόνα τους. Επιπλέον, το μεγάλο μέγεθος των αυγών τα προστάτευε καλύτερα από την αφυδάτωση σε ένα εξαιρετικά ξηρό περιβάλλον, κάτι κρίσιμο για την επιβίωση εκείνη την εποχή.
Un embrión de Lystrosaurus hallado dentro de un huevo cambia lo que sabíamos sobre la reproducción temprana de la línea evolutiva que acabaría dando lugar a los mamíferos. https://t.co/W3w8D4bMOC
— MUY Interesante (@muyinteresante) April 10, 2026
Τι σημαίνει η ανακάλυψη για την εξέλιξη των ειδών
Η μελέτη προσφέρει σημαντικές απαντήσεις για την εξέλιξη της αναπαραγωγής στα θηλαστικά και τη μετάβαση από τα αυγά στη γέννηση ζωντανών μικρών.
Παράλληλα, βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς κάποια είδη καταφέρνουν να επιβιώνουν σε περιόδους ακραίων περιβαλλοντικών κρίσεων, ένα ζήτημα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σήμερα, καθώς ο πλανήτης βιώνει μια νέα, έκτη μαζική εξαφάνιση ειδών.
Με πληροφορίες από The Conversation
