«ΠAΡΟΤΙ ΟΙ ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ αποτελούν μια φυσική διεργασία των μεσογειακών δασικών οικοσυστημάτων, τις τελευταίες δεκαετίες τόσο στην Ελλάδα όσο και στον υπόλοιπο ευρωπαϊκό Nότο προκύπτουν σημαντικές καταστροφές, θάνατοι και ζημιές σε περιουσίες και υποδομές.
Πέρα όμως από τις άμεσες επιπτώσεις των δασικών πυρκαγιών, ακολουθεί μια περίοδος στην οποία το περιβάλλον βρίσκεται σε σημαντική ανισορροπία σε ό,τι αφορά τις υδρολογικές και τις γεωμορφολογικές διεργασίες. Στην Ηλεία π.χ., μετά την πυρκαγιά του 2007, εξαιτίας αυτής της αλλοίωσης του περιβάλλοντος και της βλάστησης, οι πλημμύρες έχουν τριπλασιαστεί και οι κατολισθήσεις έχουν σχεδόν εξαπλασιαστεί. Στην Αττική, όπου είχαμε απανωτές πυρκαγιές τις τελευταίες δεκαετίες, εκτιμάται ότι οι επιπτώσεις είναι αντίστοιχες.
Σε εργασία που εκπονήσαμε με τον συνάδελφο Γιώργο Δεληγιάννη διαπιστώσαμε ότι μέσα στο διάστημα 1970-2000 χάθηκαν πανελλαδικά 151 άνθρωποι από πλημμύρες, κυρίως στις παράκτιες και χαμηλές αγροτικές περιοχές, με την πρωτεύουσα να παρουσιάζει επίσης αυξημένη ομαδοποίηση θανάτων.
Οι φετινές πυρκαγιές επηρέασαν μια σειρά από περιβάλλοντα στα πρανή της Πάρνηθας, της Πεντέλης και των Γερανείων, που με τη σειρά τους αποστραγγίζονται από μια σειρά ρέματα, στα οποία αναμένεται να επιδεινωθεί ο κίνδυνος πλημμυρών, κατολισθήσεων και λασπορροών.
Ο βαθμός αύξησης του κινδύνου δεν είναι σαφής σε αυτήν τη φάση. Θα πρέπει να γίνουν τάχιστα έρευνες, οι οποίες θα προσδιορίζουν το νέο επίπεδο του κινδύνου, “τη νέα πραγματικότητα” στις καμένες περιοχές. Είναι απαραίτητο να καταστρώσουμε μια στρατηγική αντιμετώπισης των “μετα-πυρικών” κινδύνων με έξυπνα έργα στις κατάλληλες θέσεις.
Χρειάζονται καταρχήν αντιδιαβρωτικές παρεμβάσεις ώστε να συγκρατήσουμε τα φερτά υλικά από το να κινηθούν μέσα στα ποτάμια με τις βροχές, αντιπλημμυρικά και ανασχετικά μικρά φράγματα ώστε να μειωθούν οι μεγάλες απορροές στα ποτάμια και πιθανόν αντι-κατολισθητικές παρεμβάσεις σε λίγες, στοχευμένες θέσεις.
Θα χρειαστεί επίσης να μελετηθεί ο τρόπος που θα αναγεννηθούν τα δάση, έτσι ώστε να γίνουν οι κατάλληλες δράσεις για να ενισχυθεί η φυσική αναγέννηση όπου χρειαστεί, έχοντας υπόψη την κλιματική αλλαγή και το μέλλον των περιοχών αυτών.
Τέλος, είναι εξαιρετικά σημαντικό να εκπονηθούν προγράμματα εκπαίδευσης-ενημέρωσης για τους κατοίκους των καμένων περιοχών, σε σχολεία, σε δημόσιους χώρους και σε ειδικές ομάδες του πληθυσμού, ώστε να ενισχύσουμε τα ατομικά μέτρα προστασίας και να αυξήσουμε την ανθεκτικότητα των περιοχών στους κινδύνους που θα παρουσιαστούν στο άμεσο μέλλον.
Αυξημένος θα είναι βέβαια και ο κίνδυνος ανθρώπινων απωλειών, αν δεν ληφθούν έγκαιρα μέτρα. Τον Νοέμβριο του 2017 οι μεγάλες πλημμύρες στη Δυτική Αττική κόστισαν τη ζωή 24 ανθρώπων. Σε εργασία που εκπονήσαμε με τον συνάδελφο Γιώργο Δεληγιαννάκη διαπιστώσαμε ότι μέσα στο διάστημα 1970-2000 χάθηκαν πανελλαδικά 151 άνθρωποι από πλημμύρες, κυρίως στις παράκτιες και χαμηλές αγροτικές περιοχές, με την πρωτεύουσα να παρουσιάζει επίσης αυξημένη ομαδοποίηση θανάτων.
Η χρήση οχήματος ήταν η πιο κοινή δραστηριότητα μεταξύ των εκλιπόντων, επομένως η οδική ασφάλεια όσον αφορά τις πλημμύρες πρέπει να βελτιωθεί, με επανασχεδιασμό διαβάσεων ποταμών, σχετική σήμανση και ενημερωτικές καμπάνιες. Η ανάλυση έδειξε ότι το 1/3 των θυμάτων παραγνώρισε τον κίνδυνο, επιχειρώντας να ταξιδέψει προς πλημμυρισμένες εκτάσεις ή να τις διασχίσει ενώ βρίσκονταν πριν σε ασφαλή τοποθεσία».
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
