Η δυνατότητα του audio streaming ήταν θεόσταλτη για τους ανθρώπους που θέλουν να παρακολουθούν ειδήσεις αλλά προτιμούν να τις ακούνε αντί να τις διαβάζουν.
Αντί να καθόμαστε και να διαβάζουμε ένα άρθρο, ακούμε ολοένα και περισσότερο ειδησεογραφικά podcasts ενώ οδηγούμε ή audio books ενώ μαγειρεύουμε. Αυτή η δυνατότητα κάνει τις ειδήσεις πιο ευρέως διαθέσιμες, μήπως όμως αλλάζει και τον τρόπο που τις αντιλαμβανόμαστε;
Η απάντηση είναι ναι. Στην πρόσφατη έρευνα που διεξήγαγε η Shiri Melumad, καθηγήτρια marketing στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια διαπιστώθηκε ότι οι καταναλωτές που ακούνε ειδήσεις συχνά μένουν με μια κατανόηση του περιεχομένου που είναι όχι μόνο πιο ρηχή, αλλά και πιο ακραία και πιο αρνητική σε σύγκριση με εκείνους που διαβάζουν την ίδια είδηση.
Όταν για παράδειγμα δόθηκε στα υποκείμενα της έρευνας ένα άρθρο σχετικά με τους κινδύνους και τα οφέλη ενός συστατικού που περιέχεται στα σαμπουάν, εκείνοι που το άκουσαν, έφυγαν πιστεύοντας ότι το συστατικό ήταν πιο τοξικό από εκείνους που το διάβασαν. Οι διαφορές δεν σταμάτησαν εκεί. Σε σύγκριση με τους αναγνώστες, οι ακροατές ήταν επίσης λιγότερο πρόθυμοι να δοκιμάσουν οι ίδιοι το προϊόν ή να το συστήσουν σε αγαπημένα τους πρόσωπα, και όταν τους ζητήθηκε να περιγράψουν το σαμπουάν σε άλλους καταναλωτές, έδωσαν έμφαση στους κινδύνους του με ελάχιστες αναφορές στα οφέλη του.
Μελέτες δείχνουν ότι τείνουμε να ξεχωρίζουμε τις αρνητικές πληροφορίες περισσότερο από τις θετικές – ένα φαινόμενο γνωστό ως προκατάληψη ή προδιάθεση αρνητικότητας (negativity bias). Λέξεις όπως «κίνδυνος» και «νεκρός», για παράδειγμα, τραβούν περισσότερο την προσοχή από τις λέξεις «ασφαλής» και «ζωντανός».
Γιατί όμως η ακρόαση ειδήσεων ενδέχεται να υποβαθμίζει την αντιληπτική μας δυνατότητα σε σύγκριση με την ανάγνωση; Οι ψυχολόγοι γνωρίζουν από καιρό ότι η επεξεργασία πληροφοριών μέσω της ακρόασης – ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πιο σύνθετες αφηγήσεις– δεν είναι πάντα εύκολη. Όταν διαβάζουμε, αν υπάρχει μια λέξη που δεν καταλαβαίνουμε ή αν μας αποσπάται στιγμιαία η προσοχή, μπορούμε εύκολα να διακόψουμε και να ξαναδιαβάσουμε αργότερα το κείμενο για να το κατανοήσουμε καλύτερα. Η ακρόαση όμως σπάνια παρέχει αυτή την πολυτέλεια. Όταν ακούμε, ο εγκέφαλός μας πρέπει να επεξεργαστεί μια ριπή ηχητικών εισροών, τη μία λέξη μετά την άλλη, με ελάχιστο έλεγχο του ρυθμού των εισερχόμενων πληροφοριών. Είναι λιγότερο επιεικής στις στιγμιαίες διακοπές της προσοχής. Αν αποσπαστεί η προσοχή μας κατά την ακρόαση, συνήθως έχουμε ήδη μείνει πολύ πίσω.
Ευτυχώς, οι άνθρωποι έχουν αναπτύξει μια αποτελεσματική λύση για αυτόν τον περιορισμό: Κατά κανόνα ακούμε επιλεκτικά. Όταν ακούμε ένα podcast, δεν χρειάζεται να κωδικοποιήσουμε κάθε λέξη για να κατανοήσουμε το συνολικό νόημα – δίνουμε προτεραιότητα στις πληροφορίες που είναι πιο αξιοσημείωτες ή τραβούν την προσοχή. Τι είδους πληροφορίες μπορεί να είναι αυτές; Μελέτες δείχνουν ότι τείνουμε να ξεχωρίζουμε τις αρνητικές πληροφορίες περισσότερο από τις θετικές – ένα φαινόμενο γνωστό ως προκατάληψη ή προδιάθεση αρνητικότητας (negativity bias). Λέξεις όπως «κίνδυνος» και «νεκρός», για παράδειγμα, τραβούν περισσότερο την προσοχή από τις λέξεις «ασφαλής» και «ζωντανός».
Οι ειδήσεις συχνά είναι γεμάτες με αρνητικές πληροφορίες και επειδή ακούμε επιλεκτικά, όταν ακούμε μια είδηση είμαστε πιο επιρρεπείς στην «αρνητική προκατάληψη» – εστιάζουμε δηλαδή μόνο στις αρνητικές πτυχές της, παραβλέποντας τις θετικές πληροφορίες που μπορεί να περιλαμβάνει. Όταν διαβάζουμε, αντίθετα, είναι ευκολότερο να επεξεργαστούμε το περιεχόμενο με έναν πιο ισορροπημένο τρόπο. Ως εκ τούτου, ένα άρθρο που περιγράφει ανησυχίες για μια οικονομική ύφεση ή την απειλή μιας νέας πανδημίας είναι πιθανό να ερμηνευτεί ως πολύ πιο ανησυχητικό όταν το ακούμε απ’ ό,τι όταν το διαβάζουμε. Αυτό γίνεται ακόμη πιο έντονο αν το ακούμε ενώ κάνουμε διάφορες άλλες δουλειές, όταν οδηγούμε ή όταν γυμναζόμαστε.
Η διαπίστωση ότι οι άνθρωποι δίνουν από τη φύση τους μεγαλύτερη προσοχή στην αρνητική πληροφορία εξηγεί, εν μέρει τουλάχιστον, γιατί το μεγαλύτερο μέρος της παραπληροφόρησης έχει αρνητικό χαρακτήρα και γιατί κάποιοι είναι τόσο επιρρεπείς στο να πιστέψουν μια είδηση ακόμα και όταν αποδεικνύεται ψευδής. Η έρευνά υποδηλώνει ότι η άνοδος του audio streaming θα μπορούσε να επιδεινώσει αυτά τα προβλήματα. Επειδή ο εγκέφαλός μας συντονίζεται ακόμη περισσότερο στις αρνητικές πληροφορίες όταν τις ακούμε παρά όταν τις διαβάζουμε, οι ακροατές είναι πιο ευάλωτοι στο να αντλούν αρνητικά προκατειλημμένες ερμηνείες των ειδήσεων από ό,τι οι αναγνώστες του ίδιου περιεχομένου. Ως εκ τούτου, σε μια εποχή ανεξέλεγκτης παραπληροφόρησης, ο τρόπος που καταναλώνουμε τις ειδήσεις έχει εξίσου μεγάλη σημασία με το περιεχόμενο που καταναλώνουμε.
Με στοιχεία από The Wall Street Journal
