Η διεθνώς βραβευμένη πρωτοπόρος της τέχνης του φωτισμού στην Ελλάδα Ελευθερία Ντεκώ παρεμβαίνει στον δημόσιο χώρο της Ελευσίνας με δυο δράσεις που υπάγονται στον δεύτερο άξονα της «Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα» και αφορούν το περιβάλλον, την αειφορία και την ευημερία, σε μια προσπάθεια αναζήτησης νέων τρόπων ώστε η πόλη, τα μνημεία και τα τοπόσημά της να γίνουν κτήμα όλων, εστιάζοντας στην ανάγκη επαναπροσδιορισμού της σχέσης των ανθρώπων με τη φύση και το περιβάλλον ως προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Η Ελευθερία Ντεκώ σχεδίασε και συνέλαβε μια σύνθετη δράση τέχνης, το Μυστήριο 89, που θα πραγματοποιηθεί στις αρχές Ιουλίου. Το πρώτο σκέλος της με τίτλο «Εlefsina by night» αφορά φωτιστικές εγκαταστάσεις στον δημόσιο χώρο. Η Ντεκώ τολμά μια νυχτερινή διαδρομή σε σημεία της πόλης, ενώ κοντοστέκεται για να φωτίσει, άλλοτε στοχαστικά άλλοτε ανάλαφρα, το παρελθόν, το παρόν, τον μύθο, την ιστορία της πόλης ή του καθενός μας. Φωτιστικές εγκαταστάσεις, light-shows και βιντεοπροβολές με περφόρμανς θα φωτίσουν κάποιες βραδιές τη Βλύχα, τα Φουγάρα, τον Κρόνο, το Ίρις, τους Κυνόδοντες.
Το δεύτερο σκέλος είναι μια site specific περφόρμανς στον χώρο του Νεκροταφείου Πλοίων, στη Βλύχα, όπου ο σύγχρονος μύθος θα αναδυθεί μετά τη δύση του ήλιου από τους εμβληματικούς καλλιτέχνες του είδους Sara Pearson και Patrick Wildrig που διευθύνουν από το 1987 το PEARSONWIDRIG DANCETHEATER.
Η δουλειά τους έχει παρουσιαστεί σε σημαντικούς χώρους όπως το Lincoln Center, το City Center Fall for Dance Festival, το Joyce Theatre, το Central Park SummerStage, το Symphony Space, το DTW, το Kitchen και το Danspace Project στην Εκκλησία του Αγίου Μάρκου. Η χορογραφική ευαισθησία τους εκτείνεται πολύ πέρα από το σώμα και περιλαμβάνει το «εξαιρετικά πρωτότυπο» λεξιλόγιο των κινήσεων τους.
Μέσω του χορού, του κειμένου και του βίντεο οι ιδέες που εξερευνούν κυμαίνονται μεταξύ κοινωνικοπολιτικού αφηγήματος και στοχαστικών/ποιητικών σχολίων, μεταφέροντας τη μαγεία σε συναισθηματικά φορτισμένα έργα. Στις περίφημες εγκαταστάσεις τους και στις παραστάσεις τους οι υποθέσεις για το τι είναι η τέχνη, πού συμβαίνει και ποιος συμμετέχει σε αυτήν είναι ανοιχτές.
Μια αναγνωρισμένη δημιουργός με ρίζες από την Ελευσίνα
Η Ελευθερία Ντεκώ έχει φωτίσει περισσότερες από πεντακόσιες παραστάσεις, αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές και βραβεία. Για την Ελευσίνα, στην οποία η ίδια δεν έχει ζήσει, δημιούργησε αναμνήσεις από τις διηγήσεις του πατέρα της, οι οποίες προέρχονται από τις διηγήσεις της μητέρας του και γιαγιάς της Ελευθερίας για τη δική της μητέρα, την προγιαγιά Χρυσή, Μικρασιάτισσα, που σώθηκε από τη φρίκη του διωγμού μπαίνοντας σε μια βάρκα μαζί με την ανήλικη κόρη της .
«Στην Ελευσίνα τούς δόθηκε νέα πατρίδα για να ξαναρχίσουν να ζουν. Αρχόντισσα της Σμύρνης η προγιαγιά, αναγκάστηκε να κάνει δουλειά ταπεινή και δύσκολη για να επιβιώσουν. Χρόνια μετά, εκεί, εδώ, γεννήθηκε ο πατέρας μου. Αυτή η Ελευσίνα αλλά και η άλλη των Μυστηρίων και της πολύπλοκης Περσεφόνης χρωμάτιζαν το προγονικό μου παρελθόν, τις μεταφυσικές μου αναζητήσεις· ωστόσο με σαγηνεύει κυρίως η σημερινή της όψη που συνδυάζει ετερόκλητα στοιχεία αρχιτεκτονικής, τη φθορά και την αναγέννηση, το αρχαίο και το νέο αλλά και τη γοητεία της εγκατάλειψης με μια δυναμική προόδου, καλλιτεχνικής και όχι μόνο. Η Ελευσίνα πάντα δημιουργούσε σπίθες μέσα μου μιας αδιόρατης αίσθησης από τις απροσδιόριστες εικόνες που προέκυπταν κάθε φορά που την προσέγγιζα», λέει.
Επιστρέφει σε έναν τόπο προγονικό το καλοκαίρι του 2023 για να δώσει φως σε αναμνήσεις του παρελθόντος και αφηγήσεις του παρόντος με την προοπτική του μέλλοντος.
Λίγα λόγια για την Ελευθερία Ντεκώ
Μετά τις μεταπτυχιακές σπουδές της (Master of Arts, NYU 1987-90) στους τομείς Lighting Designing και Performance/Χορογραφία με υποτροφία από το New York University, εργάστηκε ως σχεδιάστρια φωτισμών σε διάφορα θέατρα της Νέας Υόρκης έως το 1992, οπότε επέστρεψε στην Ελλάδα.
Έχει φωτίσει περισσότερες από 500 παραστάσεις θεάτρου, μουσικής, χορού, όπερας αλλά και εικαστικών εγκαταστάσεων και έχει αποσπάσει εξαιρετικές κριτικές, διακρίσεις και βραβεία, καθώς η δουλειά της χαρακτηρίζεται από μια λιτή και απέριττη καλλιτεχνική άποψη και πρωτοτυπία. Έχει συνεργαστεί με τα περισσότερα θεατρικά σχήματα στην Αθήνα και στην υπόλοιπη Ελλάδα, ενώ έχει κληθεί επανειλημμένως από ομάδες του εξωτερικού να φωτίσει χορευτικές παραστάσεις σε διεθνή φεστιβάλ. Από το 2001 ασχολείται με τον αρχιτεκτονικό φωτισμό, αναδεικνύοντας όψεις κτιρίων.
Έχει διδάξει σχεδιασμό φωτισμών (Lighting Designing) στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (NYU 1990-92) αλλά και σε σεμινάρια θεατρικού φωτισμού για επαγγελματίες και ερασιτέχνες στην Αθήνα (1997-99).
Σημαντική στιγμή στη σταδιοδρομία της υπήρξε η συμμετοχή της στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004, όπου σχεδίασε τους φωτισμούς των Τελετών Έναρξης και Λήξης. Για την Τελετή Έναρξης απέσπασε το διεθνές βραβείο EMMY (Outstanding Lighting) – είναι η πρώτη Ελληνίδα με αυτήν τη διάκριση. Με την ομάδα της έχει αναλάβει έργα αρχιτεκτονικού φωτισμού σε όλο τον κόσμο –πολύ σημαντικός είναι ο πρόσφατος φωτισμός της Ακρόπολης– που έχουν τιμηθεί με διεθνή βραβεία όπως τα Ultimate Darc Award-2020, LIT Best Lighting-2021 (φωτισμός Ακρόπολης), LIT 2021 (façade-lighting Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών), ΜUSE Platinum, Gold, Silver.
Η διδακτική της συνεισφορά και εμπειρία μετράει τριάντα χρόνια. Ξεκίνησε το 1990 διδάσκοντας σκηνικό φωτισμό στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και επί δεκαπέντε χρόνια, από το 2005 έως το 2019, θεατρικό φωτισμό στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Τμήμα Θεάτρου), εισάγοντας για πρώτη φορά στο ελληνικό πανεπιστήμιο τη διδασκαλία αυτού του αντικειμένου.
To «Mυστήριο 89» θα πραγματοποιηθεί μεταξύ 7 και 8 Ιουλίου 2023.
