Από τα κρατικά, μέχρι ιδιωτικούς χώρους σύγχρονης τέχνης, η ραγδαία ανάπτυξη των μουσείων, βιβλιοθηκών και πολιτιστικών ιδρυμάτων στην Κίνα αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο η χώρα αφηγείται το παρελθόν της, χτίζοντας παράλληλα τη μελλοντική της εικόνα.
Η ανάπτυξη είναι εντυπωσιακή, τουλάχιστον με πολιτιστικούς όρους: από το 2010 έως το 2024, στην Κίνα άνοιγε ένα νέο μουσείο κάθε 1,5 μέρα.
Μόνο το 2022 καταγράφηκαν 382 νέα μουσεία, ενώ μέχρι το τέλος του 2024 ο συνολικός αριθμός έφτασε τα 6.833. Η Κίνα πορεύτηκε με στρατηγική, σύμφωνα με το «The Conversation».
Κίνα: Μια στρατηγική με πολιτισμό, οικονομία και «soft power»
Η «έκρηξη» των μουσείων αποτελεί μέρος μιας οργανωμένης εθνικής στρατηγικής της Κίνας, που συνδέει την πολιτιστική κληρονομιά, την αστική ανάπτυξη, τις δημιουργικές βιομηχανίες και τη διεθνή επιρροή (soft power).
Παράλληλα, το κράτος επενδύει σε βιβλιοθήκες, ψηφιοποίηση αρχείων και μεγάλα πολιτιστικά συγκροτήματα, με τα μουσεία να αποτελούν το πιο ορατό κομμάτι αυτής της αλλαγής.
Όταν το Κομμουνιστικό Κόμμα ανέλαβε την εξουσία το 1949, η Κίνα διέθετε μόλις περίπου 25 μουσεία. Για δεκαετίες, ο τομέας παρέμενε περιορισμένος και αυστηρά ελεγχόμενος, με έντονο ιδεολογικό χαρακτήρα. Το 1942, ο Μάο Τσε Τουνγκ είχε δηλώσει ότι «δεν υπάρχει τέχνη ανεξάρτητη από την πολιτική», μια γραμμή που καθόρισε την πολιτιστική παραγωγή μέχρι και το τέλος της Πολιτιστικής Επανάστασης το 1976.
Κίνα: Η μεγάλη αλλαγή του 1978 που επηρέασε τα μουσεία
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε το 1978 με την πολιτική «Ανοιχτών Θυρών» του Ντενγκ Σιαοπίνγκ, που έφερε οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Από τη δεκαετία του ’90 και μετά, ο χώρος άρχισε να ανοίγει, με την άνθηση της σύγχρονης τέχνης και ανεξάρτητων καλλιτεχνικών χώρων σε πόλεις όπως το Πεκίνο και η Σαγκάη.
Σήμερα, πολλές από αυτές τις πρωτοβουλίες έχουν ενσωματωθεί σε οργανωμένες πολιτιστικές ζώνες υπό κρατικό έλεγχο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η 798 Art Zone στο Πεκίνο, που ξεκίνησε ως ανεξάρτητος καλλιτεχνικός χώρος το 2002 και στη συνέχεια μετατράπηκε σε οργανωμένο πολιτιστικό hub.
Σύμφωνα με το περιοδικό, οι λόγοι πίσω από αυτή τη μετάβαση είναι ο έλεγχος και σταθερότητα μέσω θεσμικών πλαισίων, η οικονομική αξιοποίηση με έμφαση σε τουρισμό και real estate, και ο έλεγχος του ευρύτερου αφηγήματος, ώστε οι εκθέσεις να κινούνται εντός αποδεκτών ιδεολογικών ορίων.
Στα πιο πρόσφατα πενταετή σχέδια ανάπτυξης, τα μουσεία παρουσιάζονται ως εργαλεία διαμόρφωσης εθνικής ταυτότητας, έχοντας έναν πενταπλό στόχο: την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, την προβολή της εθνικής αφήγησης, την ενίσχυση της διεθνούς εικόνας.
Με άλλα λόγια, η Κίνα δεν επενδύει απλώς στον πολιτισμό, τον χρησιμοποιεί στρατηγικά. Σήμερα, η σύγχρονη μουσειακή σκηνή της Κίνας περιλαμβάνει ιστορικά και αρχαιολογικά μουσεία, μουσεία επανάστασης και κομματικής ιστορίας, μουσεία επιστήμης και τεχνολογίας, ιδιωτικά και σύγχρονα καλλιτεχνικά ιδρύματα.
Με πληροφορίες από The Conversation
