Με το Μετάλλιο Γκαίτε θα τιμηθούν φέτος ο Έλληνας σκηνοθέτης θεάτρου, Πρόδρομος Τσινικόρης, ο Εσθονός συνθέτης, Άρβο Περτ και η Ιταλίδα μεταφράστρια, Ανίτα Ράτζα.
Η τιμητική διάκριση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας θα απονεμηθεί από την Πρόεδρο του Ινστιτούτου Γκαίτε, Γκέσε Γιουστ, στο πλαίσιο επίσημης τελετής η οποία θα πραγματοποιηθεί στη Βαϊμάρη στις 28 Αυγούστου του 2026.
Η απονομή του Μεταλλίου Γκαίτε θα είναι μια εκδήλωση ανοιχτή στο κοινό. Στο φεστιβάλ Kunstfest Weimar, που πλαισιώνει την απονομή, θα παρουσιαστεί το έργο των τριών προσώπων που τιμώνται με το μετάλλιο τόσο σε εκδηλώσεις λόγου, όσο και επί σκηνής.
Τα Ινστιτούτα Γκαίτε του εξωτερικού προτείνουν υποψήφιους και υποψήφιες βάσει της σημαντικής συμβολής τους στη διεθνή πολιτιστική και εκπαιδευτική πολιτική και του εξαιρετικού καλλιτεχνικού και παιδευτικού έργου τους. Η επιλογή των προς βράβευση προσώπων γίνεται από κριτική επιτροπή με πρόεδρο τον Τόμας Όμπερεντερ.
Αυτή τη χρονιά όπως δήλωσε η Πρόεδρος του Ινστιτούτου Γκαίτε Γκέσε Γιουστ, το Μετάλλιο Γκαίτε έχει ευρωπαϊκό πρόσημο. «Θα τιμήσουμε τρεις εξέχουσες προσωπικότητες που μας αγγίζουν με το καλλιτεχνικό τους έργο και έχουν επίσης μια ιδιαίτερη σύνδεση με τη Γερμανία.
Ο συνθέτης Άρβο Περτ, η μουσική του οποίου μαγεύει αναρίθμητους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, έζησε από το 1981 με την οικογένειά του ως αυτοεξόριστος στο Βερολίνο.
Η ασφάλεια, οι φιλίες και η καλλιτεχνική απήχηση που βίωσε εδώ άσκησαν καθοριστική επιρροή στο έργο του, σύμφωνα με τον ίδιο.
Ο Πρόδρομος Τσινικόρης μεγάλωσε στο Βούπερταλ ως παιδί Ελλήνων οικονομικών μεταναστών και τα συγκινητικά του θεατρικά εγχειρήματα έχουν συχνά ως θέμα τις δύο πατρίδες του, τη Γερμανία και την Ελλάδα.
Η Ανίτα Ράτζα αφοσιώθηκε στη μετάφραση σπουδαίων Γερμανών και Γερμανίδων συγγραφέων όπως η Κρίστα Βολφ, ώστε να γίνουν γνωστοί και γνωστές στο ιταλικό κοινό, ενώ παράλληλα προήγαγε από τη θέση της βιβλιοθηκονόμου την ποικιλομορφία του ευρωπαϊκού πολιτισμού».
Η ξεχωριστή καλλιτεχνική δράση των τριών τιμώμενων προσώπων διακρίνεται για την καινοτόμο δύναμή της, δύναμη συνεκτική, που δημιουργεί κοινότητες. Αφενός, πρόκειται για τρεις φωνές ενός πολιτισμού, του πολιτισμού της Ευρώπης, που τροφοδοτείται από διαφορετικά εθνικά συμραζόμενα και ιστορικές συγκυρίες.
Ταυτόχρονα, πρόκειται για φωνές που υπερβαίνουν τα εθνικά, κοινωνικά και πολιτιστικά σύνορα και βοηθούν στην ανάπτυξη νέων ταυτοτήτων και αντιλήψεων για την έννοια του ανήκειν και της κοινότητας.
Οι πορείες της ζωής τους και τα έργα τους αποτελούν απαντήσεις στη μετανάστευση, την προσφυγιά και τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς που σημάδεψαν και καθόρισαν την Ευρώπη του 20ού και του 21ου αιώνα χαρίζοντας στο παρόν μας μια νέα γλώσσα και μια βαθύτερη κατανόηση αυτών των ζητημάτων.
Όπως γράφει η αιτιολογική έκθεση της επιστροπής, ο σκηνοθέτης θεάτρου, ηθοποιός και δραματουργός Πρόδρομος Τσινικόρης είναι ένα πρόσωπο-κλειδί στον ελληνικό θεατρικό χώρο. Γεννήθηκε το 1981 στο Βούπερταλ από Έλληνες οικονομικούς μετανάστες.
Στη συνέχεια εξελίχθηκε σε σημαίνουσα μορφή του ευρωπαϊκού θεατρικού τοπίου, στο οποίο έδρασε με μεγάλη ευαισθησία και οξυμένη πολιτική εγρήγορση.
Με το audiowalk «Στη μέση του δρόμου», κατέστησε άστεγους ανθρώπους αφηγητές και αφηγήτριες της ζωής και της πραγματικότητάς τους κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Στο «Καθαρή πόλη» αντιπαρέθεσε (σε συνεργασία με τον Ανέστη Αζά) τις φωνές μεταναστριών καθαριστριών στη ρητορική νεοφασιστικών κινημάτων.
Στο «96%» πραγματεύεται το Ολοκαύτωμα όπως το βίωσαν οι Εβραίες και οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, καθώς και τη λεηλασία των περιουσιακών στοιχείων τους κατά την περίοδο της Κατοχής. Ο Τσινικόρης είναι ένα ξεχωριστό ταλέντο. Αντιλαμβάνεται το ντοκιμαντερίστικο στοιχείο όχι ως μια απλή αποτύπωση της πραγματικότητας, αλλά ως χώρο στον οποίο αντηχούν τα κοινωνικά ρήγματα.
Το Μετάλλιο Γκαίτε είναι η επίσημη τιμητική διάκριση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας αλλά και το σημαντικότερο βραβείο της εξωτερικής πολιτιστικής πολιτικής. Κάθε χρόνο συνεργάτες/-ιδες του Ινστιτούτου Γκαίτε προτείνουν, σε συνεννόηση με τις γερμανικές διπλωματικές αποστολές του εξωτερικού, πρόσωπα με σημαίνουσα συμβολή στον πολιτισμό από όλες τις περιοχές και τους πολιτιστικούς τομείς, καθώς και από τον χώρο της επιστήμης και της γλώσσας.
Από τις προτάσεις αυτές επιλέγονται προς βράβευση τρία πρόσωπα από μία κριτική επιτροπή –την Επιτροπή Απονομής του Μεταλλίου Γκαίτε, την οποία συναπαρτίζουν προσωπικότητες της Γερμανίας από τους τομείς της επιστήμης, της τέχνης και του πολιτισμού.
Το Μετάλλιο Γκαίτε αναγνωρίζει τη συνεισφορά ανθρώπων στην προώθηση της γερμανικής γλώσσας, καθώς και του πολιτισμού και των τεχνών στις πατρίδες των βραβευμένων ατόμων. Τιμά ως εκ τούτου και την ανανέωση αλλά και τη διαρκή επικαιροποίηση μιας διεθνούς αντίληψης του πολιτισμού.
Το βραβείο εφιστά την προσοχή σε θέματα και ρεύματα του μέλλοντος και ενισχύει τη διεθνοποίηση του γερμανικού πολιτιστικού χώρου, την παγκόσμια δικτύωση και τη συνεργασία αμοιβαίας μάθησης. Η απονομή θα λάβει χώρα στις 28 Αυγούστου, ημέρα γέννησης του Γιόχαν Βόφγκανγκ φον Γκαίτε, στη Βαϊμάρη.
