Μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι ένα χαμένο ρωμαϊκό μωσαϊκό από τη Ρεμς ίσως περιείχε την πρώτη γνωστή εικόνα γυναίκας που αντιμετωπίζει άγριο θηρίο σε αρένα. Το πρωτότυπο έργο καταστράφηκε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όμως ένα παλιό σχέδιο αρχαιολόγου βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο της συζήτησης.
Η εικόνα είναι αρκετή για να τραβήξει το βλέμμα: μια γυμνόστηθη μορφή με μαστίγιο, στραμμένη προς μια λεοπάρδαλη που ορμά στην αντίθετη κατεύθυνση. Για δεκαετίες, αυτή η λεπτομέρεια από ένα ρωμαϊκό μωσαϊκό που δεν υπάρχει πια περνούσε σχεδόν σαν υποσημείωση. Τώρα, μια νέα μελέτη την ξαναφέρνει στο προσκήνιο, υποστηρίζοντας ότι ίσως πρόκειται για την πρώτη γνωστή εικόνα γυναίκας που αντιμετωπίζει άγριο θηρίο σε ρωμαϊκή αρένα.
Το μωσαϊκό είχε βρεθεί στη Ρεμς της Γαλλίας το 1860 και χρονολογείται στον 3ο αιώνα μ.Χ. Το πρωτότυπο καταστράφηκε σε βομβαρδισμό κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και σήμερα έχει σωθεί μόνο ένα μικρό θραύσμα. Αυτό που επιτρέπει τη νέα ανάγνωση είναι το σχέδιο που είχε κάνει τον 19ο αιώνα ο αρχαιολόγος Jean Charles Loriquet, το οποίο, σύμφωνα με τον Alfonso Manas, ταιριάζει αρκετά με το σωζόμενο κομμάτι ώστε να θεωρηθεί αξιόπιστη καταγραφή του χαμένου έργου.
Στη μελέτη του, που δημοσιεύτηκε στο International Journal of the History of Sport, ο Manas υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη μορφή δεν είναι ένας γελωτοποιός της αρένας ή μια δευτερεύουσα φιγούρα, όπως είχε προταθεί παλιότερα, αλλά μια venatrix, δηλαδή γυναίκα που συμμετείχε σε θεάματα με άγρια ζώα. Πιο συγκεκριμένα, θεωρεί ότι μπορεί να ήταν μια succursor, μορφή που χρησιμοποιούσε μαστίγιο για να οδηγήσει το θηρίο προς άλλον κυνηγό.
Η υπόθεση έχει βάρος γιατί οι γραπτές πηγές μιλούν όντως για γυναίκες που συμμετείχαν σε τέτοια θεάματα, όμως μέχρι σήμερα δεν υπήρχε γνωστή εικαστική απεικόνιση γυναίκας να μάχεται με θηρίο στην αρένα. Γνωρίζουμε επίσης ότι οι γυναίκες μονομάχοι απαγορεύτηκαν το 200 μ.Χ., αλλά ο Manas εκτιμά ότι τα θεάματα με ζώα ίσως συνέχισαν να επιτρέπουν γυναικεία παρουσία για περισσότερο χρόνο.
Δεν συμφωνούν, πάντως, όλοι. Ο κλασικιστής Thomas Scanlon δήλωσε στο Live Science ότι, παρότι η μελέτη είναι καλά τεκμηριωμένη, υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα: το ίδιο το μωσαϊκό δεν σώζεται, οπότε όλα στηρίζονται σε ένα παλιό σχέδιο, του οποίου η ακρίβεια δεν μπορεί να ελεγχθεί πλήρως. Αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα είναι που κρατά το εύρημα στην περιοχή της ισχυρής υπόθεσης και όχι της οριστικής απάντησης.
Ο,τι κι αν ισχύει τελικά, η νέα μελέτη ξαναφέρνει στο φως μια πιο σύνθετη εικόνα της ρωμαϊκής αρένας. Οχι μόνο ως χώρο ανδρικής βίας και θεάματος, αλλά και ως σκηνή όπου οι γυναίκες ίσως είχαν παρουσία πολύ πιο ορατή απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα
