Τριάντα τρεις αρχαιότητες, αξίας 1,8 εκατομμυρίων δολαρίων, παραδόθηκαν τη Δευτέρα στην Αφγανή πρέσβειρα Roya Rahmani, από το πληρεξούσιο εισαγγελικό γραφείο του Μανχάταν και το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, σε τελετή στη Νέα Υόρκη.
Για μισό αιώνα, μέσα στον πόλεμο, την αναρχία και την αναταραχή που επικρατούσε στο Αφγανιστάν, έχουν αφαιρεθεί δεκάδες χιλιάδες βουδιστικές και ινδουιστικές αρχαιότητες, μερικές από τις οποίες χρονολογούνται πάνω από 1.800 χρόνια.
Πολλά από αυτά τα αντικείμενα εισήλθαν στη δυτική αγορά στη δεκαετία του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000, δήλωσε ο John Simpson, επιμελητής του Βρετανικού Μουσείου στους New York Times τον περασμένο μήνα. "Και όλα αυτά", είπε, "ήταν σχεδόν σίγουρα προϊόντα παράνομης εξαγωγής ή κλοπής".
Τα αντικείμενα αποτελούσαν μέρος μιας κατάσχεσης 2.500 αντικειμένων αξίας 143 εκατομμυρίων δολαρίων που εκλάπησαν από το Αφγανιστάν μεταξύ του 2012 και του 2014 από έναν έμπορο τέχνης του Μανχάταν, τον Subhash Kapoor, που βρίσκεται φυλακισμένος στην Ινδία για κατηγορίες λαθρεμπορίου και κλοπής.
Με την παραλαβή των αντικειμένων, πολλά από τα οποία είναι ευαίσθητα κεφάλια από στόκο, πηλό και σχιστόλιθο, η πρέσβειρα Rahmani είπε ότι «το περιβάλλον που επιτρέπει τη λεηλασία των πολύτιμων αρχαιοτήτων του Αφγανιστάν, είναι το ίδιο περιβάλλον που επιτρέπει τη διαιώνιση της σύγκρουσης».
«Οι διακινητές δεν κλέβουν απλώς την ιστορία του Αφγανιστάν», πρόσθεσε. «Διαιωνίζουν μια κατάσταση όπου η περιοχή δεν σταθεροποιείται ειρηνικά. Η λεηλασία του παρελθόντος του Αφγανιστάν λεηλατεί το μέλλον του».
Μεγάλο μέρος της καταστροφής και της λεηλασίας των αφγανικών αρχαιοτήτων και των θρησκευτικών εικόνων έγιναν από τους Ταλιμπάν, οι οποίοι κατέστρεψαν τους φημισμένους Βούδες στην κοιλάδα του Μπαμιγιάν. Οι Ταλιμπάν τα ανατίναξαν και στις 12 Μαρτίου του 2001 η UNESCO επιβεβαίωσε την καταστροφή των δύο παγκοσμίου φήμης αγαλμάτων από τον 6ο αιώνα. Τα δυο μνημειώδη αγάλματα μαρτυρούσαν το προϊσλαμικό παρελθόν της χώρας. Οι Αφγανοί ήταν εξοργισμένοι και μαζί τους ολόκληρος ο κόσμος. Από την άλλη πλευρά, οι ισλαμιστές έσφαξαν εννέα αγελάδες και χόρευαν Ατάν, όπως είπαν αργότερα αυτόπτεις μάρτυρες.
Τα αντικείμενα που επαναπατρίστηκαν θα στεγαστούν στο Εθνικό Μουσείο της Καμπούλ. Αφγανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ήταν σίγουροι ότι θα μπορούσαν πλέον να προστατεύσουν τα μουσεία και τους πολιτιστικούς τους οργανισμούς από λεηλασίες και λαθρεμπόριο.
Σύμφωνα με την UNESCO, «οι αφγανικές αρχές έχουν λάβει σημαντικά μέτρα» για την πρόληψη της κλοπής, του λαθρεμπορίου και της βεβήλωσης πολιτιστικών αντικειμένων. Αυτά τα βήματα περιλαμβάνουν μια ξεχωριστή νέα αστυνομική δύναμη που έχει αναλάβει την προστασία πολιτιστικών χώρων, ενημερωμένων συστημάτων ασφαλείας μουσείων και εκπαιδευτικών εκστρατειών, με στόχο να πείσουν όποιον βρίσκει χαμένα αρχαία αντικείμενα να τα παραδώσει στην κυβέρνηση.
Το γραφείο του εισαγγελέα της νέας Υόρκης έχει ανακτήσει αρκετές χιλιάδες κλεμμένες αρχαιότητες αξίας συλλογικής αξίας άνω των 175 εκατομμυρίων δολαρίων, από περισσότερα από δώδεκα έθνη την τελευταία δεκαετία.
