Ενώ η αεροναυπηγική τεχνολογία εξακολουθεί να σημειώνει σπουδαία επιτεύγματα, καθιστώντας οικονομικότερη τη μεταφορά φορτίων στο διάστημα, και η NASA θέτει νέους στόχους επανδρωμένων αποστολών με προορισμό τον Άρη, μία νέα έρευνα έρχεται να τροχοπεδήσει αυτό το διάχυτο ενθουσιασμό, παρουσιάζοντας κάποια ανησυχητικά ευρήματα.
Σύμφωνα με αυτά, όσοι έχουν συμμετάσχει σε αποστολές βαθέος διαστήματος, υποβάλλονται σε υπερυψηλά επίπεδα κοσμικής ακτινοβολίας, με συνέπεια να αυξάνεται έως και 5 φορές η πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι επιπτώσεις, μάλιστα, καταγράφονται σε δείγμα ανθρώπων με εξαιρετική φυσική κατάσταση λόγω του αυστηρού προγράμματος εκπαιδευτικής τους κατάρτισης. Ίσως, στο γενικό πληθυσμό, ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου να είναι ακόμη πιο αυξημένος.
Το αποκαρδιωτικό εύρημα της μελέτης σχετίζεται με τα αίτια θανάτου των αστροναυτών, τα οποία αποδίδονται σε υψηλότερο από το αναμενόμενο ποσοστό σε περιπλοκές καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Η μελέτη αυτή δημοσιεύεται στην επιστημονική επιθεώρηση Scientific Reports και είναι η πρώτη που διερευνά τα αίτια θανάτου αστροναυτών που συμμετείχαν στις διαστημικές αποστολές Apollo. Μεταξύ αυτών και η πρωτοποριακή Apollo 11, η οποία έφερε εις πέρας την πρώτη προσελήνωση ανθρώπου, το 1969. Το αποκαρδιωτικό εύρημα της μελέτης σχετίζεται με τα υψηλότερα από το αναμενόμενο ποσοστά εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Βεβαίως, το δείγμα της μελέτης είναι πολύ μικρό για να είναι στατιστικά σημαντικό, καθώς μόνο 7 εκ των 24 αστροναυτών έχουν χάσει τη ζωή τους. Επομένως, οι ερευνητές προχώρησαν σε διεξαγωγή πειραμάτων σε μοντέλα ποντίκια, με σκοπό να εξετάσουν ενδελεχώς το ως άνω εύρημα. Οι δοκιμές διήρκεσαν συνολικά 6 μήνες, διάστημα το οποίο εάν κανονικοποιηθεί σε συνάρτηση με το σωματικό βάρος των πειραματόζωων ισοδυναμεί με έκθεση 20 χρόνων στο βαθύ διάστημα.
Τα συλλεχθέντα δεδομένα κατέδειξαν τη βλαβερή επίδραση της διαστημικής ακτινοβολίας στην υγεία των αγγείων, η οποία πυροδοτείται από σταθερή δυσλειτουργία των ενδοθηλιακών κυττάρων που περιβάλλουν το εσωτερικό τους. Η κλινική αυτή εικόνα συνιστά παράγοντα υψηλού κινδύνου, όπως δήλωσε ο Michael Delp, επικεφαλής συγγραφέας της εργασίας και κοσμήτορας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Φλόριντα.
Επιπρόσθετα, οι ερευνητές συνέκριναν το ιστορικό υγείας των αποθνησκόντων αστροναυτών και όσων αποθνησκόντων ολοκλήρωσαν τα προγράμματα κατάρτισης στη Γη, αλλά δεν την εγκατέλειψαν ποτέ (ως ομάδα ελέγχου). Οι πρώτοι είχαν και πάλι υψηλότερη πιθανότητα να προσβληθούν από καρδιαγγειακή νόσο.
Οι πηγές της διαστημικής ακτινοβολίας περιλαμβάνουν κοσμικές ακτίνες που προέρχονται από βίαια συμπαντικά γεγονότα, όπως εκρήξεις υπερκαινοφανών αστέρων, από το ενεργό κέντρο του γαλαξία μας, που πιθανότατα περιλαμβάνει μια υπέρμαζη μαύρη τρύπα, και από ηλιακούς ανέμους/καταιγίδες που εκσφενδονίζουν πλάσμα (ηλεκτρόνια, πρωτόνια και άλφα σωματίδια) προς κάθε κατεύθυση.
Αν και η εξωτερική δομή ενός διαστημικού σκάφους μπορεί να αποκρούσει αποτελεσματικά την ηλιακή ακτινοβολία, τα βαρέα σωματίδια που εκπηγάζουν από το βαθύ διάστημα συνιστούν μεγαλύτερο κίνδυνο λόγω της υψηλότερης κινητικής τους ενέργειας. Πιο συγκεκριμένα, όταν αυτά συγκρούονται με άλλα άτομα/μόρια προκαλούν δευτερογενή καταιγίδα υποατομικών σωματιδίων (νετρόνια, πιόνια, ποζιτρόνια και πρωτόνια), τα οποία διεισδύουν στο εσωτερικό του σκάφους με επιβλαβείς συνέπειες για τους αστροναύτες.
Η NASA γνωρίζει ότι αυτή η μορφή υψηλής ενέργειας αποτελεί πρόβλημα για το μέλλον των μακροχρόνιων αποστολών βαθέος διαστήματος και την κατατάσσει στη λίστα με τους πλέον σημαντικούς κινδύνους. Το ερώτημα είναι: υπάρχει κάποια λύση, ώστε να προστατευτούν οι αστροναύτες ή θα πρέπει να ακυρωθούν όλα τα σχέδια μέχρι νεωτέρας; Τρεις λύσεις έχουν προταθεί, όλες με τις συνακόλουθες προκλήσεις τους:
- Να κατασκευαστούν διαστημικά σκάφη με υψηλότερη μάζα των ήδη χρησιμοποιούμενων υλικών (αλουμίνιο) στο εξωτερικό τους περίβλημα. Η λύση αυτή, αν και απλή, είναι απαγορευτικά δαπανηρή, δεδομένου ότι η μεγαλύτερη μάζα θα απαιτούσε και περισσότερα υλικά καύσιμα για την εκτόξευση του οχηματαγωγού πυραύλου.
- Να χρησιμοποιηθούν αποδοτικότερα υλικά θωράκισης, που συνδυάζουν μειωμένη μάζα και παροχή υψηλής προστασίας. Επειδή τα πρωτόνια και τα νετρόνια των κοσμικών ακτινοβολιών φέρουν παρόμοιο μέγεθος, μόνο ένα στοιχείο είναι σε θέση να τα μπλοκάρει πολύ αποτελεσματικά: το υδρογόνο. Βολικό, καθώς είναι το πιο άφθονο στοιχείο στο σύμπαν και συνθέτει ένα σημαντικό μέρος πολύ κοινών ενώσεων, όπως το νερό και τα πλαστικά (π.χ., πολυαιθυλένιο). Εντούτοις, η εξεύρεση ενός πραγματικά κατάλληλου υλικού απαιτεί έρευνα αιχμής σε εποχές ισχνών αγελάδων για τη διαστημική υπηρεσία της NASA.
- Μια πιο sci-fi λύση είναι η δημιουργία ενός ηλεκτρικού ή μαγνητικού πεδίου γύρω από το διαστημικό σκάφος ως ασπίδα έναντι των κοσμικών ακτινών. Ουσιαστικά, ένα τέτοιου είδους πεδίο, δημιουργούμενο από τους γεωμαγνητικούς πόλους, έχει καταστήσει εφικτή την ανάπτυξη ζωής στον πλανήτη μας. Γιατί να μη μιμηθούμε τη λύση αυτή; Η δημιουργία τέτοιων προστατευτικών πεδίων σε μεγάλη κλίμακα απαιτεί -και πάλι- απαγορευτικό ποσό ενέργειας που, επι του παρόντος, δεν δύναται να παραχθεί από τις ηλεκτρικές γεννήτριες ενός διαστημικού σκάφους.
Σε κάθε περίπτωση οφείλουμε να αισιοδοξούμε, καθώς οι ερευνητές της NASA, και άλλων διαστημικών υπηρεσίων, εργάζονται πυρετωδώς για την αποτελεσματικότερη θωράκιση έναντι σωματιδίων υψηλής ενέργειας, κοσμικής προέλευσης. Η ανθρωπότητα, παρά τις παθογένειες που αντιμετωπίζει στη Γη, ατενίζει ένα λαμπρό μέλλον όταν στρέφει το βλέμμα στο διάστημα. Λογικό, μιας και οι δυσοίωνες εξελίξεις εδώ κάτω δεν έχουν τελειωμό. Μήπως όμως ενδέχεται να κληρονομήσουμε τις ίδιες αδυναμίες όταν αποικίσουμε το σύμπαν; Θα είναι άραγε το δικό μας είδος που θα αποικίσει το σύμπαν; Ή μήπως κάποια υβριδική μετεξέλιξη μας; Ενδιαφέροντα sci-fi ερωτήματα για αναστοχασμό κάτω από ξάστερες νύχτες του Αυγούστου.
Αν ενδιαφέρεστε για τα πιο πρόσφατα άρθρα μου, έχετε ερωτήσεις ή επιθυμείτε να μου προτείνετε ένα θέμα, μπορείτε να με ακολουθήσετε στο Facebook και να επικοινωνήσετε μαζί μου.
