Επιστήμονες πιστεύουν ότι ανακάλυψαν τον λόγο για τον οποίο ένα υποθαλάσσιο ρήγμα στον Ειρηνικό Ωκεανό παράγει εδώ και δεκαετίες σχεδόν πανομοιότυπους σεισμούς χωρίς να εξελίσσεται ποτέ σε έναν πολύ πιο καταστροφικό «μεγασεισμό».
Η νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, δείχνει ότι βαθιά μέσα στο ρήγμα υπάρχουν φυσικές «ζώνες φρένων» που εμποδίζουν τη ρήξη να εξαπλωθεί περισσότερο.
Οι επιστήμονες, για να φέρουν σε πέρας την έρευνά τους, στάθηκαν στο υποθαλάσσιο ρήγμα Gofar, 1.600 χιλιόμετρα δυτικά του Ισημερινού, στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό, το οποίο παράγει σεισμούς μεγέθους 6 Ρίχτερ με εντυπωσιακή κανονικότητα εδώ και τουλάχιστον 30 χρόνια.
Οι σεισμοί εμφανίζονται περίπου κάθε πέντε με έξι χρόνια, σπάζοντας σχεδόν πάντα τα ίδια σημεία του ρήγματος και φτάνοντας σχεδόν στο ίδιο μέγεθος.
A massive March 2025 earthquake in Myanmar tore through nearly 500 kilometers of the Sagaing Fault at extremely high speeds.
— Science Magazine (@ScienceMagazine) November 4, 2025
In a new Science study, researchers show that an unusually thick, low-velocity fault zone acted like a high-speed corridor, driving one of the fastest and… pic.twitter.com/8CUHIMNSvk
Τι ανακάλυψαν για τους σεισμούς οι επιστήμονες
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτή η συνέπεια είναι εξαιρετικά σπάνια στη σεισμολογία και για δεκαετίες αποτελούσε μυστήριο.
«Γνωρίζαμε εδώ και χρόνια ότι υπάρχουν αυτές οι “ζώνες φραγμού”, όμως δεν ξέραμε ακριβώς από τι αποτελούνται και γιατί σταματούν τόσο αξιόπιστα τους σεισμούς κάθε φορά», δήλωσε ο σεισμολόγος Jianhua Gong από το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα, επικεφαλής της έρευνας.
Οι ερευνητές μελέτησαν το ρήγμα Gofar χρησιμοποιώντας ειδικούς σεισμογράφους, τοποθετημένους απευθείας στον πυθμένα του ωκεανού.
Τα όργανα κατέγραψαν δεκάδες χιλιάδες μικροσεισμούς πριν και μετά από δύο μεγάλους σεισμούς, προσφέροντας μια εξαιρετικά λεπτομερή εικόνα για το πώς συμπεριφέρεται το ρήγμα. Διαπίστωσαν, μεταξύ άλλων, ότι λίγο πριν από κάθε μεγάλο σεισμό, ορισμένες περιοχές του ρήγματος παρουσίαζαν αυξημένη μικροσεισμική δραστηριότητα. Αμέσως μετά τον κύριο σεισμό, οι ίδιες περιοχές «σιωπούσαν» σχεδόν εντελώς.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε σε δύο διαφορετικά τμήματα του ρήγματος, με διαφορά 12 ετών, κάτι που έπεισε τους ερευνητές ότι πρόκειται για έναν σταθερό φυσικό μηχανισμό.
Crustal brines at an oceanic transform fault | #Geology #GeologyPage #platetectonics #Fault
— Geology Page (@GeologyPage) July 12, 2025
The Gofar fault operates much like the San Andreas, in that two tectonic plates slide sideways past each other.
Read More: https://t.co/66zEhRzzaT
Πώς λειτουργούν τα φυσικά «φρένα» των σεισμών
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα συγκεκριμένα σημεία δεν είναι αδρανή τμήματα του ρήγματος, αλλά πολύπλοκες ζώνες γεμάτες ρωγμές και μικρές μετατοπίσεις πετρωμάτων. Μέσα σε αυτές τις ρωγμές εισχωρεί θαλασσινό νερό, δημιουργώντας ιδιαίτερες συνθήκες πίεσης.
Κατά τη διάρκεια ενός μεγάλου σεισμού, η απότομη κίνηση του ρήγματος προκαλεί ξαφνική πτώση πίεσης στα υγρά που βρίσκονται παγιδευμένα στα πετρώματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα πετρώματα να «κλειδώνουν» προσωρινά, επιβραδύνοντας ή ακόμη και σταματώντας τη διάδοση της ρήξης.
Με απλά λόγια, οι ζώνες αυτές λειτουργούν σαν ενσωματωμένα φυσικά φρένα μέσα στο ίδιο το ρήγμα.
«Δεν πρόκειται για παθητικά γεωλογικά χαρακτηριστικά», εξήγησε ο Gong. «Είναι ενεργά και δυναμικά τμήματα του ρήγματος που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα όρια των σεισμών».
Το συγκεκριμένο ρήγμα βρίσκεται μακριά από κατοικημένες περιοχές και οι σεισμοί του δεν αποτελούν άμεση απειλή για ανθρώπους. Ωστόσο, οι επιστήμονες θεωρούν ότι η ανακάλυψη μπορεί να έχει πολύ ευρύτερη σημασία.
Παρόμοια υποθαλάσσια ρήγματα υπάρχουν σε πολλούς ωκεανούς της Γης και εδώ και χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούσαν ότι αρκετοί σεισμοί σε τέτοια σημεία παραμένουν μικρότεροι απ’ όσο θα επέτρεπαν θεωρητικά οι γεωλογικές συνθήκες.
Η νέα μελέτη υποστηρίζει ότι αυτές οι «ζώνες φρένων» ίσως είναι αρκετά συνηθισμένες στον πυθμένα των ωκεανών και λειτουργούν ως ένας φυσικός μηχανισμός που εμποδίζει ορισμένους σεισμούς να εξελιχθούν σε πολύ μεγαλύτερες καταστροφές.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η κατανόηση αυτού του μηχανισμού θα μπορούσε να βοηθήσει στη βελτίωση των μοντέλων που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση σεισμικού κινδύνου σε διάφορες περιοχές του πλανήτη.
Με πληροφορίες από Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα
