Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει εισέλθει στην έκτη ημέρα της, μετά από τις εκτεταμένες επιθέσεις που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Οι στρατιωτικές αυτές ενέργειες, στην πρώτη φάση των οποίων σκοτώθηκε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, έχουν πυροδοτήσει μια άνευ προηγουμένου στρατιωτική και πολιτική αντίδραση στην ευρύτερη περιοχή.
Από την πλευρά του Ιράν, οι απαντητικές επιθέσεις εξαπλώθηκαν γρήγορα σε χώρες του Κόλπου και σε μη στρατιωτικούς στόχους, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών εγκαταστάσεων και ενεργειακών υποδομών, ενώ πρόσφατα κρούσματα επεκτάθηκαν και σε Κύπρο και Λίβανο.
Γιατί επιτέθηκαν ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν;
ΗΠΑ και Ισραήλ ισχυρίζονται ότι προέβησαν σε προληπτικά πλήγματα για να εξουδετερώσουν απειλές που θεωρούσαν ότι προερχόταν από το Ιράν.
Το Σάββατο οι δύο χώρες εξαπέλυσαν ευρείες επιθέσεις σε πυραυλικές, στρατιωτικές και ηγετικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας, Τεχεράνης.
Κατά τη διάρκεια αυτών των επιθέσεων σκοτώθηκε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Χαμενεΐ, ο οποίος βρισκόταν στην εξουσία από το 1989. Το ισραηλινό στρατιωτικό επιτελείο ανακοίνωσε επίσης τον θάνατο δεκάδων σημαντικών στελεχών της ισχυρής Φρουράς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Το Ισραήλ περιέγραψε τις ενέργειες ως «προληπτικό πλήγμα» για να απομακρύνει απειλές κατά της ύπαρξής του, ενώ ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν να δράσουν προληπτικά ενόψει πιθανών ιρανικών επιθέσεων εναντίον αμερικανικών δυνάμεων. Παρατηρητές σημειώνουν ότι οι σχέσεις Ιράν-ΗΠΑ και Ιράλ-Ισραήλ είναι εχθρικές από την επανάσταση του 1979, με το Ιράν επί δεκαετίες να καλεί για την εξάλειψη του Ισραήλ και να αντιτίθεται σθεναρά στις αμερικανικές πολιτικές στην περιοχή.
Το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν και οι κατηγορίες ότι επιδιώκει όπλα μαζικής καταστροφής αποτελούν επίσης βασικές πηγές έντασης, κάτι που η Τεχεράνη ωστόσο αρνείται επανειλημμένα.
Η απάντηση του Ιράν και η εξάπλωση της σύγκρουσης
Σε αντίδραση στις επιθέσεις, το Ιράν χαρακτήρισε τις ενέργειες ΗΠΑ και Ισραήλ ως «παράνομες» και εξαπέλυσε ευρύ φάσμα επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ισραηλινές και αμερικανικές στρατιωτικές θέσεις.
Σύμφωνα με αναφορές, οι επιθέσεις έχουν πλήξει και χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο, όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, την Ιορδανία, τα ΗΑΕ και το Κουβέιτ και έχουν επεκταθεί σε μη στρατιωτικούς στόχους, όπως ξενοδοχεία και ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Το Ιράν κατηγορείται επίσης για επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στον Κόλπο, με αποτέλεσμα η σημαντική θαλάσσια δίοδος του Χορμούζ, από όπου περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου και φυσικού αερίου, να βρίσκεται ουσιαστικά εκτός λειτουργίας.
Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει διακοπές στις εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας σε χώρες όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία και έχουν οδηγήσει σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου, ενώ πλοία έχουν δεχθεί εκρήξεις και διαρροές πετρελαίου.
Πόσο μπορεί να διαρκέσει ο πόλεμος;
Οι πρώτες εκτιμήσεις για τη διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων ποικίλλουν. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε στις πρώτες ημέρες ότι η στρατιωτική δράση μπορεί να διαρκέσει τέσσερις έως πέντε εβδομάδες, προσθέτοντας όμως ότι οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν για πολύ μεγαλύτερο διάστημα αν χρειαστεί.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ υποστήριξε ότι η εκστρατεία θα «συνεχιστεί όσο χρειάζεται». Η σύγκρουση έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές μετακινήσεις πληθυσμού, με χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείπουν τις εστίες τους στο Ιράν και τον Λίβανο.
Οι αεροπορικές πτήσεις στο μεγαλύτερο μέρος της Μέσης Ανατολής έχουν διακοπεί, γεγονός που έχει επηρεάσει σοβαρά την κυκλοφορία πολιτών και την οικονομία.
Οι ανησυχίες για την ασφάλεια και την διάρκεια του πολέμου παραμένουν υψηλές, καθώς η σύγκρουση έχει λάβει χαρακτήρα όχι μόνο στρατιωτικό αλλά και οικονομικό, επηρεάζοντας την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Με πληροφορίες από BBC
