Η άρνηση της Ισπανίας να επιτρέψει τη χρήση των βάσεων Rota και Morón για τις πρόσφατες αμερικανο-ισραηλινές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή αποτελεί μια από τις πιο τολμηρές διπλωματικές κινήσεις μέλους του ΝΑΤΟ τις τελευταίες δεκαετίες.
Οι βάσεις αυτές διέπονται από τη Συμφωνία Αμυντικής Συνεργασίας (ADC) μεταξύ ΗΠΑ και Ισπανίας. Παρόλο που οι ΗΠΑ έχουν ευρεία δικαιοδοσία, η Ισπανία διατηρεί το δικαίωμα της «κυριαρχικής έγκρισης» για συγκεκριμένες αποστολές, ειδικά αν αυτές δεν εντάσσονται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ ή του ΟΗΕ.
Η ισπανική κυβέρνηση ξεκαθάρισε ότι οι βάσεις δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ορμητήριο για επιθέσεις που η Μαδρίτη θεωρεί «δυσανάλογες» ή που διεξάγονται χωρίς σαφή διεθνή εντολή.
Για πρώτη φορά μετά την εποχή Zapatero (που απέσυρε τα στρατεύματα από το Ιράκ το 2004), η Μαδρίτη είπε ένα ηχηρό «όχι» στις επιχειρησιακές ανάγκες της Ουάσιγκτον, προκαλώντας τριγμούς στο Πεντάγωνο.
Η γεωγραφική θέση αυτών των βάσεων είναι αναντικατάστατη:
Η βάση Rota είναι ο κεντρικός κόμβος για την αντιπυραυλική άμυνα της Μεσογείου και τη διοικητική μέριμνα του 6ου Στόλου.
Η βάση Morón αποτελεί τη βασική γέφυρα για τη μεταφορά πεζοναυτών και αεροσκαφών ανεφοδιασμού προς την Αφρική και τη Μέση Ανατολή.
Η άρνηση χρήσης τους ανάγκασε τις ΗΠΑ να αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές μέσω της Ιταλίας (βάση Sigonella) ή απευθείας από τη Μεγάλη Βρετανία (Κύπρος/Ακρωτήρι), γεγονός που αύξησε το κόστος και τον χρόνο αντίδρασης των επιχειρήσεων.
Γιατί αυτή η κίνηση θεωρείται από πολλούς ως η «ηθική διάσωση» της Ευρώπης;
Η Ισπανία απέδειξε ότι ένα ευρωπαϊκό κράτος μπορεί να παραμένει πιστό στο ΝΑΤΟ (για την άμυνα της Ευρώπης), χωρίς όμως να μετατρέπεται σε «λευκή επιταγή» για τις εξωτερικές περιπέτειες των ΗΠΑ. Η Μαδρίτη υποστήριξε ότι η παροχή διευκολύνσεων για πλήγματα κατά του Ιράν ή της Χεζμπολάχ θα καθιστούσε την Ευρώπη άμεσο στόχο αντιποίνων και θα πυροδοτούσε νέα μεταναστευτικά κύματα, τα οποία η Ε.Ε. δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί.
Όταν η Γερμανία ή η Γαλλία διστάζουν να επικρίνουν τις ΗΠΑ για λόγους ασφαλείας ή εμπορίου, η Ισπανία παίρνει το ρίσκο να υποδείξει ότι η «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης πρέπει να ξεκινά από την ηθική αυτονομία.
Η στάση αυτή δεν είναι χωρίς κόστος. Η Ουάσιγκτον έχει ήδη αφήσει αιχμές για το μέλλον της συνεργασίας σε θέματα πληροφοριών, ενώ το Ισραήλ έχει υποβαθμίσει τις διπλωματικές σχέσεις στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο. Ωστόσο, για τον Sánchez, η εδραίωση της Ισπανίας ως ηγέτιδας δύναμης του «προοδευτικού κόσμου» και η διατήρηση της αξιοπιστίας απέναντι στον αραβικό κόσμο είναι στρατηγικά σημαντικότερες.
