Σύμφωνα με την Κάγια Κάλας, επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, η Κίνα και η Ρωσία πρέπει να κάνουν «πάρτι» με τα σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία.
Ο ίδιος ο Τραμπ, ωστόσο, υποστηρίζει ότι τα σχέδιά του υπαγορεύονται από την ανάγκη αντιμετώπισης ακριβώς της απειλής που περιγράφει η Κάλας. «Η παγκόσμια ειρήνη διακυβεύεται! Η Κίνα και η Ρωσία θέλουν τη Γροιλανδία και η Δανία δεν μπορεί να κάνει απολύτως τίποτα γι’ αυτό», έγραψε το Σάββατο στο Truth Social.
Από το Πεκίνο, οι κινήσεις του Τραμπ στη Γροιλανδία εκλαμβάνονται ως ακόμη μία απόδειξη ότι η παγκόσμια τάξη υπό την ηγεσία των ΗΠΑ βρίσκεται σε αναταραχή - μια τάση που δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για την Κίνα.
«Οι περισσότεροι Κινέζοι το βλέπουν αυτό ως άλλη μία εκδήλωση της εκφοβιστικής, ηγεμονικής και αυταρχικής συμπεριφοράς του Τραμπ», λέει ο Γουάνγκ Γουέν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Renmin του Πεκίνου. Προσθέτει, όμως: «Η κατάληψη της Γροιλανδίας από τον Τραμπ θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ - ένα ενδεχόμενο που θα ευχαριστούσε ιδιαίτερα τους Κινέζους».
Εδώ και χρόνια, στους κύκλους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής εντείνεται η ανησυχία για την αυξανόμενη παρουσία της Κίνας και της Ρωσίας στην Αρκτική. Το 2019, ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, είχε προειδοποιήσει ότι η επιρροή του Πεκίνου κινδυνεύει να δημιουργήσει μια «νέα Νότια Σινική Θάλασσα» γύρω από τον Βόρειο Πόλο, δεσμευόμενος να ενισχύσει την αμερικανική παρουσία στην περιοχή.
Ωστόσο, όσον αφορά τη Γροιλανδία, οι κινεζικοί παράγοντες δυσκολεύτηκαν να αποκτήσουν ουσιαστικό έρεισμα, εν μέρει λόγω της αντίστασης των ΗΠΑ και της Δανίας. Το 2018, φέρεται - υπό αμερικανική πίεση - η Δανία να μπλόκαρε πρόταση κινεζικής κρατικής εταιρείας για την επέκταση του δικτύου αεροδρομίων της Γροιλανδίας. Δύο χρόνια νωρίτερα, κινεζική εταιρεία είχε επίσης παρεμποδιστεί να αγοράσει εγκαταλελειμμένη ναυτική βάση στο νησί.
Τη Δευτέρα, ο εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ, Γκουό Τζιακούν, κάλεσε τις ΗΠΑ να σταματήσουν να επικαλούνται την «υποτιθέμενη ‘κινεζική απειλή’» στη Γροιλανδία ως πρόσχημα για την επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες.
Παρά ταύτα, τα περιορισμένα κινεζικά συμφέροντα στη Γροιλανδία δεν οφείλονται σε έλλειψη προσπαθειών. Μεταξύ 2012 και 2017, οι άμεσες ξένες επενδύσεις της Κίνας στη Γροιλανδία αντιστοιχούσαν σε πάνω από 11% του ΑΕΠ της περιοχής - ποσοστό πολύ υψηλότερο από εκείνο σε άλλα αρκτικά κράτη. Η επιθυμία της Γροιλανδίας να προσελκύσει κινεζικά κεφάλαια για την αξιοποίηση των ορυκτών της πόρων έχει κατά καιρούς συγκρουστεί με τις ανησυχίες ασφάλειας της Δανίας, που ελέγχει την άμυνα και την εξωτερική πολιτική της περιοχής, καθώς και άλλων συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Το 2018, η Κίνα δημοσίευσε έγγραφο για την αρκτική πολιτική της. Με κάπως αμφίβολο τρόπο, αυτοχαρακτηρίστηκε «κράτος κοντά στην Αρκτική», με αντίστοιχα συμφέροντα στην περιοχή. Το έγγραφο ανέφερε ότι η Κίνα «ελπίζει να συνεργαστεί με όλα τα μέρη για την οικοδόμηση ενός "Πολικού Δρόμου του Μεταξιού" μέσω της ανάπτυξης των αρκτικών θαλάσσιων διαδρομών», εντάσσοντας τη στρατηγική της στην Αρκτική στη χαρακτηριστική πρωτοβουλία Belt and Road του Σι Τζινπίνγκ.
Παράλληλα, τόνιζε τις ευκαιρίες για επιστημονική έρευνα στην περιοχή.
Τον Οκτώβριο, το πρώτο βήμα του σχεδίου υλοποιήθηκε: κινεζικό πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων από το Νίνγκμπο της ανατολικής Κίνας προσέγγισε το λιμάνι Felixstowe στο Σάφολκ. Ήταν η πρώτη φορά που πλοίο ταξίδεψε από την Κίνα στην Ευρώπη μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής, κατά μήκος των αρκτικών ακτών της Ρωσίας.
Το ταξίδι, σε γραμμή που ελέγχεται από κινεζική εταιρεία, διήρκεσε μόλις 20 ημέρες, περίπου τον μισό χρόνο από το συνηθισμένο, σύμφωνα με κινεζικά κρατικά μέσα. Ωστόσο, η συγκεκριμένη εμπορική διαδρομή βασίζεται κυρίως στη συνεργασία με τη Ρωσία. Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, το Πεκίνο έχει έρθει πιο κοντά στη Μόσχα και αντιμετωπίζεται με αυξημένη καχυποψία από τις ευρωπαϊκές χώρες, ιδίως τους γείτονες της Ρωσίας. Για χρόνια, κινεζικές εταιρείες δυσκολεύονταν να μετατρέψουν τα μεταλλευτικά έργα στη Γροιλανδία σε επικερδείς επιχειρήσεις. Το εμφανές ενδιαφέρον του Τραμπ για την περιοχή μόνο δυσκολότερη έχει κάνει την κατάσταση.
«Από την πρώτη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ… οι κινεζικές εταιρείες στη Γροιλανδία αντιμετώπισαν αντιδράσεις από τις ΗΠΑ και τη Δανία, ενώ το ίδιο το Πεκίνο φαίνεται να αποθάρρυνε τις επενδύσεις εκεί τα τελευταία χρόνια», λέει ο Πάτρικ Άντερσον από το Swedish National China Centre. «Η κινεζική εμπλοκή στη Γροιλανδία σήμερα είναι εξαιρετικά περιορισμένη».
Ορισμένοι έχουν επισημάνει το 6,5% που κατέχει η Κίνα στο μεταλλευτικό έργο Kvanefjeld στη νότια Γροιλανδία ως ένδειξη ενδιαφέροντος για τις σπάνιες γαίες της περιοχής.
Σε κάθε περίπτωση, το Πεκίνο προσπαθεί να καταλάβει πώς να διαχειριστεί έναν Αμερικανό ηγέτη που διαλύει τις παγκόσμιες συμμαχίες οι οποίες έχουν αναχαιτίσει την άνοδο της Κίνας, αλλά του οποίου η απρόβλεπτη συμπεριφορά και η νοοτροπία «ισχυρού άνδρα» θα μπορούσαν, τελικά, να απειλήσουν και τα ίδια τα κινεζικά συμφέροντα.
Με πληροφορίες από Guardian
