Η Καθολική Εκκλησία της Ισπανίας κατέληξε σε συμφωνία με την κυβέρνηση για την αποζημίωση θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης από μέλη του κλήρου.
Η συμφωνία έρχεται μετά από καταγγελίες ότι η εκκλησιαστική ηγεσία δεν είχε αντιμετωπίσει επαρκώς το ζήτημα. Πλέον, το κράτος θα αναλαμβάνει τη διαχείριση των αποζημιώσεων σε συντονισμό με την Εκκλησία, εξετάζοντας υποθέσεις στις οποίες δεν υπάρχουν πλέον άλλα νομικά μέσα, είτε επειδή το αδίκημα έχει παραγραφεί είτε επειδή ο φερόμενος ως δράστης έχει αποβιώσει.
Η ισπανική κυβέρνηση εκτιμά ότι εκατοντάδες χιλιάδες Ισπανοί έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης από εκκλησιαστικά πρόσωπα. Η κίνηση αυτή ακολουθεί αντίστοιχα σχήματα αποκατάστασης που έχουν εφαρμοστεί και σε άλλες χώρες, όπου αποκαλύφθηκαν παρόμοια σκάνδαλα.
«Μια δημοκρατία δεν μπορεί να επιτρέπει την ύπαρξη θυμάτων που δεν έχουν ποτέ αποζημιωθεί και των οποίων η κατάσταση, αντίθετα, έχει συγκαλυφθεί», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Φέλιξ Μπολάνιος μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
Πρόσθεσε ότι η συμφωνία επιδιώκει να «αποπληρώσει ένα ιστορικό, ηθικό χρέος που είχαμε απέναντι στα θύματα κακοποίησης εντός της Εκκλησίας».
Τη συμφωνία συνυπέγραψαν επίσης ο Λουίς Αργουέγιο, πρόεδρος της Επισκοπικής Συνδιάσκεψης και επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας στην Ισπανία, καθώς και ο Χεσούς Ντίας Σαριέγο, πρόεδρος της Confer, που εκπροσωπεί καθολικές κοινότητες και θρησκευτικά τάγματα.
Ο Σαριέγο χαρακτήρισε την πρωτοβουλία πρωτοφανή, καθώς αφορά εγκλήματα που έχουν ξεπεράσει το όριο της παραγραφής.
Ο Αργουέγιο, αρχιεπίσκοπος του Βαγιαδολίδ, περιέγραψε τη συμφωνία ως «ένα ακόμη βήμα προς τα εμπρός στον δρόμο που διανύουμε εδώ και χρόνια».
Τα στοιχεία και οι αντιδράσεις
Μελέτη του 2023 από το γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη στην Ισπανία εκτίμησε ότι το 1,1% του πληθυσμού έχει υποστεί σεξουαλική κακοποίηση από μέλη του κλήρου ή άτομα συνδεδεμένα με την Εκκλησία - ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 440.000 ανθρώπους. Η Εκκλησία έχει αμφισβητήσει τα ευρήματα.
Την ίδια χρονιά δημιούργησε δικό της μηχανισμό αποζημιώσεων, ωστόσο, τόσο η σοσιαλιστική κυβέρνηση όσο και οργανώσεις θυμάτων εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους, καθώς το μοντέλο δεν προέβλεπε εξωτερικό έλεγχο ή συμμετοχή ανεξάρτητων φορέων.
Τον Νοέμβριο, η Εκκλησία ανακοίνωσε ότι 58 υποθέσεις είχαν «διευθετηθεί» στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού, ωστόσο επικριτές μίλησαν για έλλειψη διαφάνειας και καθυστερήσεις.Η εφημερίδα El País, η οποία έχει δημιουργήσει βάση δεδομένων για καταγγελίες κακοποίησης από τον κλήρο, έχει καταγράψει υποθέσεις που αφορούν 2.948 θύματα, με ορισμένες να χρονολογούνται ήδη από τη δεκαετία του 1940.
Τον Ιούνιο, αρκετές οργανώσεις θυμάτων διέκοψαν τις σχέσεις τους με την Εκκλησία, κατηγορώντας την ότι τις απέκλεισε από τη διαδικασία αποζημιώσεων.
Ο ρόλος του Βατικανού και το νέο σύστημα
Στη συνέχεια, το Βατικανό φάνηκε να αναλαμβάνει πιο ενεργό ρόλο. Η Παπική Επιτροπή για την Προστασία των Ανηλίκων συναντήθηκε με Ισπανούς που έπεσαν θύματα κακοποίησης και κάλεσε τους καθολικούς ηγέτες της χώρας να ενισχύσουν και να διευκολύνουν τις αποζημιώσεις.
Συναντήσεις του υπουργού Δικαιοσύνης Μπολάνιους με τον γραμματέα του Βατικανού, καρδινάλιο Πιέτρο Παρολίν, φαίνεται ότι άσκησαν επιπλέον πίεση στις εκκλησιαστικές αρχές της Μαδρίτης.
Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, τα θύματα θα μπορούν να καταθέτουν τις υποθέσεις τους σε νέο φορέα του υπουργείου Δικαιοσύνης. Στη συνέχεια, οι υποθέσεις θα παραπέμπονται στον Συνήγορο του Πολίτη, ο οποίος θα καταρτίζει πρόταση αποζημίωσης. Η Εκκλησία θα καλείται να αποδεχθεί την πρόταση. Αν αρνηθεί, η υπόθεση θα επιστρέφει στον Συνήγορο του Πολίτη. Οι αποζημιώσεις μπορεί να είναι συμβολικές, ψυχολογικές ή οικονομικές, με την Εκκλησία να φέρει την ευθύνη υλοποίησής τους.
Το ύψος της χρηματικής αποζημίωσης δεν προσδιορίζεται. Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει ωστόσο προτείνει να ακολουθηθούν ευρωπαϊκά παραδείγματα: Στο Βέλγιο, η μέση αποζημίωση ανέρχεται σε 6.000 ευρώ, ποσό που ο αείμνηστος Πάπας Φραγκίσκος είχε χαρακτηρίσει «πολύ χαμηλό». Στην Ιρλανδία, το αντίστοιχο ποσό φτάνει κατά μέσο όρο τις 63.000 ευρώ.
