Το COP30 στο Μπελέμ της Βραζιλίας ολοκληρώθηκε με μια εύθραυστη συμφωνία, που διατηρεί ζωντανή την παγκόσμια κλιματική συνεργασία, αλλά αφήνει έντονη την αίσθηση ότι ο κόσμος απέχει ακόμη πολύ από τα αναγκαία βήματα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Η Διάσκεψη πραγματοποίηθηκε μέσα σε πρωτοφανείς γεωπολιτικές εντάσεις: εθνικιστικά ρεύματα, πόλεμοι και διχασμός ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις απείλησαν σοβαρά την επίτευξη συμφωνίας. Παρ’ όλα αυτά, όπως δήλωσε ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το Κλίμα Σάιμον Στιέλ, «η πολυμέρεια άντεξε» – αν και ο ίδιος παραδέχτηκε ότι «δεν κερδίζουμε ακόμη τη μάχη της κλιματικής κρίσης».
Τι συμφωνήθηκε
Μετά από ολοήμερες διαπραγματεύσεις και αδιέξοδα που έφεραν τη Διάσκεψη ένα βήμα πριν την κατάρρευση, οι αντιπροσωπείες 194 χωρών κατέληξαν σε ένα πακέτο αποφάσεων, που θεωρείται περισσότερο «σταθεροποιητικό» παρά φιλόδοξο. Μεταξύ άλλων:
- Τριπλασιάζεται η χρηματοδότηση για προσαρμογή των χωρών που πλήττονται περισσότερο από τα ακραία φαινόμενα.
- Εγκρίνεται μηχανισμός “Δίκαιης Μετάβασης”, με στόχο στήριξης των κοινωνιών στην ενεργειακή αλλαγή.
- Αναγνωρίζονται για πρώτη φορά τα δικαιώματα των αυτόχθονων λαών ως κεντρικό στοιχείο για την προστασία οικοσυστημάτων.
Επιπλέον, στη συμφωνία τονίζεται ότι «η παγκόσμια μετάβαση σε οικονομίες χαμηλών εκπομπών είναι πλέον μη αναστρέψιμη» — μια διατύπωση που ο Στιέλ χαρακτήρισε «πολιτικό και αγοραστικό σήμα που δεν αγνοείται».
Πού υπήρξε αποτυχία
Παρά τις προσδοκίες, το COP30 δεν κατάφερε να καταλήξει σε χρονοδιάγραμμα απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, έπειτα από σφοδρή αντίσταση χωρών όπως η Σαουδική Αραβία.
Ούτε συμφωνήθηκε δεσμευτικό σχέδιο για τερματισμό της αποψίλωσης των δασών, παρότι η Διάσκεψη έγινε στην καρδιά του Αμαζονίου. Τα δύο αυτά κρίσιμα ζητήματα «μεταφέρονται» πλέον εκτός ΟΗΕ, σε συνεργασίες πρόθυμων χωρών, χωρίς ισχυρή διεθνή επιβολή.
Κλιματικοί οργανισμοί έκαναν λόγο για χαμένη ευκαιρία. «Ξεκίνησε με φιλοδοξία και τελείωσε με απογοήτευση», σχολίασε η Greenpeace.
Το πολιτικό παρασκήνιο – Απουσία ΗΠΑ
Η Διάσκεψη διεξήχθη υπό τη σκιά της απουσίας των ΗΠΑ, αφού ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έστειλε καμία επίσημη αποστολή, επιμένοντας στην άποψή του ότι η κλιματική αλλαγή είναι «απάτη». Η στάση του επηρέασε έντονα τις συνομιλίες, με τον Στιέλ να υπογραμμίζει ότι «ένα κράτος έκανε βήμα πίσω, όμως 194 στάθηκαν ενωμένα».
Ισχυρή παρουσία της κοινωνίας των πολιτών
Μετά από χρόνια διασκέψεων σε αυταρχικά καθεστώτα, το COP30 είδε και πάλι χιλιάδες ακτιβιστές στους δρόμους του Μπελέμ. Περισσότεροι από 70.000 διαδηλωτές έστειλαν μήνυμα πίεσης, δίνοντας έναν τόνο που πολλοί χαρακτήρισαν «αναζωογονητικό».
Παρά τη συμφωνία, ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι το χάσμα ανάμεσα σε αυτά που αποφασίζονται και αυτά που απαιτεί η επιστήμη «παραμένει επικίνδυνα μεγάλο». Το Cop31 αναμένεται να καθορίσει αν ο κόσμος θα μπορέσει να επιταχύνει πραγματικά την πορεία προς τον περιορισμό της θέρμανσης στον 1,5°C.
Όπως σημείωσε η Anna Åberg του Chatham House: «Το γεγονός ότι υπήρξε συμφωνία είναι από μόνο του επιτυχία. Αλλά η φιλοδοξία δεν έφτασε εκεί που έπρεπε».
Με πληροφορίες από Guardian
