Το Cambridge Dictionary επέλεξε τον όρο «parasocial» ως λέξη της χρονιάς, σε μια περίοδο όπου ολοένα περισσότεροι χρήστες αναζητούν αίσθηση οικειότητας με διασημότητες, influencers και πλέον με τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
Ο όρος περιγράφει «τη σύνδεση που αισθάνεται κάποιος με έναν διάσημο άνθρωπο τον οποίο στην πραγματικότητα δεν γνωρίζει». Εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1956, όταν κοινωνιολόγοι του University of Chicago παρατήρησαν ότι τηλεθεατές ανέπτυσσαν «παρα-κοινωνικές» σχέσεις με τηλεοπτικά πρόσωπα, σαν να επρόκειτο για μέλη της οικογένειας ή στενούς φίλους, χωρίς καμία μορφή αμοιβαιότητας
Στην εποχή του διαδικτύου, των social media και πλέον της τεχνητής νοημοσύνης, τέτοιοι μονομερείς δεσμοί έχουν πολλαπλασιαστεί, μετατρέποντας έναν ακαδημαϊκό όρο σε σε ευρέως διαδεδομένο φαινόμενο.
Η «λέξη του 2025» και η ψηφιακή εποχή
«Το parasocial αποτυπώνει το πνεύμα της εποχής για το 2025», ανέφερε ο Colin McIntosh, επιμελητής του Cambridge Dictionary. Σύμφωνα με τον ίδιο, εκατομμύρια άνθρωποι είτε βρίσκονται ήδη σε τέτοιου είδους σχέσεις είτε παρακολουθούν με ενδιαφέρον την εξάπλωσή τους, κάτι που αποτυπώνεται και στην αυξημένη αναζήτηση του όρου στην ιστοσελίδα του λεξικού.
Το Cambridge Dictionary παρέπεμψε σε γεγονότα όπως ο αρραβώνας της Taylor Swift με τον αστέρα του NFL Travis Kelce, αλλά και το εξομολογητικό άλμπουμ της Lily Allen, West End Girl, ως παραδείγματα φαινομένων που προσελκύουν έντονη προσοχή από το κοινό. Αντίστοιχη δυναμική εντοπίζεται και στην αλληλεπίδραση με chatbots, τα οποία για πολλούς χρήστες λειτουργούν ως παρέα, συνομιλητές ή ακόμη και «συναισθηματικοί» σύντροφοι.
Η Simone Schnall, καθηγήτρια ψυχολογίας στο University of Cambridge, επισημαίνει ότι οι παρακοινωνικές σχέσεις «έχουν αναδιαμορφώσει τη σχέση του κοινού με τη διασημότητα και, με την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης, τον τρόπο που οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν διαδικτυακά».
Σύμφωνα με την ίδια, η μείωση της εμπιστοσύνης στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης στρέφει πολλούς στους influencers, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε «ανθυγιεινές και υπερβολικά έντονες σχέσεις». Η αφοσίωση πολλών θαυμαστών σε διασημότητες όπως η Swift συχνά οδηγεί σε υπερβολικές ερμηνείες τραγουδιών ή έντονες διαδικτυακές συζητήσεις.
Η νέα διάσταση με τα chatbots
Ιδιαίτερα οι νεότεροι χρήστες φαίνεται να επηρεάζονται από την αίσθηση οικειότητας που δημιουργούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. «Οι παρακοινωνικές τάσεις αποκτούν νέα μορφή, καθώς πολλοί αντιμετωπίζουν εργαλεία όπως το ChatGPT ως “φίλους” που προσφέρουν υποστήριξη ή λειτουργούν ως υποκατάστατο θεραπείας», πρόσθεσε η Schnall.
Το λεξικό πρόσθεσε ή επικαιροποίησε και άλλους όρους συνδεδεμένους με την τεχνητή νοημοσύνη. Ανάμεσά τους το «slop», που περιγράφει τις μαζικά παραγόμενες, συχνά παράλογες εικόνες και βίντεο AI που κατακλύζουν τα social media, και το «memeify», δηλαδή η διαδικασία μετατροπής μιας εικόνας σε meme που εξαπλώνεται ταχύτατα στο διαδίκτυο.
Με πληροφορίες από Guardian
