Οι ΗΠΑ φαίνεται να εισέρχονται σε μια από τις πιο επικίνδυνες φάσεις της αντιπαράθεσής τους με τη Βενεζουέλα, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει πλέον ανοιχτά το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι έχει «σχεδόν καταλήξει» στις αποφάσεις του για τα επόμενα βήματα, την ώρα που ο αμερικανικός στρατός ενισχύει θεαματικά την παρουσία του στην Καραϊβική.
Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε τρεις διαδοχικές ημέρες συσκέψεων στον Λευκό Οίκο, όπου παρουσιάστηκαν διάφορα σενάρια στρατιωτικών επιχειρήσεων εντός της Βενεζουέλας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η χρήση μονάδων ειδικών επιχειρήσεων και στοχευμένων χτυπημάτων. «Έχω σχεδόν πάρει την απόφασή μου… αλλά δεν μπορώ να σας πω ποια είναι», δήλωσε στους δημοσιογράφους εν πτήσει με το Air Force One.
Την ίδια στιγμή, το αμερικανικό αεροπλανοφόρο USS Gerald Ford, το μεγαλύτερο και ισχυρότερο στον κόσμο, εισήλθε στη ζώνη ευθύνης της U.S. Southern Command, συνοδευόμενο από τρία αντιτορπιλικά με δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων. Με αυτήν την ανάπτυξη, ο συνολικός αριθμός των αμερικανικών στρατευμάτων στην περιοχή ανέρχεται πλέον σε περίπου 15.000, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η επιχείρηση, που φέρει τώρα την ονομασία «Southern Spear», στοχεύει στην καταπολέμηση «ναρκοτρομοκρατών» και στη διακοπή της διακίνησης ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ. Ωστόσο, η εκτεταμένη συγκέντρωση ναυτικών δυνάμεων έχει προκαλέσει σοβαρά ερωτήματα για τους πραγματικούς στόχους της κυβέρνησης Τραμπ, καθώς ανώτατοι αξιωματούχοι παρουσιάζουν συχνά αντιφατικές εξηγήσεις.
Σε ετοιμότητα οι ένοπλες δυνάμεις της Βενεζουέλας μετά τις δηλώσεις Τραμπ
Ο Νικολάς Μαδούρο έχει θέσει τις ένοπλες δυνάμεις της Βενεζουέλας σε ύψιστο συναγερμό, ενώ δυτικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ αναφέρουν ότι δεν έχουν ενημερωθεί για τις ακριβείς προθέσεις της Ουάσιγκτον.
Η κλιμάκωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν πραγματοποιήσει τουλάχιστον 20 πλήγματα εναντίον ταχύπλοων που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, μετέφεραν ναρκωτικά από τη Νότια Αμερική προς τις ΗΠΑ. Στις επιχειρήσεις αυτές έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 80 άτομα, ενώ νομικοί ειδικοί προειδοποιούν ότι η «Southern Spear» ενδέχεται να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, καθώς η χρήση θανατηφόρας βίας σε ύδατα που δεν τελούν υπό αμερικανική δικαιοδοσία παραμένει νομικά αμφισβητούμενη.
Παράλληλα, ο Τραμπ φέρεται να έχει συζητήσει, σε κλειστές συναντήσεις στον Λευκό Οίκο, τη στρατηγική σημασία των τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου της Βενεζουέλας. Με περίπου 300 δισεκατομμύρια βαρέλια, η χώρα διαθέτει τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα στον κόσμο. Σύμφωνα με κυβερνητική πηγή, ο Μαδούρο είχε προτείνει μια συμφωνία που θα παραχωρούσε στις ΗΠΑ εκτεταμένα δικαιώματα εκμετάλλευσης, πρόταση που ο Τραμπ τελικά απέρριψε. Ωστόσο, υψηλόβαθμος αξιωματούχος ανέφερε ότι οι διαπραγματεύσεις «δεν έχουν κλείσει εντελώς» και ότι η ανάπτυξη του αεροπλανοφόρου μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης προς το Καράκας.
Αντιφατικά μηνύματα από την κυβέρνηση Τραμπ
Η ασάφεια γύρω από τους στόχους της Ουάσιγκτον γίνεται ολοένα πιο έντονη, καθώς κορυφαίοι αξιωματούχοι στέλνουν αντιφατικά μηνύματα. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ παρουσιάζει την επιχείρηση «Southern Spear» ως αποστολή ενάντια σε «ναρκοτρομοκράτες» που απειλούν το δυτικό ημισφαίριο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες για ευρύτερη στρατιωτική δράση. Αντίθετα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιμένει ότι δεν υπάρχει σχέδιο ανατροπής του Μαδούρο και ότι η επιχείρηση είναι αποκλειστικά αντιναρκωτική.
Η αντίφαση αυτή έχει αφήσει κενό στο αφήγημα της Ουάσιγκτον, την ώρα που ο Μαδούρο κατηγορεί ανοιχτά τις ΗΠΑ ότι επιδιώκουν αλλαγή καθεστώτος. Ο ίδιος παραμένει στο στόχαστρο αμερικανικών ομοσπονδιακών διώξεων από το 2020, κατηγορούμενος ως αρχηγός του λεγόμενου «Cartel of the Suns», οργάνωσης που πλέον χαρακτηρίζεται τρομοκρατική από την Ουάσιγκτον.
Δυτικοευρωπαϊκές χώρες με παραδοσιακά ισχυρή παρουσία στη Λατινική Αμερική, ανάμεσά τους η Ισπανία, η Γαλλία και η Ολλανδία, αναφέρουν ότι δεν έχουν στη διάθεσή τους στοιχεία που να συνδέουν άμεσα την κυβέρνηση Μαδούρο με συγκεκριμένα καρτέλ ναρκωτικών, παρά τις αμερικανικές κατηγορίες. Διπλωματικοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία ότι μια αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση μπορεί να προκαλέσει ευρύτερη περιφερειακή αστάθεια, ιδιαίτερα σε μια ζώνη που ήδη αντιμετωπίζει πολιτικές κρίσεις, προσφυγικές ροές και οικονομικές πιέσεις.
Την ίδια στιγμή, ο στρατός της Βενεζουέλας παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα. Ανώτατοι αξιωματικοί της μπολιβαριανής Εθνοφρουράς δηλώνουν ότι θα απαντήσουν «με πλήρη ισχύ» σε οποιαδήποτε εισβολή, ενώ παράλληλα καταγγέλλουν ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να «κατασκευάσει» αφορμή για στρατιωτική επέμβαση.
Το ιστορικό βάθος: επιστροφή στη διπλωματία των «gunboats»
Η παρουσία του USS Gerald Ford σε απόσταση πλήγματος από τις ακτές της Βενεζουέλας αναζωπυρώνει συζητήσεις για την επιστροφή μιας παλιάς αμερικανικής τακτικής στην περιοχή. Η πρακτική αυτή, γνωστή ως «gunboat diplomacy», στηριζόταν στην προβολή ναυτικής ισχύος για την άσκηση πολιτικής πίεσης και χρησιμοποιήθηκε κατ’ επανάληψη από τις μεγάλες δυνάμεις τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα, συχνά εναντίον της ίδιας της Βενεζουέλας.
Παραμένει ωστόσο ασαφές ποιο είναι το τελικό ζητούμενο της Ουάσιγκτον. Ορισμένοι αξιωματούχοι μιλούν για πίεση που θα οδηγήσει σε διαπραγμάτευση, ένω άλλοι θεωρούν ότι ο Λευκός Οίκος εξετάζει αλλαγή καθεστώτος.
Προς το παρόν, αυτό που φαίνεται βέβαιο είναι ότι η κατάσταση στην Καραϊβική εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα ευαίσθητη και απρόβλεπτη φάση. Ο κίνδυνος στρατιωτικής αναμέτρησης παραμένει υπαρκτός, ακόμη και αν κανείς δεν παραδέχεται δημόσια ότι τη θεωρεί πιθανή επιλογή.
Με πληροφορίες από New York Times, CBS
