Τουλάχιστον 19 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα του Νεπάλ και σε άλλες πόλεις, καθώς η οργή για το κλείσιμο των social media και η διαφθορά οδήγησαν σε βίαιες συγκρούσεις μεταξύ αστυνομίας και νεαρών διαδηλωτών.
Οι λεγόμενες διαδηλώσεις της «Generation Z» θεωρούνται οι πιο εκτεταμένες στη σύγχρονη ιστορία του Νεπάλ.
Οι κινητοποιήσεις πυροδοτήθηκαν από το κυβερνητικό μπλόκο στο Facebook και άλλες μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη εβδομάδα, την ίδια στιγμή που ένα διαδικτυακό κίνημα κατά πολιτικών και ισχυρών προσώπων - τα «nepo kids» (παιδιά με προνόμια λόγω οικογενειακών δεσμών) έπαιρνε μορφή.
Οι διαδηλωτές εισέβαλαν στο κοινοβούλιο στο Κατμαντού και η αστυνομία απάντησε με δακρυγόνα, πλαστικές σφαίρες, αντλίες νερού και, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, με πραγματικά πυρά.
Δεκαεπτά από τους τουλάχιστον 19 θανάτους σημειώθηκαν στο Κατμαντού, σύμφωνα με εκπρόσωπο της αστυνομίας, ενώ δύο άνδρες σκοτώθηκαν σε διαδηλώσεις στην ανατολική πόλη Ιταχάρι.
Τα τοπικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η βία οδήγησε επίσης εκατοντάδες ανθρώπους σε νοσοκομεία με τραύματα σε όλη τη χώρα.
Ο Υπουργός Εσωτερικών παραιτήθηκε και η κυβέρνηση ήρε την απαγόρευση των social media την επόμενη κιόλας μέρα. Η κυβέρνηση συγκρότησε επίσης επιτροπή διερεύνησης για τα γεγονότα στην πρωτεύουσα. Ο πρωθυπουργός Κ.Π. Σάρμα Όλι υποστήριξε ότι η βία κλιμακώθηκε «εξαιτίας διείσδυσης (προβοκάτορων) και των προσπαθειών μας να προστατεύσουμε ορισμένους συνταγματικούς θεσμούς από εμπρησμούς και βανδαλισμούς». Έκτοτε, οι αρχές επέβαλαν απαγόρευση κυκλοφορίας στην πρωτεύουσα και σε άλλες πόλεις.
Τι πυροδότησε τις διαδηλώσεις;
Η χρήση των social media στο Νεπάλ είναι ευρέως διαδεδομένη: σύμφωνα με ανάλυση της συμβουλευτικής εταιρείας Kepios, υπήρχαν 14,3 εκατομμύρια ενεργοί λογαριασμοί κοινωνικής δικτύωσης στο Νεπάλ στις αρχές του 2025. Αν κάθε λογαριασμός αντιστοιχούσε σε διαφορετικό άτομο, ο αριθμός αυτός θα αντιπροσώπευε σχεδόν το μισό του πληθυσμού της χώρας.
Ωστόσο, πολλές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης φέρεται να απέρριπταν κατ’ επανάληψη τις εντολές της κυβέρνησης του Νεπάλ να εγγραφούν στο Υπουργείο Επικοινωνίας και Τεχνολογίας Πληροφόρησης της χώρας. Στις 29 Σεπτεμβρίου του περασμένου έτους, το Ανώτατο Δικαστήριο του Νεπάλ διέταξε όλες τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης να εγγραφούν πριν λειτουργήσουν στη χώρα, ώστε οι αρχές να μπορούν να παρακολουθούν «ανεπιθύμητο περιεχόμενο». Το πλήρες κείμενο της απόφασης δημοσιοποιήθηκε τον περασμένο μήνα.
Για να συμμορφωθεί με την απόφαση, το υπουργείο εξέδωσε δημόσια ανακοίνωση στις 28 Αυγούστου, δίνοντας στις πλατφόρμες επτά ημέρες προθεσμία να εγγραφούν. Αν δεν το έκαναν, θα απενεργοποιούνταν στη χώρα. Κάποιες εταιρείες, όπως το TikTok και η εφαρμογή μηνυμάτων Viber, εγγράφηκαν πριν από τη λήξη της προθεσμίας. (Το TikTok είχε προηγουμένως απαγορευτεί στη χώρα για την προστασία της «κοινωνικής αρμονίας», αλλά η απαγόρευση ήρθη αφού η εταιρεία συμφώνησε να συνεργάζεται με τις αρχές επιβολής του νόμου για εγκλήματα που σχετίζονται με την πλατφόρμα.)
Ωστόσο, άλλες φέρεται να αγνόησαν την εντολή και έτσι, όταν έληξε η προθεσμία, η κυβέρνηση απαγόρευσε 26 πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, μεταξύ αυτών το Facebook, το WhatsApp και το Instagram της Meta.
Η εκτεταμένη απαγόρευση απειλούσε να εκτροχιάσει τη νέα δυνατότητα δημιουργίας εσόδων από περιεχόμενο του Facebook στο Νεπάλ, που θα μπορούσε να βοηθήσει τους Νεπαλέζους δημιουργούς να κερδίζουν χρήματα, και επίσης απειλούσε να επηρεάσει άλλες επιχειρήσεις που βασίζονται στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Επιπλέον, προκάλεσε ανησυχίες για την ελευθερία του Τύπου στη χώρα.
Τι είναι το κίνημα «nepo kids»
Η προοπτική ενός γενικού μπλακ άουτ στα social media στο Νεπάλ συνέπεσε επίσης με την άνοδο ενός διαδικτυακού κινήματος που στηλίτευε τα «nepo kids» του Νεπάλ.
Ο όρος «nepo kids» φαίνεται να έχει δανειστεί από τον όρο «nepo baby» που έγινε δημοφιλής στο Χόλιγουντ και αναφέρεται στη νεποτιστική πρακτική όπου τα παιδιά διασήμων αποκτούν ευκαιρίες χάρη στις οικογενειακές τους διασυνδέσεις.
Τις τελευταίες ημέρες, Νεπαλέζοι πολίτες χρησιμοποίησαν πλατφόρμες όπως το TikTok και το Reddit για να δημοσιεύσουν εικόνες και βίντεο με τα παιδιά πολιτικών ηγετών, συμπεριλαμβανομένων πρώην πρωθυπουργών και υπουργών, σύμφωνα με την εφημερίδα Kathmandu Post, κατηγορώντας τα ότι χρησιμοποιούν τα χρήματα των φορολογουμένων για να χρηματοδοτούν πολυτελείς τρόπους ζωής και ταξίδια στο εξωτερικό.
Οι αναρτήσεις αυτές κοινοποιούνταν με hashtags όπως #PoliticiansNepoBabyNepal, #NepoKids και #NepoBabies. Μία τέτοια ανάρτηση στο TikTok έχει συγκεντρώσει πάνω από 1,3 εκατομμύρια προβολές.
Το φαινόμενο αυτό ακολουθεί μια παρόμοια τάση στις Φιλιππίνες, όπου τα παιδιά εργολάβων δημοσίων έργων και αξιωματούχων έχουν δεχθεί διαδικτυακή κατακραυγή επειδή επιδεικνύουν τον πλούτο και την πολυτέλειά τους, εν μέσω ανησυχιών για διαφθορά και αυξημένης κριτικής για ημιτελή αντιπλημμυρικά έργα.
Στο Νεπάλ, ένας διαδηλωτής δήλωσε στο BBC ότι η απαγόρευση των social media αποτέλεσε απλώς αφορμή για να συγκεντρωθούν οι διαδηλωτές, αλλά ο πραγματικός «στόχος» είναι η γενικότερη διαφθορά: «Θέλουμε τη χώρα μας πίσω — ήρθαμε για να σταματήσουμε τη διαφθορά.»
Με πληροφορίες από Time Magazine
