Κατηφορίζοντας τον στενό κεντρικό δρόμο μιας πόλης στα βόρεια της Ιταλίας, ο Giacomo de Luca δείχνει τις επιχειρήσεις που έχουν κλείσει: δύο σούπερ μάρκετ, ένα κουρείο, εστιατόρια – όλα με τα ρολά κατεβασμένα και ξεθωριασμένες ταμπέλες πάνω από τις πόρτες.
Η όμορφη πόλη Φρεγκόνα, στους πρόποδες των βουνών, αδειάζει όπως και πολλές άλλες στην περιοχή, καθώς οι Ιταλοί κάνουν λιγότερα παιδιά και μετακινούνται όλο και περισσότερο σε μεγαλύτερες πόλεις ή μεταναστεύουν στο εξωτερικό.
Τώρα, το τοπικό δημοτικό σχολείο κινδυνεύει να κλείσει και ο δήμαρχος ανησυχεί.
«Η νέα τάξη της Α' Δημοτικού δεν μπορεί να ξεκινήσει γιατί υπάρχουν μόνο τέσσερα παιδιά. Θέλουν να την κλείσουν», εξηγεί ο De Luca. Για να χρηματοδοτηθεί μια τάξη, χρειάζονται τουλάχιστον 10 μαθητές.
«Η πτώση των γεννήσεων και του πληθυσμού είναι πολύ, πολύ απότομη.», τονίζει ο ίδιος, μιλώντας στο BBC.
Ο δήμαρχος υπολογίζει ότι ο πληθυσμός της Φρεγκόνα, περίπου μία ώρα βόρεια της Βενετίας, έχει μειωθεί κατά σχεδόν 20% την τελευταία δεκαετία.
Μέχρι τον Ιούνιο φέτος, είχαν καταγραφεί μόλις τέσσερις γεννήσεις, ενώ οι περισσότεροι από τους περίπου 2.700 κατοίκους είναι ηλικιωμένοι.
Για τον De Luca, το κλείσιμο της A' Δημοτικού θα είναι το σημείο καμπής: αν τα παιδιά φύγουν από τη Φρεγκόνα για να πάνε σχολείο αλλού, φοβάται ότι δεν θα επιστρέψουν ποτέ.
Έτσι, έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια στις γύρω περιοχές, επισκέπτεται ακόμη και εργοστάσια πίτσας, προσπαθώντας να πείσει γονείς να στείλουν τα παιδιά τους στη Φρεγκόνα, για να διατηρηθεί το σχολείο ανοικτό.
«Προσφέρουμε μεταφορά με μίνι μπας, δίνουμε τη δυνατότητα στα παιδιά να μείνουν στο σχολείο μέχρι τις 6 το απόγευμα, όλα πληρωμένα από τον δήμο», λέει ο δήμαρχος, με εμφανή την αγωνία του.
«Ανησυχώ. Σιγά σιγά, αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, το χωριό θα πεθάνει», δηλώνει χαρακτηριστικά.
Εθνικό πρόβλημα
Η δημογραφική κρίση της Ιταλίας δεν αφορά μόνο τη Φρεγκόνα, είναι βαθιά και διαρκώς επιδεινούμενη.
Την τελευταία δεκαετία, ο πληθυσμός της χώρας έχει μειωθεί κατά σχεδόν 1,9 εκατομμύρια άτομα, ενώ οι γεννήσεις έχουν μειωθεί για 16 συνεχόμενα έτη.
Κατά μέσο όρο, οι Ιταλίδες πλέον κάνουν μόλις 1,18 παιδιά, το χαμηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ. Είναι κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 1,38 και πολύ χαμηλότερα από τα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα που απαιτούνται για τη διατήρηση του πληθυσμού.
Παρά τις προσπάθειες ενίσχυσης της γεννητικότητας και τη ρητορική περί οικογενειακής πολιτικής, η δεξιά κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι δεν έχει καταφέρει να ανακόψει αυτήν την πτώση.
«Πρέπει να το σκεφτείς πολύ καλά πριν κάνεις παιδί», παραδέχεται η Βαλεντίνα Ντότορ, κάτοικος της Φρεγκόνα. Η Βαλεντίνα λαμβάνει επίδομα περίπου 200 ευρώ τον μήνα για τον πρώτο χρόνο του παιδιού, αλλά έχασε για λίγο το νέο επίδομα «Baby Bonus» των 1.000 ευρώ για όσα παιδιά γεννηθούν το 2025.
Έχουν θεσπιστεί νέες φοροαπαλλαγές και μεγαλύτερη γονική άδεια.
Όμως η Βαλεντίνα πρέπει τώρα να επιστρέψει στη δουλειά και λέει ότι η πρόσβαση σε οικονομική φύλαξη παιδιών παραμένει πολύ δύσκολη.
«Δεν υπάρχουν πολλά παιδιά, αλλά ούτε και αρκετές θέσεις σε βρεφονηπιακούς σταθμούς», λέει. «Είμαι τυχερή που η γιαγιά μου προσέχει την κόρη μου. Αλλιώς, δεν ξέρω πού θα την άφηνα.»
Γι' αυτό και πολλές φίλες της διστάζουν να γίνουν μητέρες.
«Είναι δύσκολο – λόγω δουλειάς, σχολείων, χρημάτων», λέει η Βαλεντίνα. «Υπάρχει λίγη βοήθεια, αλλά δεν αρκεί για να κάνεις παιδιά. Δεν θα λύσει το πρόβλημα», καταλήγει.
Με πληροφορίες από BBC
