Η Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια, η εξόριστη ηγέτιδα της λευκορωσικής αντιπολίτευσης, απηύθυνε έκκληση προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να διατηρήσει την πίεση στο καθεστώς του Αλεξάντερ Λουκασένκο, τονίζοντας ότι η πρόσφατη απελευθέρωση του συζύγου της δεν θα πρέπει να μεταφραστεί σε υποχώρηση ή εξομάλυνση των σχέσεων με το Μινσκ.
«Μην κανονικοποιήσετε μια κατάσταση όπου άνθρωποι αποφυλακίζονται με αντάλλαγμα παραχωρήσεις από τη δική σας πλευρά, χαλάρωση κυρώσεων ή δημοσιότητα», δήλωσε η Τιχανόφσκαγια σε συνέντευξή της στο Politico. «Ο Λουκασένκο πρέπει να τιμωρηθεί, όχι να ανταμειφθεί».
Ο Σιαργκέι Τιχανόφσκι, σύζυγός της και πρώην υποψήφιος για την προεδρία της Λευκορωσίας, απελευθερώθηκε απροσδόκητα τον Ιούνιο έπειτα από πέντε χρόνια φυλάκισης, σε συμφωνία που διαμεσολαβήθηκε από τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο Κιθ Κέλογκ. Την ημέρα της αποφυλάκισής του, τηλεφώνησε στη Σβετλάνα από τα σύνορα Λευκορωσίας–Λιθουανίας και της είπε: «Αγαπημένη μου, είμαι ελεύθερος».
Η Τιχανόφσκαγια, που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Λευκορωσία το 2020 μετά την αμφισβητούμενη επανεκλογή Λουκασένκο και την καταστολή των μαζικών διαδηλώσεων, παραδέχεται πως δεν γνωρίζει γιατί το καθεστώς επέλεξε να αφήσει ελεύθερο τον σύζυγό της – έναν άνθρωπο που θεωρούνταν ως ένας από τους πλέον «επικίνδυνους» για το καθεστώς αντιφρονούντες.
«Δεν μπορούσα να το πιστέψω», είπε. «Ήμουν βέβαιη ότι θα ήταν από τους τελευταίους που θα απελευθερώνονταν. Αλλά ποιος μπορεί να καταλάβει τη λογική αυτού του καθεστώτος;».
Όταν επανενώθηκαν στην αμερικανική πρεσβεία στο Βίλνιους, η Τιχανόφσκαγια συγκλονίστηκε από την εμφάνιση του συζύγου της. Ο Τιχανόφσκι είχε χάσει σχεδόν το μισό του σωματικό βάρος, ενώ η κόρη τους δυσκολεύτηκε να τον αναγνωρίσει.
«Όταν άρχισε να μιλάει, η μικρή αναγνώρισε μόνο τη φωνή του», είπε η Τιχανόφσκαγια. «Υπήρξαν δάκρυα, αγκαλιές. Αλλά η φυλακή αλλάζει τους ανθρώπους. Ήταν γκρίζος, αδύνατος – σαν σκιά του εαυτού του».
Παρότι δεν υπάρχουν επίσημες εξηγήσεις, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η αποφυλάκιση του Τιχανόφσκι μπορεί να συνδέεται με την προσπάθεια του Λουκασένκο να αποκαταστήσει σχέσεις με τη Δύση και να κερδίσει πολιτική νομιμότητα. Ήδη, αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου έχουν ταξιδέψει στο Μινσκ, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στους κύκλους της εξόριστης αντιπολίτευσης.
Η Τιχανόφσκαγια κάλεσε τον πρόεδρο Τραμπ να μην επιτρέψει στον Λουκασένκο να παρουσιάσει τον εαυτό του ως μεταρρυθμιστή, υπογραμμίζοντας ότι η Λευκορωσία δεν πρέπει να παραδοθεί ως «δώρο» στη Ρωσία, στο πλαίσιο πιθανών διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
«Η Λευκορωσία μπορεί να αποτελέσει την ιστορία εξωτερικής πολιτικής επιτυχίας του προέδρου Τραμπ», είπε. «Αν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους διασφαλίσουν ότι η χώρα δεν θα δοθεί στη Ρωσία ως ανταλλάξιμο χαρτί, τότε υπάρχει ελπίδα».
Η Τιχανόφσκαγια επεσήμανε ότι ο Τραμπ έχει τη δύναμη να «αλλάξει την αρχιτεκτονική ασφάλειας ολόκληρης της περιοχής» εφόσον αξιοποιήσει στρατηγικά τις κυρώσεις και απαιτήσει συστημικές αλλαγές στη διακυβέρνηση της Λευκορωσίας.
Παράλληλα, τόνισε πως οι ειρηνευτικές συνομιλίες παραμένουν δύσκολες. Ο Τραμπ είχε δεσμευτεί προεκλογικά ότι θα τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία εντός 24 ωρών, όμως η πρόοδος παραμένει αργή, ενώ ο Βλαντιμίρ Πούτιν συνεχίζει την επιθετικότητα. Μάλιστα, μετά από πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ–Πούτιν, ο Τραμπ παραδέχτηκε ότι «δεν υπήρξε καμία πρόοδος».
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ αποφεύγουν να αυξήσουν τις κυρώσεις στη Ρωσία, προσπαθώντας να μη σηματοδοτήσουν ότι μια εκεχειρία απομακρύνεται. Στην πράξη, η Ουάσινγκτον ασκεί περισσότερη πίεση στο Κίεβο παρά στη Μόσχα.
«Δεν μπορείς να ανταμείψεις τον επιτιθέμενο, δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη», τόνισε η Τιχανόφσκαγια. «Και το ζήτημα της Λευκορωσίας είναι υπαρξιακό. Αν ο Λουκασένκο παραμείνει στην εξουσία, δεν θα υπάρξει ποτέ σταθερότητα στην περιοχή».
