ΝΕΟΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΣΥΛΟΥ εδώ και σχεδόν μία εβδομάδα είναι ο 47χρονος Θάνος Πλεύρης που γαλουχήθηκε στην ακροδεξιά, από την οποία ξεκίνησε την πολιτική του πορεία και συνέχισε, μετά το 2012, στη Νέα Δημοκρατία. Μια κλασική διαδρομή «αντισυστημικού» δεξιού, μέχρι να γίνει αποδεκτός από το σύστημα που υποτίθεται ότι πολεμούσε και να συνεχίσει την πολιτική καριέρα του ως συστημικός.
Με ποια κριτήρια, όμως, τον επέλεξε ο πρωθυπουργός για να του αναθέσει το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής; Το μεταναστευτικό είναι ένα πολύ ευαίσθητο και κρίσιμο ζήτημα το οποίο επηρεάζει σημαντικά την πολιτική ζωή σε πολλά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαθέτει ο Θάνος Πλεύρης τα εχέγγυα για την ορθή διαχείρισή του; Μοιάζει ειρωνικό, πάντως, αν και για πολλούς αποτελεί πρόκληση το ότι στη θέση αυτή βρέθηκε ένας άνθρωπος ο οποίος στο παρελθόν είχε ζητήσει να υπάρχουν νεκροί μετανάστες στα σύνορα για να σταματήσουν να έρχονται κι άλλοι. Προφανώς ο πρωθυπουργός δεν είχε τοποθετήσει τυχαία εκεί τον επίσης ακροδεξιάς προέλευσης Μάκη Βορίδη, τον οποίο διαδέχθηκε, οπότε με την ίδια λογική όρισε ως αντικαταστάτη του κάποιον με παρόμοιο πολιτικό προφίλ.
«Το μεταναστευτικό μπορεί να λυθεί με δύο τρόπους, οι οποίοι σιγά-σιγά πρέπει να λέγονται ξεκάθαρα», έλεγε ο Θάνος Πλεύρης. «Ο πρώτος τρόπος είναι η φύλαξη των συνόρων». Αλλά «φύλαξη των συνόρων δεν μπορεί να υφίσταται εάν δεν υπάρχουν απώλειες. Και για να γίνω κατανοητός, αν δεν υπάρχουν νεκροί. Η φύλαξη των συνόρων θέλει νεκρούς» δήλωνε, ακριβώς με αυτές τις λέξεις.
Η Νέα Δημοκρατία υπόσχεται κάθε φορά προεκλογικά «αυστηρή φύλαξη των συνόρων» και «επιστροφές» όσων εισέρχονται στη χώρα παράνομα χωρίς να δικαιούνται άσυλο. Αρκετά συχνά επίσης λέγεται ότι «δεν θα αποφασίζουν οι διακινητές ποιοι θα μπουν στη χώρα», ενώ έχουν ανακοινωθεί και πολιτικές για τη νόμιμη και ελεγχόμενη μετανάστευση.
Αυτά η Νέα Δημοκρατία και η κυβέρνηση τα λένε κυρίως για να προσελκύσουν ένα αρκετά μεγάλο τμήμα ψηφοφόρων που τα ζητάει, όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς και από τις δημοσκοπήσεις, οι οποίες καταγράφουν ότι η πλειοψηφία θέλει αυστηρότερη φύλαξη των συνόρων και αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική. Στην κυβέρνηση γνωρίζουν καλά, όμως, ότι στην πράξη αυτά που υπόσχονται δεν γίνονται. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να υποδέχονται κάθε άνθρωπο που δηλώνει ότι θέλει να καταθέσει αίτημα ασύλου, οπότε τα περί φύλαξης συνόρων και αποστολής πολεμικών πλοίων λέγονται μόνο για επικοινωνιακούς λόγους. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι και τα πλοία της Frontex δεν αποτρέπουν όσες βάρκες προσπαθούν να μπουν στα ελληνικά θαλάσσια ύδατα αλλά τις συνοδεύουν για να εισέλθουν με ασφάλεια σε αυτά και να μην κινδυνεύσει κανείς, καθώς πολλές φορές οι διακινητές θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή όσων μεταφέρουν.
Παρομοίως, για επικοινωνιακούς λόγους λέγονται και τα περί επιστροφών. Παρά τις κορόνες των υπουργών της κυβέρνησης, εδώ και έξι χρόνια, ελάχιστες επιστροφές έχουν γίνει, καθώς σχεδόν κανείς δεν θέλει να επιστρέψει, αλλά ούτε οι χώρες προέλευσής τους συνεργάζονται. Οπότε οι υπουργοί επιδίδονται σε έναν ρητορικό λαϊκισμό με σκοπό να συγκρατήσουν τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους που είχαν άλλες προσδοκίες από αυτούς για τη μεταναστευτική διαχείριση.
Αυτός είναι ο ρόλος για τον οποίο προφανώς επέλεξε ο πρωθυπουργός τον Θάνο Πλεύρη για υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής. Για να συγκρατεί με τη ρητορική του τους ψηφοφόρους που θέλουν αυστηρή μεταναστευτική πολιτική, όσο αποσιωπούν ότι τη μεταναστευτική πολιτική την ορίζει η Ε.Ε. και όχι οι ίδιοι.
Ο νέος υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής, όμως, στο όχι και πολύ μακρινό παρελθόν δεν ζητούσε απλώς μια πιο αυστηρή πολιτική στα θέματα μετανάστευσης, μέσα σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο. Η πρόταση του για το μεταναστευτικό, την οποία διατύπωνε δημόσια πριν από λίγα χρόνια, ήταν ακραία και προωθούσε τη βία κατά των μεταναστών και προσφύγων.
Οι θέσεις του Πλεύρη για το μεταναστευτικό
Έναν χρόνο πριν πάει στη Νέα Δημοκρατία, σε δημόσια ομιλία του (και όχι σε κάποια ιδιωτική συζήτηση ή στα social media), η οποία έχει καταγραφεί σε βίντεο, περιέγραφε στο κοινό του την πρόταση του για το «πώς θα λυθεί το μεταναστευτικό»: «Το μεταναστευτικό μπορεί να λυθεί με δύο τρόπους, οι οποίοι σιγά-σιγά πρέπει να λέγονται ξεκάθαρα», έλεγε. «Ο πρώτος τρόπος είναι η φύλαξη των συνόρων». Αλλά «φύλαξη των συνόρων δεν μπορεί να υφίσταται εάν δεν υπάρχουν απώλειες. Και για να γίνω κατανοητός, αν δεν υπάρχουν νεκροί. Η φύλαξη των συνόρων θέλει νεκρούς» δήλωνε, ακριβώς με αυτές τις λέξεις.
Ο δεύτερος τρόπος που πρότεινε ήταν «όσοι ζουν εδώ θα έχουν τη λογική των αντικινήτρων» και εξηγούσε ότι με αυτό εννοεί πως όσοι ζουν εδώ όχι μόνο δεν θα έχουν κοινωνικές παροχές αλλά «δεν θα μπορούν να φάνε, να πιούνε και να πάνε σε νοσοκομείο», για να λένε «στους άλλους στο Πακιστάν, "εδώ περνάμε χειρότερα από το Πακιστάν"». «Πρεπει να περνάνε χειρότερα. Αν δεν περνάνε χειρότερα, θα έρχονται. Η ζωή τους εκεί να μοιάζει Παράδεισος με αυτό που θα περνάνε εδώ».
Τα ερωτήματα
Αυτά έλεγε ο Θάνος Πλεύρης λίγο πριν μπει στη Νέα Δημοκρατία. Πολλά και εύλογα, λοιπόν, τα ερωτήματα: μπορεί ένας πολιτικός που έχει εκφράσει τη θέση πως «η φύλαξη των συνόρων θέλει νεκρούς» να διαχειριστεί το μεταναστευτικό;
Είναι θεμιτό για την κυβέρνηση να τοποθετεί στη θέση αυτή κάποιον που έχει ζητήσει να στερούνται οι μετανάστες ακόμα και τα βασικά αγαθά (τροφή, υγεία, νερό);
Κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν ότι έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που ο Θάνος Πλεύρης τα έλεγε αυτά δημόσια και ότι πλέον δεν συμμερίζεται αυτές τις ακραίες απόψεις. «Αλλωστε, είναι υποχρεωμένος να ακολουθήσει τη μεταναστευτική πολιτική που ορίζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο, δεν θα υλοποιήσει δικές του θέσεις», ανέφερε κυβερνητικός βουλευτής στη LiFO, επισημαίνοντας ότι «πολιτική είναι αυτό που εφαρμόζει κάποιος και όχι αυτό που λέει».
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει υπάρξει σαφής αποκήρυξη των θέσεων που είχε εκφράσει για το μεταναστευτικό ο Θ. Πλεύρης, όπως είχε κάνει για τις αντισημιτικές δηλώσεις του. Λίγο πριν μπει στην κυβέρνηση για πρώτη φορά το 2021, έχει ζητήσει συγγνώμη «από τον εβραϊκό λαό αν τον προσέβαλε», δηλώνοντας ότι είναι «αντίθετος σε κάθε μορφή αντισημιτισμού». Στην περίπτωση των ακραίων θέσεων που έχει διατυπώσει για τους μετανάστες, όμως, δεν έχει ζητήσει συγνώμη, ούτε έχει δηλώσει πως ήταν λάθος να πει ότι η φύλαξη των συνόρων χρειάζεται νεκρούς.
Οι πιέσεις
Κυβερνητικά στελέχη αρνούνται ότι η τοποθέτηση του Θάνου Πλεύρη στο υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής σηματοδοτεί μια ακροδεξιά στροφή. Αναφέρουν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης πιέζεται αντικειμενικά από τις τοποθετήσεις του Αντώνη Σαμαρά και του Κώστα Καραμανλή σε μια θεματολογία που συγκινεί την παραδοσιακή βάση της Νέας Δημοκρατίας και θέλει «να ακυρώσει τουλάχιστον την κριτική για το μεταναστευτικό» ώστε να μην έχει απώλειες στα δεξιά του. Αναφέρουν, επίσης, ότι πολλές επιχειρήσεις στην Ελλάδα πιέζουν την κυβέρνηση από την αντίθετη πλευρά, καθώς ζητούν την είσοδο νέων μεταναστών στη χώρα «γιατί χρειάζονται εργατικά χέρια και δεν βρίσκουν».
Ενας από τους φιλελεύθερους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας υποστηρίζει και αυτός ότι η πραγματική μεταναστευτική πολιτική είναι αυτή που ασκείται και όχι αυτή που λέει ο Βορίδης και ο Πλεύρης, επισημαίνοντας ότι η σημερινή κυβέρνηση καταγράφει τα μεγαλύτερα ποσοστά ασύλου που έχουν χορηγηθεί ποτέ, ενώ ήταν ο νόμος Καιρίδη αυτός που νομιμοποίησε μετανάστες για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια.
Είναι προφανές πως η διφορούμενη στάση της κυβέρνησης στο μεταναστευτικό είναι επιλογή. Η τοποθέτηση ωστόσο, ενός πολιτικού με δηλώσεις υπέρ της βίας κατά μεταναστών για τις οποίες δεν έχει δηλώσει ότι ήταν λάθος, έρχεται σε σύγκρουση με τα καθήκοντα του υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής μιας δημοκρατικής χώρας που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα.
