Ο ΤΑΝΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ βρίσκεται στη Βόρεια Κυνουρία και εκβάλλει στον Αργολικό Κόλπο. Η κοίτη του και ο περιβάλλων χώρος έχουν μετατραπεί σε σημεία ανεξέλεγκτης απόρριψης απορριμμάτων, με το μέγεθος της επιβάρυνσης να προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για την κατάσταση του περιβάλλοντος και τη δημόσια υγεία.
Παρότι οι τοπικές αρχές υποστηρίζουν πως σε απόσταση 50 σχεδόν μέτρων από το ποτάμι λειτουργεί προσωρινός Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ), η συνολική εικόνα δεν παραπέμπει σε οργανωμένη λειτουργία: «Στο σημείο βρίσκονται βαριά χωματουργικά μηχανήματα μετακίνησης απορριμμάτων, ωστόσο από τις φωτογραφίες που καταθέσαμε αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως τήρηση ή έλεγχος των νόμιμων προδιαγραφών διαχείρισης αυτού του τεράστιου όγκου απορριμμάτων», λέει ο Θοδωρής Τσιμπίδης, υπεύθυνος του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος».
Ο δήμαρχος επισημαίνει ότι έχουν ήδη γίνει ενέργειες καθαρισμού από την Περιφέρεια, ενώ έχει κλείσει η πρόσβαση προς την κοίτη με ανάχωμα, ώστε να αποτραπεί περαιτέρω εναπόθεση απορριμμάτων.
Και προσθέτει: «Στις όχθες και στην κοίτη του ποταμού έχουν επίσης εναποτεθεί χιλιάδες τόνοι κάθε είδους πλαστικού, που θα όφειλαν να έχουν δεματοποιηθεί και μεταφερθεί σε νόμιμους ΧΥΤΑ ή κέντρα ανακύκλωσης. Αντί γι’ αυτό, παρέμεναν εκτεθειμένα και σήμερα, καλυμμένα με λίγο χώμα, μετά την τελευταία παρέμβαση επιχωμάτωσης που έκαναν οι τοπικές αρχές». Τα σκουπίδια παραμένουν στην κοίτη του ποταμού Τάνου, όπως μας λέει: «Η επιφανειακή αυτή πρακτική επιτείνει την επικινδυνότητα για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, καθώς με μια έντονη βροχόπτωση ή με έντονα πλημμυρικά φαινόμενα ο κίνδυνος πρόκλησης θαλάσσιας ρύπανσης παραμένει ορατός, σοβαρός και μη αναστρέψιμος».
Η μηνυτήρια αναφορά και η καταγγελία
Στα μέσα Οκτωβρίου το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» κατέθεσε μηνυτήρια αναφορά και καταγγελία στις δικαστικές αρχές και στην Επιθεώρηση Περιβάλλοντος αντίστοιχα. Στα έγγραφα αυτά καταγράφει εκτεταμένη και παράνομη απόρριψη τόνων απορριμμάτων σε δύο χώρους της περιοχής του Άστρους Βόρειας Κυνουρίας. Ο πρώτος, όπως μας εξηγεί ο Θ. Τσιμπίδης «βρίσκεται πέριξ της κοίτης του ποταμού Τάνου και ο δεύτερος λίγα μόλις μέτρα πιο πέρα, σε σημείο που λειτουργεί ως χώρος διαχείρισης απορριμμάτων».
Στη μηνυτήρια αναφορά που ο ίδιος κατέθεσε καταγράφεται ότι στην κοίτη του ποταμού και στον παρακείμενο χώρο έχουν απορριφθεί χιλιάδες τόνοι στερεών αποβλήτων: από οικιακά σκουπίδια και υλικά κατεδάφισης έως απόβλητα γεωργικών, αλιευτικών και βιομηχανικών δραστηριοτήτων. Η μηνυτήρια αναφορά στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Τρίπολης και η καταγγελία προς την Επιθεώρηση Περιβάλλοντος εκ μέρους του «Αρχιπελάγους» συνοδεύτηκαν από δορυφορικά δεδομένα, φωτογραφίες και συντεταγμένες που αποδεικνύουν με ακρίβεια τη χωρική έκταση του προβλήματος αλλά και την προβληματική διαχείριση των αποβλήτων. Το «Αρχιπέλαγος» ζήτησε επίσης την άμεση παρέμβαση των αρμόδιων αρχών και τη διενέργεια αυτοψίας με τη συμμετοχή πραγματογνωμόνων.
«Αρχιπέλαγος»: «Μέσω μπαζώματος η λύση από τις τοπικές αρχές»
Ωστόσο, μετά την κατάθεση της μηνυτήριας αναφοράς, ακολούθησε μια αιφνίδια κίνηση. Όπως αναφέρεται σε δεύτερο, συμπληρωματικό έγγραφο που κατατέθηκε από το «Αρχιπέλαγος» στην Εισαγγελία, οι τοπικές αρχές προχώρησαν στο μπάζωμα του όγκου των απορριμμάτων εντός της κοίτης, καλύπτοντάς τα με χώμα. Κατά το ινστιτούτο, πρόκειται για επιφανειακή παρέμβαση που κρύβει το πρόβλημα χωρίς να το επιλύει, ενώ ενδέχεται να επιτείνει τους περιβαλλοντικούς κινδύνους.
«Οι προαναφερόμενες πρακτικές είναι μη ουσιαστικές, δόλιες και έχουν σκοπό να κρύψουν το πρόβλημα κάτω από το χαλί (ή το χώμα στην προκειμένη περίπτωση) και όχι τη δραστική αντιμετώπισή του», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο συμπληρωματικό έγγραφο που επιδόθηκε στις δικαστικές αρχές. Παράλληλα, τονίζεται πως με μια έντονη βροχόπτωση ή πλημμυρικό φαινόμενο το πρόβλημα όχι μόνο δεν εξαφανίζεται αλλά επανεμφανίζεται με μεγαλύτερη ορμή, αυτήν τη φορά στον Αργολικό Κόλπο. Όπως καταγράφεται στη μηνυτήρια αναφορά, οι εικόνες μιλούν από μόνες τους και αρκεί ένας επιτόπιος έλεγχος για να καταλάβει κανείς το χάος που επικρατεί: «Οποιοσδήποτε βρεθεί στην εν λόγω περιοχή μπορεί άμεσα και εύκολα να αντιληφθεί ότι η υπάρχουσα κατάσταση αποτελεί πλέον ύψιστη εστία ρύπανσης και υποβάθμισης του οικότοπου. Πέρα από τη βλάβη που δημιουργείται στο έδαφος, στον αέρα, στο νερό, στη χλωρίδα και στην πανίδα, η ρύπανση αυτή αποτελεί άμεσο, ουσιαστικό και μη αναστρέψιμο κίνδυνο και για τη δημόσια υγεία, τόσο διά της ευρείας διάχυσης επικίνδυνης πλαστικής ρύπανσης που εισέρχεται στην τροφική αλυσίδα και καταλήγει στον άνθρωπο όσο και διά της ενδεχόμενης μετάδοσης παθογόνων ουσιών. Παράλληλα, η ανεξέλεγκτη και παράνομη απόρριψη και εναπόθεση τόνων απορριμμάτων μέσα στην κοίτη του ποταμού Τάνου αποτελεί κίνδυνο σοβαρής και τοξικής θαλάσσιας ρύπανσης με μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο περιβάλλον και στη δημόσια υγεία, καθώς οι έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες είναι συνήθεις στην περιοχή, ειδικά κατά τους χειμερινούς μήνες, γεγονός που αναπόφευκτα οδηγεί στη μεταφορά και τελική κατάληξη των απορριμμάτων απευθείας στον Αργολικό Κόλπο. Διαπιστώνεται συνεπώς ανεπανόρθωτος κίνδυνος και για τη θαλάσσια ζωή και τη δημόσια υγεία».
Ο δήμαρχος Βόρειας Κυνουρίας, Γιώργος Καμπύλης, αναγνωρίζει το πρόβλημα της εναπόθεσης ογκωδών απορριμμάτων στην κοίτη του ποταμού, αποδίδοντας την ευθύνη κυρίως σε μερίδα πολιτών οι οποίοι, παρά τις εκκλήσεις και τις οδηγίες που, όπως λέει, έχουν δοθεί κατά καιρούς, συνεχίζουν. «Μέσα στην κοίτη του ποταμού υπήρξε ανεξέλεγκτη απόρριψη, κυρίως όμως ογκωδών αντικειμένων από ανακαινίσεις και όχι σκουπιδιών», σημειώνει.
Παράλληλα, εξηγεί ότι δίπλα στην περιοχή λειτουργούσε παλιότερα Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ), το οποίο πλέον έχει μετατραπεί σε προσωρινό ΣΜΑ. «Είναι ένας χώρος στα 50 μέτρα από την κοίτη, ο οποίος έχει αδειοδοτηθεί για προσωρινό ΣΜΑ και τώρα βρίσκεται σε εξέλιξη εργολαβία για μόνιμο ΣΜΑ. Έχουμε εκπονήσει μελέτες και για πράσινο σημείο», προσθέτει.
Ο δήμαρχος επισημαίνει ότι έχουν ήδη γίνει ενέργειες καθαρισμού από την Περιφέρεια, ενώ έχει κλείσει η πρόσβαση προς την κοίτη με ανάχωμα, ώστε να αποτραπεί περαιτέρω εναπόθεση απορριμμάτων. «Έχουμε στείλει επανειλημμένως έγγραφα, έχουμε εκφράσει την αγωνία μας. Οι καθαρισμοί από την Περιφέρεια δεν έγιναν μία φορά, επαναλαμβάνονται. Πρόσφατα κλείσαμε όλες τις διελεύσεις προς την κοίτη», τονίζει.
Παρά τις ενέργειες αυτές, το πρόβλημα παραμένει. Η επικάλυψη των απορριμμάτων με χώμα δεν αποτελεί λύση, υποστηρίζει η περιβαλλοντική οργάνωση, αλλά μάλλον απόπειρα συγκάλυψης. Ουσιαστική διαχείριση, με βάση τις νόμιμες περιβαλλοντικές προδιαγραφές, δεν φαίνεται να εφαρμόζεται, σύμφωνα μ’ αυτά που περιγράφει το «Αρχιπέλαγος».
Το «Αρχιπέλαγος» ζητά από τις δικαστικές και διοικητικές αρχές να προχωρήσουν άμεσα σε αυτοψία, παρουσία ειδικών, για την πλήρη αποκάλυψη του προβλήματος και την έναρξη των προβλεπόμενων διαδικασιών. Όπως αναφέρει, η κατάσταση δεν είναι μόνο παράνομη αλλά και εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς η χρονική συγκυρία, λόγω των φθινοπωρινών βροχών, καθιστά το ενδεχόμενο θαλάσσιας ρύπανσης κάτι περισσότερο από πιθανό.
Το φαινόμενο που καταγράφεται στον Τάνο δεν είναι μεμονωμένο. Όπως σημειώνει το «Αρχιπέλαγος», τέτοιες πρακτικές παρατηρούνται σε πολλές περιοχές της χώρας, φανερώνοντας τα κενά και τις ελλείψεις στον μηχανισμό περιβαλλοντικής διαχείρισης. Η περίπτωση της Βόρειας Κυνουρίας, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς η ρύπανση εκδηλώνεται σε ένα σημείο τόσο κοντά στην ακτή, μετατρέποντας τον ποταμό σε αγωγό μεταφοράς ρύπων προς το θαλάσσιο οικοσύστημα.
Ποταμός Τάνος
Ο ποταμός Τάνος είναι ξεροπόταμος και, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει να κατεβάσει ουσιαστικά νερό από το 2019. Αυτή η μακρά περίοδος ανομβρίας φαίνεται να έχει οδηγήσει σε εφησυχασμό τις τοπικές αρχές. Όμως η φύση δεν λειτουργεί, ειδικά τα τελευταία χρόνια, με βάση παλιές βεβαιότητες, πράγμα που αποδεικνύεται από τα ακραία καιρικά φαινόμενα που έχουν πλήξει κατά καιρούς τη χώρα. Το παράδειγμα του ποταμού Ξεριά στη γειτονική Κόρινθο, ο οποίος, αν και επίσης ξεροπόταμος, πλημμύρισε αιφνιδίως προκαλώντας σοβαρές ζημιές, αποδεικνύει ότι ο κίνδυνος είναι υπαρκτός. Αν συμβεί κάτι αντίστοιχο στον Τάνο, το περιβαλλοντικό και υγειονομικό φορτίο που έχει συσσωρευτεί στην κοίτη του θα καταλήξει ανεμπόδιστα στη θάλασσα.
Άλλωστε, ο Αργολικός Κόλπος παρουσιάζει ήδη έντονα σημάδια περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Από τις τελευταίες μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν τον Ιούνιο από τα εργαστήρια πεδίου στο ερευνητικό σκάφος «Τρίτων» του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος» στην περιοχή του Αργολικού και του Σαρωνικού Κόλπου διαπιστώθηκε ότι η ποσότητα των πλαστικών ινών και θραυσμάτων έχει εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια, πλησιάζοντας ή και ξεπερνώντας αυτή των ίδιων των πλαγκτονικών οργανισμών.
