Μια ομάδα φαλαινών-δολοφόνων στον βόρειο Ειρηνικό φαίνεται να χρησιμοποιεί φύκια για να φροντίζει η μία την άλλη, μια συμπεριφορά που για πρώτη φορά παρατηρείται σε θαλάσσια ζώα και θυμίζει τη χρήση εργαλείων από πρωτεύοντα όπως οι άνθρωποι.
Οι όρκες κόβουν κομμάτια από bull kelp, ένα είδος μεγάλου, παχιού φύκους, και τα τοποθετούν ανάμεσα στα σώματά τους για να τρίβονται μεταξύ τους. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το κάνουν για να απομακρύνουν νεκρό δέρμα ή παράσιτα, αλλά και για να ενισχύσουν τους κοινωνικούς τους δεσμούς.
Η συμπεριφορά αυτή, που οι επιστήμονες ονόμασαν allokelping, καταγράφηκε στη θάλασσα Salish στα σύνορα ΗΠΑ και Καναδά, σε μια κλειστή ομάδα 73 φαλαινών που μελετάται εδώ και δεκαετίες. Αρχικά οι επιστήμονες θεώρησαν ότι έβλεπαν μία μεμονωμένη συμπεριφορά. Όμως όταν παρατηρήθηκε ξανά και ξανά, έγινε φανερό ότι πρόκειται για συνήθεια διαδεδομένη σε ολόκληρη την ομάδα.
«Ξαφνικά καταλάβαμε ότι βλέπουμε κάτι καινούργιο»
«Ξαφνικά καταλάβαμε ότι βλέπουμε κάτι καινούργιο, μια νέα συμπεριφορά», λέει ο Michael Weiss, επικεφαλής της έρευνας και διευθυντής του Center for Whale Research. «Δεν περιμένεις να βρίσκεις κάτι τέτοιο όταν έχεις να κάνεις με τα πιο παρατηρημένα θαλάσσια θηλαστικά στον κόσμο».
Οι όρκες που συμμετείχαν στο allokelping ήταν συνήθως συγγενείς ή είχαν παρόμοια ηλικία, και αρκετές από αυτές είχαν ορατή απολέπιση στο δέρμα τους. Αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι το τρίψιμο με φύκια λειτουργεί ως ένα είδος «κοινωνικής περιποίησης», όπως συμβαίνει στα πρωτεύοντα ζώα, τα οποία μπορεί να καθαρίζουν το δέρμα ενός συντρόφου τους, ενισχύοντας παράλληλα τη μεταξύ τους σχέση.
«Στους ανθρώπους και σε άλλα κοινωνικά είδη, η επαφή μέσω της αφής μειώνει το στρες και δημιουργεί σύνδεση», λέει ο Darren Croft από το Πανεπιστήμιο του Exeter. «Ξέρουμε ότι οι όρκες αγγίζουν η μία την άλλη με το σώμα και τα πτερύγια. Η χρήση του φυκιού ίσως κάνει αυτή την επαφή πιο έντονη, πιο λειτουργική».
Δεν είναι η πρώτη φορά που έχουν παρατηρηθεί φάλαινες να παίζουν με φύκια: Ήδη έχει καθιερωθεί ο όρος «kelping» για τις περιπτώσεις όπου τυλίγονται με αυτά. Η νέα συμπεριφορά, όμως, είναι πολύ πιο συγκεκριμένη, διότι περιλαμβάνει επιλογή φυκιών, κόψιμο, μεταφορά και χρήση σε συνεργασία με δεύτερη φάλαινα.
Η ανακάλυψη έγινε όταν χρησιμοποίησαν drones με κάμερες υψηλής ευκρίνειας, που τους επέτρεψαν να παρατηρούν τις κινήσεις των όρκων από ψηλά, με περισσότερη λεπτομέρεια.
Η Monika Wieland Shields, διευθύντρια του Orca Behavior Institute, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, δήλωσε πως τα ευρήματα είναι εντυπωσιακά. Αν αυτή η συμπεριφορά σχετίζεται με την υγεία του δέρματος ή την κοινωνική συνοχή, τότε είναι πιθανό να υπάρχει εδώ και πολύ καιρό, απλώς να μην την είχαμε προσέξει.
Αβέβαιο το μέλλον για τις 73 όρκες της περιοχής
Η ερώτηση τώρα είναι αν αυτή η συμπεριφορά είναι μοναδική στην ομάδα της θάλασσας Salish ή αν παρατηρείται και αλλού. Όμως το ίδιο το μέλλον αυτής της ομάδας είναι αβέβαιο. Οι 73 όρκες δεν διασταυρώνονται με άλλους πληθυσμούς και εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από τον σολομό Chinook, του οποίου οι πληθυσμοί έχουν καταρρεύσει τα τελευταία χρόνια.
Ακόμα και τα ίδια τα φύκια bull kelp απειλούνται από την υπερθέρμανση των ωκεανών, που καταστρέφει μεγάλες εκτάσεις τους στον βορειοδυτικό Ειρηνικό.
«Αν χαθεί αυτή η ομάδα, δεν θα χαθούν μόνο 73 ζώα», λέει ο Weiss. «Θα χαθεί και μια συμπεριφορά που εξελισσόταν εδώ και χιλιάδες χρόνια. Και δεν θα την ξαναδούμε ποτέ».
Με πληροφορίες από Guardian
