Η Ινδία ανακοίνωσε την αναστολή της ιστορικής συνθήκης του 1960 για τα ύδατα του Ινδού ποταμού, σε μία κίνηση με βαρύτατες γεωπολιτικές προεκτάσεις, ως αντίδραση στην πολύνεκρη επίθεση της 22ας Απριλίου στο Κασμίρ, που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 26 άτομα.
Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ινδίας, Βίκραμ Μίσρι, δήλωσε ότι «η Συνθήκη για τα Ύδατα του Ινδού τίθεται σε αναστολή με άμεση ισχύ, έως ότου το Πακιστάν αποκηρύξει με πειστικό και αμετάκλητο τρόπο την υποστήριξή του προς τη διασυνοριακή τρομοκρατία».
Η απόφαση αυτή ανεβάζει επικίνδυνα την ένταση ανάμεσα στις δύο πυρηνικές δυνάμεις, οι οποίες διεκδικούν την κυριότητα της αμφισβητούμενης περιοχής του Κασμίρ ήδη από το 1947, με συνεχείς συγκρούσεις και παρατεταμένη αστάθεια.
Η Συνθήκη για τα Ύδατα του Ινδού, προϊόν οκταετούς διαπραγμάτευσης υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Τράπεζας, διαχώρισε τη διαχείριση των ποταμών της λεκάνης του Ινδού: η Ινδία εξασφάλισε πλήρη δικαιώματα σε τρεις ανατολικούς ποταμούς (Ράβι, Μπέας, Σάτλετζ), ενώ το Πακιστάν στους τρεις δυτικούς (Ινδός, Τζέλουμ, Τσενάμπ).
Για δεκαετίες, η συνθήκη είχε απομονωθεί από τις γενικότερες εντάσεις των δύο χωρών. Ωστόσο, από το 2023 οι διμερείς σχέσεις επιδεινώθηκαν, με την Ινδία να ζητά αναθεώρηση των όρων και το Πακιστάν να αντιστέκεται σθεναρά.
Σήμερα, με την αναστολή της συνθήκης, η Ινδία αποκτά τη δυνατότητα να μεταβάλει τη διαχείριση των δυτικών ποταμών, να αλλάξει το χρονοδιάγραμμα αποστράγγισης των φραγμάτων ή και να περιορίσει τα δεδομένα ροής που παραχωρεί στο Πακιστάν — στοιχεία κρίσιμα για τη γεωργία και την υδροηλεκτρική παραγωγή της χώρας.
Η απόφαση της Ινδίας ενισχύει τη στρατηγική πίεση προς το Πακιστάν, καθιστώντας τη συνέχιση της συνεργασίας σε θέματα υδάτων εξαρτώμενη από την εγκατάλειψη της υποστήριξης σε τρομοκρατικές ενέργειες. Ταυτόχρονα, προβάλλεται εσωτερικά ως μία μετρημένη αλλά σθεναρή απάντηση στη δολοφονική επίθεση στο Κασμίρ, αποφεύγοντας πιο ριψοκίνδυνες ενέργειες όπως η πυρηνική ρητορική.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή δεν έμεινε αναπάντητη. Το Πακιστάν αντέδρασε άμεσα, χαρακτηρίζοντας το ενδεχόμενο διακοπής ή εκτροπής των νερών ως «πράξη πολέμου» και προειδοποιώντας ότι θα ενεργοποιήσει «όλο το φάσμα των εθνικών μέσων ισχύος» σε απάντηση.
Παράλληλα, το Ισλαμαμπάντ ανακοίνωσε ότι θέτει «σε αναστολή» όλες τις διμερείς συμφωνίες με την Ινδία, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας της Σίμλα, που είχε υπογραφεί μετά τον πόλεμο του 1971.
Η αναστολή της Συνθήκης για τα Ύδατα του Ινδού εγείρει σοβαρούς φόβους για επανάληψη της επικίνδυνης κλιμάκωσης του 2019, όταν Ινδία και Πακιστάν αντάλλαξαν αεροπορικά πλήγματα μετά από τρομοκρατική επίθεση κατά Ινδών στρατιωτών. Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται σήμερα να τηρούν πιο διακριτική στάση, άλλοι δρώντες όπως η Κίνα, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενδέχεται να αναλάβουν ρόλο διαμεσολαβητή, όπως είχε συμβεί στο παρελθόν.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν οι δύο χώρες θα βρουν διπλωματική διέξοδο ή αν το νερό —πάλαι ποτέ σύμβολο ειρήνης— θα μετατραπεί σε πηγή νέας σύγκρουσης στη Νότια Ασία.
