Οι πρώτες συνομιλίες μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ με στόχο την αποτροπή στρατιωτικών ατυχημάτων στη Συρία δεν φαίνεται να έφεραν άμεσα αποτελέσματα, ωστόσο αναζωπύρωσαν τη συζήτηση για τη δημιουργία ενός μηχανισμού «αποκλιμάκωσης».
Οι επαφές, που ξεκίνησαν στο Αζερμπαϊτζάν στις 9 Απριλίου, πραγματοποιούνται στον απόηχο των ισραηλινών αεροπορικών επιθέσεων στη Συρία, οι οποίες φέρονται να έπληξαν περιοχές όπου η Άγκυρα σχεδίαζε την ανάπτυξη drone και στρατιωτών.
Παρότι η ένταση μεταξύ των δύο χωρών παραμένει υψηλή – ιδιαίτερα μετά τη διακοπή εμπορικών σχέσεων από την Τουρκία και τις σκληρές δηλώσεις Ερντογάν για το Ισραήλ – αναλυτές διατηρούν συγκρατημένη αισιοδοξία ότι ένας τεχνικός μηχανισμός αποφυγής συγκρούσεων είναι εφικτός.
Τι συζητείται στις επαφές Τουρκίας και Ισραήλ
Ο μηχανισμός που εξετάζεται περιλαμβάνει:
- απευθείας δίαυλο επικοινωνίας για την ενημέρωση σχετικά με στρατιωτικές κινήσεις,
- χρήση τρίτων μεσολαβητών για ανταλλαγή πληροφοριών,
- αποφυγή ταυτόχρονων επιχειρήσεων στις ίδιες περιοχές.
Το σενάριο της γεωγραφικής συνεννόησης θεωρείται το λιγότερο πιθανό, καθώς η Ιερουσαλήμ έχει θέσει ξεκάθαρες "κόκκινες γραμμές", απορρίπτοντας την παρουσία τουρκικών δυνάμεων στην περιοχή της Παλμύρας.
Ισραηλινές ανησυχίες – Τουρκικές ενστάσεις
Το Ισραήλ θεωρεί ότι η πιθανή ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στη Συρία αποτελεί απειλή για την εθνική του ασφάλεια, ιδίως στην περιοχή όπου δραστηριοποιούνται ισλαμιστικές οργανώσεις όπως η Hayat Tahrir al Sham (πρώην παρακλάδι της Αλ Κάιντα).
Από την πλευρά της, η Τουρκία απορρίπτει τους ισραηλινούς περιορισμούς, τονίζοντας πως η συριακή κυριαρχία ανήκει στους ίδιους τους Σύρους και πως οποιαδήποτε στρατιωτική συνεργασία Άγκυρας–Δαμασκού δεν χρειάζεται "άδεια" από τρίτους.
Στο επίκεντρο τουρκικού ενδιαφέροντος βρίσκονται η αποδυνάμωση των Κούρδων μαχητών των SDF, η διασφάλιση των συνόρων και η επιστροφή προσφύγων από την Τουρκία στη Συρία.
Η εμπλοκή ΗΠΑ και Αζερμπαϊτζάν
Οι συνομιλίες συνέπεσαν με την επίσκεψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού στον Λευκό Οίκο, με τον τότε πρόεδρο Τραμπ να προτρέπει το Ισραήλ να επιδείξει «λογική» στάση έναντι της Τουρκίας. Αμερικανικοί φορείς πιέζουν για τη δημιουργία διαύλων αποκλιμάκωσης, ενώ εξετάζεται και μερική αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συρία, με εξαίρεση την κρίσιμη βάση Al-Tanf.
Από την άλλη πλευρά, το Αζερμπαϊτζάν, στενός σύμμαχος και των δύο χωρών, διαδραμάτισε ρόλο-κλειδί ως διαμεσολαβητής στις συνομιλίες, επενδύοντας στη γεωπολιτική του επιρροή.
Χαμηλές προσδοκίες για πλήρη εξομάλυνση
Παρότι η εγκαθίδρυση ενός τεχνικού μηχανισμού θεωρείται εφικτή, οι αναλυτές εκτιμούν ότι δεν θα φέρει άμεση αναθέρμανση των διπλωματικών σχέσεων. Οι εξελίξεις στη Γάζα παραμένουν ο καθοριστικός παράγοντας για την πορεία των τουρκοϊσραηλινών σχέσεων.
«Ο μηχανισμός είναι πρακτικός, όχι φιλικός. Όμως, κάθε διάλογος δημιουργεί έδαφος για σταδιακή αποκλιμάκωση», σχολίασε πρώην Τούρκος διπλωμάτης.
