Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια στη σύγχρονη ιστορία της Χιλής ίσως λύθηκε τελικά, καθώς εγκληματολόγοι διαπίστωσαν πως ο Πάμπλο Νερούδα δηλητηριάστηκε με ισχυρή τοξίνη, επιβεβαιώνοντας κατά τα φαινόμενα τις υποψίες ότι δολοφονήθηκε.
Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, ο Πάμπλο Νερούδα πέθανε από καρκίνο του προστάτη και υποσιτισμό, στις 23 Σεπτεμβρίου 1973, μόλις 12 ημέρες μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα που ανέτρεψε τη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση του φίλου του, Σαλβαδόρ Αλιέντε.
Όμως πολλοί, ανάμεσά τους και ο Ροδόλφο Ρέγες- ο ανιψιός του βραβευμένου με Νόμπελ ποιητή- πίστευαν πως δολοφονήθηκε, επειδή ήταν αντίθετος στην δικτατορία του Αουγούστο Πινοσέτ.
Πριν από δέκα χρόνια δικαστής διέταξε την εκταφή του ποιητή, αφού ο σοφέρ του, ο Μανουέλ Αράγια, αποκάλυψε πως ο Πάμπλο Νερούδα του είχε τηλεφωνήσει ταραγμένος από το νοσοκομείο στο οποίο έκανε θεραπεία και του είχε πει πως του είχαν κάνει ένεση στην κοιλιά, ενώ κοιμόταν. Μερικές ώρες αργότερα ο ποιητής άφησε την τελευταία του πνοή.
Τα δείγματα που ελήφθησαν μετά την εκταφή του εστάλησαν στα εγκληματολογικά εργαστήρια τεσσάρων χωρών προκειμένου να αναλυθούν. Το 2015 η κυβέρνηση της Χιλής ανέφερε πως είναι «εξαιρετικά πιθανό κάποιος τρίτος» να ευθύνεται για τον θάνατό του. Δύο χρόνια αργότερα, διεθνής ομάδα επιστημόνων ανέφερε πως είναι «100% πεπεισμένοι» πως ο ποιητής δεν πέθανε από καρκίνο του προστάτη.
«Ο Νερούδα δολοφονήθηκε με παρέμβαση κρατικών πρακτόρων»
Από τις αναλύσεις, προέκυψε πως η τοξίνη clostridium botulinum ήταν στον οργανισμό του Νερούδα όταν πέθανε, κάτι που δείχνει ότι «δηλητηριάστηκε» μετά το πραξικόπημα, δήλωσε ο Ρέγιες. Η έκθεση με τα αποτελέσματα της ανάλυσης των ειδικών αναμένεται να δημοσιοποιηθεί αύριο, Τετάρτη.
«Τώρα ξέρουμε πως δεν υπήρχε κανένας λόγος να βρεθεί clostridium botulinum στα οστά του», δήλωσε ο Ρέγες, στο ισπανικό πρακτορείο ειδήσεων. «Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ο Νερούδα δολοφονήθηκε, με την παρέμβαση κρατικών πρακτόρων, το 1973», συμπλήρωσε.
Τα βακτήρια, που παράγουν τη νευροτοξίνη η οποία προκαλεί αλλαντίαση, εντοπίστηκαν σε ένα από τα δόντια του Νερούδα μετά την εκταφή. Σύμφωνα με τον Ρέγιες, η ανάλυση ειδικών των πανεπιστημίων ΜακΜάστερ στον Καναδά και της Κοπεγχάγης έδειξε ότι τα βακτήρια δεν προήλθαν από το φέρετρο ή τη γύρω περιοχή.
«Βρήκαμε τη “σφαίρα” που σκότωσε τον Νερούδα και ήταν στο σώμα του», είπε ο Ρέγιες. «Ποιος την “έριξε”; Θα διαπιστώσουμε σύντομα, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Νερούδα δολοφονήθηκε με ευθεία παρέμβαση τρίτου», συμπλήρωσε.
«Αν δεν είχε μείνει μόνος στην κλινική, δεν θα τον είχαν σκοτώσει»
Το πραξικόπημα του Πινοσέτ- κατά τη διάρκεια του οποίου ο Αλιέντε αυτοκτόνησε ενώ στρατιώτες έκαναν έφοδο στο προεδρικό μέγαρο- συνέτριψε τον Νερούδα και τον οδήγησε να αποφασίσει να αυτοεξοριστεί στο Μεξικό.
Όμως, μία ημέρα πριν από την προγραμματισμένη αναχώρησή του μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο, όπου υποβάλλονταν σε θεραπείες για τον καρκίνο και άλλα προβλήματα υγείας. Πέθανε εκεί, το βράδυ της 23ης Σεπτεμβρίου 1973, υποτίθεται από τις καταστροφικές συνέπειες του καρκίνου, με τον οποίο είχε διαγνωστεί τέσσερα χρόνια νωρίτερα.
Πολλές φορές έχει αμφισβητηθεί η επίσημη εκδοχή των γεγονότων για τον θάνατό του. Ο Γκονζάλο Μαρτίνεζ Κορμπαλά- που τότε ήταν ο πρεσβευτής του Μεξικό στη Χιλή- δήλωσε στο Associated Press πως είχε δει τον Νερούδα δύο ημέρες πριν από τον θάνατό του. Ο ποιητής, συμπλήρωσε, ζύγιζε σχεδόν 100 κιλά, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς πως έχασε τη ζωή του και λόγω υποσιτισμού, εξαιτίας του καρκίνου.
«Αν δεν είχε μείνει μόνος στην κλινική, δεν θα τον είχαν σκοτώσει», δήλωσε τον προηγούμενο μήνα ο Αράγια- ο σοφέρ του ποιητή- στο Associated Press. Ο ίδιος και η σύζυγος του Νερούδα, Ματίλντε Ουρούτια, βρίσκονταν στην έπαυλη του ζευγαριού, προκειμένου να πάρουν τις αποσκευές για το ταξίδι στο Μεξικό, όταν τους τηλεφώνησε ο ποιητής και τους ζήτησε να επιστρέψουν γρήγορα στο νοσοκομείο. Ο Νερούδα πέθανε την ίδια ημέρα.
Με πληροφορίες από Guardian, Associated Press
