Την ώρα που οι μουσικές του παίζονται σε κονσέρτα σε διάφορα σημεία του πλανήτη, μετά το ξέσπασμα του πολέμου, ο διασημότερος εν ζωή συνθέτης της Ουκρανίας είναι πλέον πρόσφυγας.
Η «Προσευχή για την Ουκρανία», που έχει συνθέσει ο Βαλεντίν Σιλβέστροφ, ήταν επίκεντρο φιλανθρωπικού κονσέρτου στη Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης αυτό τον μήνα. Η Φιλαρμονική του Λονδίνου έπαιξε την Τέταρτη Συμφωνία του τις τελευταίες εβδομάδες και η Εθνική Όπερα της Λιθουανίας το «Eighth». Η Φιλαρμονική του Βερολίνου έπαιξε το «Silent Music» σε κονσέρτο για την ειρήνη, την Κυριακή. Τις επόμενες εβδομάδες δεκάδες έργα του έχει προγραμματιστεί να ερμηνευθούν σε κονσέρτα.
Ο συνθέτης πίσω από όλες αυτές τις μουσικές, όπως και εκατομμύρια άλλοι Ουκρανοί, πλέον είναι πρόσφυγας. Στις αρχές Μαρτίου ταξίδευε μαζί με την οικογένειά του για τρεις ημέρες. Έφτασαν με λεωφορείο από το σπίτι τους στο Κίεβο, μέχρι τη Λβιβ και από εκεί διέσχισαν την Πολωνία, για να καταλήξουν στο Βερολίνο.
«Λίγο πολύ είμαστε ΟΚ», δήλωσε ο 84χρονος, αλλά συμπλήρωσε ότι παραμένει σοκαρισμένος για τον πόλεμο. «Δεν ξέρω πώς ζήσαμε για να το δούμε αυτό».
Ο Σιλβέστροφ γεννήθηκε στο Κίεβο το 1937 και έγινε γνωστός τη δεκαετία του ‘60, με πρωτοποριακές μελωδίες που αμφισβητούσαν τις σοβιετικές αισθητικές νόρμες, επισημαίνουν οι New York Times. Ενοχλούνταν από τους περιορισμούς και τις απαιτήσεις της σοβιετικής κυβέρνησης και το 1970, έπειτα από διαμαρτυρία σε συγκέντρωση στο Κίεβο, αποβλήθηκε από την Ουκρανική Ένωση Συνθετών και του επετράπη να ξαναγίνει μέλος της έπειτα από τρία χρόνια.
Την υπόλοιπη σοβιετική περίοδο σχολίαζε σπάνια την επικαιρότητα, ενώ σταδιακά μεγάλωσε το διεθνές εκτόπισμά του. Μετά την ανεξαρτητοποίηση της Ουκρανίας το 1991 και ιδιαίτερα έπειτα από την Πορτοκαλί Επανάσταση το 2004 και την εξέγερση της Μεϊντάν το 2014, άρχισε να μιλά πιο ανοιχτά για πολιτικά και θρησκευτικά ζητήματα.
Συνέθεσε μια σειρά από τραγούδια για χορωδία, που αργότερα συγκέντρωσε στη συλλογή «Maidan-2014», ένα από τα οποία είναι η «Προσευχή για την Ουκρανία», που ερμηνεύθηκε στη Metropolitan Opera. Οι αρχικές βερσιόν της συλλογής ηχογραφήθηκαν στο σπίτι, με τον Σιλβέστροφ να τραγουδά και να παίζει πιάνο. Στη συνέχεια δημοσιεύθηκαν στο διαδίκτυο, καθώς εξελισσόταν η εξέγερση.
«Ο τωρινός πόλεμος είναι μια συνέχεια της Μεϊντάν. Μόνο που η εξέγερση της Μεϊντάν ήταν μόνο στο Κίεβο και τώρα όλη η Ουκρανία έχει γίνει Μεϊντάν», δήλωσε πρόσφατα.
Όταν άρχισε να αυξάνεται ο κίνδυνος για το Κίεβο, μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, η κόρη του και η εγγονή του άρχισαν να του ζητούν να φύγουν και ο Σιλβέστροφ απρόθυμα συμφώνησε. Ο εγγονός του έμεινε πίσω ως εθελοντής στην πολεμική προσπάθεια.
Το ταξίδι τους προς τα δυτικά απαιτούσε αλλαγές της τελευταίας στιγμή, εξαιτίας των ρωσικών βομβαρδισμών στη Βινίτσια, αλλά και τη διανυκτέρευση σε ένα νηπιαγωγείο, προτού καταφέρουν τελικά να φτάσουν στη Λβιβ.
Μετά την άφιξή του στη Γερμανία συνέθεσε μουσική για πιάνο, αυθόρμητα όπως λέει. Το πρώτο κομμάτι έχει ημερομηνία 9 Μαρτίου, την επομένη της άφιξής του στη γερμανική πρωτεύουσα. Η μελωδία, λέει, προέκυψε κατά τη διάρκεια της διαφυγής του από την Ουκρανία και ενώ ταξίδευε προς τα πολωνικά σύνορα, «ενώ βλέπαμε ατελείωτα πλήθη προσφύγων, ουρές χιλιομέτρων με αυτοκίνητα και αυτή την αίσθηση καταστροφής».
Το δεύτερο κομμάτι το συνέθεσε αφού βρισκόταν αρκετές μέρες στο Βερολίνο, παρακολουθώντας από μακριά τα γεγονότα στην Ουκρανία κι ενώ μεγάλωνε η απόγνωσή του. Το χαρακτήρισε «αντίδραση στον θρήνο».
Η ξαφνικά αυξανόμενη παγκόσμια φήμη του, του προκαλεί κάποιο άγχος. Τον κάνει να αισθάνεται παράξενα, ακόμη και ενοχλημένος, που «έπρεπε να συμβεί αυτή η κακοτυχία για να αρχίσουν να παίζουν τη μουσική μου. Δεν έχει αξία η μουσική από μόνη της, χωρίς κανενός είδους πολέμου;», αναρωτήθηκε.
Όσο για τον ίδιο τον πόλεμο, τόνισε πως είναι προφανές ότι «δεν είναι μόνο ένα πρόβλημα της Ουκρανίας και της Ρωσίας. Είναι ένα πρόβλημα του πολιτισμού».
Με πληροφορίες από New York Times
