Πολλοί λίγοι σήμερα αναφέρονται στον Ρενάτο Μόρντο, συνιδρυτή και πρώτο σκηνοθέτη της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, που βρέθηκε στην Ελλάδα για να διαφύγει από το ναζιστικό καθεστώς και τους διωγμούς των Εβραίων.
Είναι ακριβώς η εποχή που ο Κωστής Μπαστιάς, γενικός διευθυντής του Βασιλικού (Εθνικού) Θεάτρου (1937-1941) εμπνέεται την ίδρυση της Λυρικής Σκηνής του Εθνικού (Βασιλικού) Θεάτρου (1939). Φρόντισε να αποκτήσει το κτίριο του Τσίλλερ απαραίτητες τεχνικές υποδομές και, σε στενή συνεργασία με τον Καλομοίρη, οργάνωσε και στελέχωσε τον θίασο του νέου θεσμού βάσει διεθνών προδιαγραφών με 120 ξένους και Έλληνες καλλιτέχνες, σολίστες, χορωδούς, μπαλέτο, ορχήστρα και σχολή μπαλέτου.
Τότε κάλεσε στην Ελλάδα οικογενειακώς τον Μόρντο κατ’ εισήγηση του Καλομοίρη ο οποίος προσλήφθηκε ως βασικό στέλεχος στη νεοϊδρυθείσα ΕΛΣ. Υπήρξε συνιδρυτής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και προώθησε τη νεαρή τραγουδίστρια της όπερας Μαρία Κάλλας.
Ο Μόρντο γεννήθηκε στη Βιέννη της Αυστρίας στις 03/08/1894 από γονείς εβραϊκής καταγωγής –πατέρα Κερκυραίο και μητέρα Αυστριακή– που εξοντώθηκαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Σπούδασε γερμανικό πολιτισμό, φιλολογία, ιστορία της τέχνης και ιστορία της μουσικής στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης και, ακολούθως, στην Ακαδημία Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών της Βιέννης [νυν Πανεπιστήμιο Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών της Βιέννης] (1914-17). Το 1917 ξεκίνησε την επαγγελματική του σταδιοδρομία ως σκηνοθέτης στο Δημοτικό Θέατρο του Κατόβιτς στην Πολωνία.
Το 1920 διορίστηκε διευθυντής του Θεάτρου και της Λυρικής Σκηνής του Όλντενμπουργκ, όπου εκσυγχρόνισε το ρεπερτόριο και εφάρμοσε ανανεωτικές ιδέες (1920-23). Ακολούθως, θήτευσε σε διευθυντικές θέσεις στο Γερμανικό Λαϊκό Θέατρο της Βιέννης, στο Θέατρο Λόμπε του Μπρέσλαου, στη Δρέσδη και στο Ντάρμσταντ (1924-32). Με την άνοδο του ναζισμού μετακινήθηκε στην Πράγα, όπου ανέλαβε τη διεύθυνση του Γερμανικού Θεάτρου και δίδαξε στην εκεί Γερμανική Ακαδημία Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών. Εγκατέλειψε στα τέλη του 1932 τη Γερμανία λόγω αντισημιτικών επιθέσεων από εθνικοσοσιαλιστές.
Στην Κατοχή, στην Ελλάδα, αντιμετώπισε πρόβλημα εργασίας και φυλακίστηκε στο Χαϊδάρι, ενώ μετά τον Εμφύλιο απολύθηκε από την ΕΛΣ ως κομμουνιστής. Ο Ρενάτο Μόρντο επέζησε του γερμανικού στρατοπέδου συγκέντρωσης στο Χαϊδάρι και σύντομα, μετά την απελευθέρωσή του, έγραψε το θεατρικό έργο με τίτλο «Χαϊδάρι», στο οποίο επεξεργάζεται λογοτεχνικά τις τραυματικές εμπειρίες που βίωσε.
Μεταξύ 1940 και 1952 σκηνοθέτησε στην ΕΛΣ 19 όπερες και οπερέτες, σε 35 παραγωγές ή/και αναβιώσεις παραγωγών, όλες σε πρώτες παρουσιάσεις από τον θεσμό: Η νυχτερίδα [Die Fledermaus], Μαντάμα Μπαττερφλάι [Madama Butterfly], Η απαγωγή από το σεράι [Die Entführung aus dem Serail], Ρέα, Ανατολή, Διδώ, Τα παραμύθια του Χόφμαν [Les contes d’Hoffmann] κ.ά..
Πέθανε στο Μάιντς της Γερμανίας στις 05/11/1955. Ασχολήθηκε με τη συγγραφή θεατρικών έργων. Μεταξύ 1942 και 1946 συνεργάστηκε με τους θιάσους Κοτοπούλη, Μανωλίδου-Αρώνη-Χορν και Μουσούρη-Μόρντο-Ανεμογιάννη. Το 1947 έφυγε από την Ελλάδα και εργάστηκε στην Όπερα της Άγκυρας (1947-51), στο Τελ Αβίβ (1951-52) και στο Κρατικό Θέατρο του Μάιντς (1952-1955).
Η Γερμανική Σχολή Αθηνών (DSA) και η Κεντρική Υπηρεσία Πολιτικής Αγωγής Ρηνανίας-Παλατινάτου τιμούν τον Ρενάτο Μόρντο, πρώτο σκηνοθέτη της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Οι δυο συνεργαζόμενοι φορείς παρουσιάζουν από κοινού την έκθεση «Ρενάτο Μόρντο. Εβραίος, Έλληνας και Γερμανός. Η ζωή ενός καλλιτέχνη την εποχή των άκρων», η οποία πραγματοποιείται στην ελληνική και τη γερμανική γλώσσα. Η έκθεση θα λάβει χώρα από τις 5 έως τις 26 Νοεμβρίου 2021 στις εγκαταστάσεις της Γερμανικής Σχολής Αθηνών.
Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην παρουσίαση της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου και πραγματεύεται τις καταστροφικές επιπτώσεις της στην Αθήνα και σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς και τις προσωπικές συνέπειες για τον Ρενάτο Μόρντο.
Την έκθεση πλαισιώνει Ημερίδα με παρουσιάσεις επιστημόνων ελληνικών και γερμανικών πανεπιστημίων. Η Ημερίδα θα πραγματοποιηθεί στις 6 Νοεμβρίου 2021 από τις 10:00 έως τις 16:00 στη DSA. Την έναρξη της Ημερίδας θα σηματοδοτήσει η παρουσίαση Θεατρικού Αναλογίου με αποσπάσματα από το θεατρικό έργο «Χαϊδάρι», το οποίο θα πραγματοποιηθεί από μαθητές και μαθήτριες της DSA, υπό τη διεύθυνση του Αυστριακού σκηνοθέτη Martin Scharnhorst.
Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο ελληνιστής Torsten Israel (Μάνχαιμ και Αθήνα) ενώ η έκθεση δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τον Uwe Bader (τόπος μνήμης του στρατοπέδου συγκέντρωσης Οστχόφεν - Gedenkstätte KZ Osthofen) και την Μαρίτα Χόφμαν (εκδοτικός οίκος LLUX, Λούντβιγκσχάφεν στον Ρήνο). Όλες οι μεταφράσεις της έκθεσης από τα Γερμανικά στα Ελληνικά δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της συνεργασίας του Πανεπιστημίου Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ του Μάιντς (Τομέας Νέων Ελληνικών) και του Ιονίου Πανεπιστημίου της Κέρκυρας (Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας).
