Το Μουσείο του Μπρούκλιν στη Νέα Υόρκη επέστρεψε με δική του πρωτοβουλία 1.305 προ-ισπανικά αντικείμενα - συμπεριλαμβανομένων των ειδωλίων από πέτρα, κεραμικών αγγείων και εργαλείων - στο Museo Nacional de Costa Rica στο Σαν Χοσέ.
Τα αντικείμενα έφτασαν στη χώρα της Κεντρικής Αμερικής στα τέλη του περασμένου έτους. Σύμφωνα με μια δήλωση, το πολιτιστικό ίδρυμα της Νέας Υόρκης έστειλε στο παρελθόν 981 κεραμικά δοχεία πίσω στην Κόστα Ρίκα το 2011. Και τα δύο δώρα ήταν μετά από πρωτοβουλία του μουσείου και χωρίς να λάβει σχετικό αίτημα επαναπατρισμού των αρχαίων.
«Πάνω από 12 χρόνια, η συλλογή καταγράφηκε και φωτογραφήθηκε και 2.281 κομμάτια εγκρίθηκαν για αποχώρηση βάσει των καθιερωμένων κριτηρίων», δήλωσε η Nancy Rosoff, ανώτερη επιμελήτρια των τεχνών του Μουσείου του Μπρούκλιν από την Αμερική. «... Ξεκινήσαμε συνομιλίες με το Εθνικό Μουσείο της Κόστα Ρίκα για να δούμε αν ήθελαν τη συλλογή και δέχθηκαν τα αντικείμενα ως δώρο χωρίς περιορισμούς».
Τα κυριότερα αντικείμενα περιλαμβάνουν μια μεσαίου μεγέθους επιτύμβια πλάκα, ένα μεγάλο αγγείο βαμμένο με κερί μέλισσας, οικιακά σκεύη, γλυπτά και μέταλλα από την Guanacaste. Ορισμένα από τα αντικείμενα χρονολογούνται πάνω από 2.000 χρόνια και σχετίζονται με πολιτισμούς που έχουν πλέον εξαφανιστεί.
Αυτά τα κομμάτια - καθώς και αυτά που επιστράφηκαν από το μουσείο το 2011 - συγκαταλέγονται μεταξύ των περίπου 16.000 που αποσπάστηκαν από την Κόστα Ρίκα από τον αμερικανικό μεγιστάνα σιδηροδρόμου Minor Cooper Keith. Όπως ανέφερε η Kate Taylor στους New York Times το 2010, οι εργάτες ανακάλυψαν τα αντικείμενα στις φυτείες μπανάνας που ανήκαν στον Keith στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Περίπου 4.500 από τα 16.000 αντικείμενα κατέληξαν στις συλλογές του Μουσείου του Μπρούκλιν μετά το θάνατο του Keith το 1929
Για να εξασφαλίσει την επιτυχία των επιχειρήσεων του, ο Keith εκμεταλλεύτηκε το ιθαγενές εργατικό δυναμικό της Κόστα Ρίκα. Ο δημοσιογράφος Dan Koeppel - συγγραφέας του βιβλίου Μπανάνα: Η μοίρα των φρούτων που άλλαξε τον κόσμο συνέκρινε τους εργάτες του μεγιστάνα με σκλαβωμένους ανθρώπους. «Είναι μια εποχή κυρωμένης δουλείας με την υποστήριξη της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών», εξήγησε ο Koeppel.
Σύμφωνα με τη δήλωση, η οικογένεια του Keith «δώρισε, δάνεισε και πούλησε» τα αντικείμενα που είχε στην κατοχή της πριν από την έκδοση νόμου του 1938 που περιόριζε την εξαγωγή ειδών πολιτιστικής κληρονομιάς από την Κόστα Ρίκα.
«Η ανάκτηση αυτών των αρχαιολογικών κομματιών σημαίνει ανάκτηση θραυσμάτων του παρελθόντος μας που διέσχισαν τα σύνορά μας όταν δεν είχαμε ακόμη νομοθεσία για να το αποτρέψουμε», λέει η Sylvie Durán, υπουργός Πολιτισμού και Νεότητας της Κόστα Ρίκα. «Με αυτή τη δεύτερη και τελευταία παρτίδα που λαμβάνουμε από τη συλλογή Keith, κατευθύνουμε τη διαδικασία εγγραφής και ανάλυσης καθενός από τα κομμάτια, έτσι ώστε να μπορούν να εκτιμηθούν στο μέλλον, μόλις ολοκληρωθεί η αντίστοιχη καταγραφή τους».
Οι επιμελητές επέστρεψαν τα αντικείμενα μετά από τρία χρόνια σχεδιασμού, συμπεριλαμβανομένων συζητήσεων σχετικά με τον καλύτερο τρόπο εγγραφής, καταλογογράφησης, συσκευασίας και μεταφοράς των αντικειμένων. Έστειλαν τα αντικείμενα δια θαλάσσης σε 31 ξύλινα δοχεία. Το μουσείο της Κόστα Ρίκα σχεδιάζει να εκθέσει τελικά μια συλλογή από κομμάτια σε μια γκαλερί αφιερωμένη στην προ-ισπανική τέχνη.
Τα νέα φτάνουν σε μια στιγμή με φλέγουσα τη συζήτηση για το πώς τα μουσεία πρέπει να χειρίζονται αντικείμενα που αποκτήθηκαν μέσω του αποικισμού και της κατάκτησης. Ο επαναπατρισμός - που ορίζεται από το Εθνικό Μουσείο Σμιθσόνιαν (NMAI) ως «η διαδικασία κατά την οποία τα ανθρώπινα υπολείμματα και ορισμένοι τύποι πολιτιστικών αντικειμένων επιστρέφονται σε γραμμικούς απογόνους, ινδιάνικες φυλές και ιθαγενείς» - είναι μια βασική επιλογή για τα ιδρύματα που αναζητούν για να επιστρέψουν αντικείμενα στις πατρίδες ή τους πολιτισμούς τους.
