Η «ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» ΜΕ ΤΗ
 rainbow σημαία ενός από τα λάβαρα του ’21 (γιατί ήταν περισσότερα του ενός) στον πασίγνωστο πίνακα του Θεόδωρου Π. Βρυζάκη «Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογών την σημαίαν της Επαναστάσεως» (1865, Αθήνα, Εθνική Πινακοθήκη) σε ανάρτηση του λογαριασμού @lgbt_greece_ στο Instagram έγινε viral και όχι τυχαία.

 

Ανάλογες ευφάνταστες και δίχως καμία προσβλητική πρόθεση παρεμβάσεις «επανανοηματοδότησης» έχουν ξαναγίνει σε ζωγραφικούς πίνακες (η Παναγία π.χ. με φωτοστέφανο το ουράνιο τόξο), διάσημες φωτογραφίες (η rainbow σημαία αντικαθιστά την αστερόεσσα που υψώνουν Αμερικανοί πεζοναύτες στην Ιβοζίμα το ’45 αλλά και τη σοβιετική που ανεμίζουν φαντάροι του Κόκκινου Στρατού στην οροφή του βομβαρδισμένου Ράιχσταγκ τον ίδιο χρόνο), προπαγανδιστικές αφίσες της ΕΣΣΔ και της μαοϊκής Κίνας έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί «μεταλλαγμένες» σε ΛΟΑΤΚΙ+ καμπάνιες (pride.propaganda.com) και δεν θυμάμαι να έγινε πουθενά ιδιαίτερο θέμα.

 

Υπόψη κιόλας ότι ο συγκεκριμένος πίνακας δεν απεικονίζει καν ένα πραγματικό γεγονός αλλά την ιδεατή του αναπαράσταση, αφού ούτε στην Αγία Λαύρα ξεκίνησε η επανάσταση του ’21, ούτε έγινε τέτοια εναρκτήρια τελετή παρουσία του Παλαιών Πατρών Γερμανού, ούτε και η εν λόγω σημαία έγινε ποτέ επίσημη, αλλά έστω. 

 

Γεγονός είναι ότι στα καθ’ ημάς, ίσως και επειδή συνέπεσε με τον εορτασμό των 200 χρόνων της Επανάστασης, το «βλάσφημο» φώτοσοπ σε έναν πίνακα που θεωρείται κάτι σαν μέρος της εθνικής κληρονομιάς ξεσήκωσε θύελλα ομοφοβικών αντιδράσεων από πρόσωπα και μίντια εθνικιστικού, «κίτρινου» και ακροδεξιού προσανατολισμού, με τον εν λόγω λογαριασμό να δέχεται πολλά υβριστικά και απειλητικά μηνύματα. Ακόμα και κυβερνητικοί βουλευτές, όπως ο Θ. Πλεύρης, βγήκαν στα κάγκελα μιλώντας για «παραποίηση του Ιερού Συμβόλου της Επανάστασης» που «συνιστά βάναυση προσβολή σε όλους τους Έλληνες και στη μνήμη όλων όσων μας χάρισαν την ελευθερία» και ζητώντας την καταδίκη του… φώτοσοπ «από τον επίσημο ΛΟΑΤΚΙ+ σύνδεσμο» (άσχετα που δεν υπάρχει κάτι τέτοιο).

 

Η λεζάντα ωστόσο της ανάρτησης είναι σαφέστατη: «Όπου υπάρχει καταπάτηση των δικαιωμάτων και καταπίεση υπάρχει επανάσταση, στο παρελθόν στο παρόν και στο μέλλον» γράφει χαρακτηριστικά, φράση που επαναλαμβάνει ο νεαρός διαχειριστής του λογαριασμού στη σύντομη συνομιλία μας τονίζοντας ότι η εικόνα αποσκοπούσε να λειτουργήσει ως παράδειγμα και όχι να «υπονομεύσει». 

 

Η rainbow σημαία δεν αποτελεί κατά κανένα τρόπο προσβολή, ούτε άλλωστε η ανάρτηση εννοούσε ότι οι δυο αυτοί αγώνες, ο εθνικοαπελευθερωτικός του ’21 και αυτός της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας είναι «ισότιμοι» ή οτιδήποτε άλλο. Υποδηλώνει απλώς ότι ο πόθος για ελευθερία, δικαιώματα και αξιοπρέπεια είναι πολύμορφος και πανανθρώπινος.

 

Τόσο ο ίδιος ο διαχειριστής του λογαριασμού όσο και ο δημιουργός της επίμαχης αφίσας δεν θέλουν προς ώρας για ευνόητους λόγους να αποκαλύψουν οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία γι΄ αυτούς, συμπεριλαμβανομένου του φύλου τους (το αρσενικό άρθρο χρησιμοποιείται εδώ συμβατικά εκατέρωθεν), επιμένει όμως ότι ούτε προσέβαλε κανέναν με την ανάρτηση αυτή, ούτε έχει να απολογηθεί για κάτι:

 

«Όσα χρόνια ασχολούμαι με την υποστήριξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πάντα συναντώ αντιδράσεις. Σε καμία περίπτωση όμως δεν περίμενα να πάρει τέτοια έκταση το θέμα, ο σκοπός του δημιουργού ήταν να αποτελέσει έμπνευση για όσους δίνουν τον δικό τους προσωπικό αγώνα, θυμίζοντας ότι αυτή είναι η φύση των ανθρώπων – των υπόδουλων Ελλήνων στην προκειμένη περίπτωση: να επαναστατούν ενάντια στην καταπίεση».

 

 

— Για πες, περίμενες εξαρχής τέτοιες αντιδράσεις όταν ανέβασες τη «rainbow» εκδοχή της Αγίας Λαύρας;

Κατ' αρχάς να πω ότι δεν είμαι εγώ ο δημιουργός αυτής της εικόνας, ο ίδιος μάλιστα επιθυμεί να μείνει ανώνυμος. Μπορώ όμως να μεταφέρω, για άλλη μια φορά, το κεντρικό μήνυμα: «Όπου υπάρχει καταπάτηση των δικαιωμάτων και καταπίεση υπάρχει επανάσταση, στο παρελθόν στο παρόν και στο μέλλον».

 

Ναι, σίγουρα περίμενα ότι θα υπήρχε μια μερίδα ανθρώπων που θα μετέφραζε λανθασμένα την προσπάθεια του δημιουργού να εκφράσει αυτό το μήνυμα μέσα από την τέχνη. Όσα χρόνια ασχολούμαι με την υποστήριξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πάντα συναντώ αντιδράσεις. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν περίμενα να πάρει τέτοια έκταση το θέμα, εξάλλου σκοπός του δημιουργού ήταν να αποτελέσει το έργο αυτό έμπνευση για όσους δίνουν καθημερινά τον δικό τους προσωπικό αγώνα, θυμίζοντας ότι αυτή είναι η φύση των ανθρώπων – των υπόδουλων Ελλήνων στη μία περίπτωση, των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων στην άλλη: να επαναστατούν ενάντια στην καταπίεση.

 

— Τι θα απαντούσες σε όσους «προσβλήθηκαν»;

Από πότε το να αντλείς έμπνευση από το παρελθόν, για τους δικούς σου αγώνες είναι προσβολή; Από πότε ο θαυμασμός και ο σεβασμός σε όσους άνοιξαν τον δρόμο της ελευθερίας για όλους εμάς αποτελεί προσβολή; Το μήνυμα του καλλιτέχνη είναι πολύ συγκεκριμένο. Πουθενά δεν έγινε καμία σύνδεση με τον σεξουαλικό προσανατολισμό των αγωνιστών του ’21. Όποιος το μεταφράζει έτσι κάνει ομοφοβική προπαγάνδα και προσπαθεί να δημιουργήσει προκαταλήψεις και μίσος απέναντι στους ΛΟΑΤΚΙ+.

 

Η rainbow σημαία δεν αποτελεί κατά κανένα τρόπο προσβολή, ούτε άλλωστε η ανάρτηση εννοούσε ότι οι δυο αυτοί αγώνες, ο εθνικοαπελευθερωτικός του ’21 και αυτός της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας είναι «ισότιμοι» ή οτιδήποτε άλλο. Υποδηλώνει απλώς ότι ο πόθος για ελευθερία, δικαιώματα και αξιοπρέπεια είναι πολύμορφος και πανανθρώπινος. 

 

— Μερικά πράγματα για σένα και τον λογαριασμό @lgbt_greece_; 

Δεν θα ήθελα να μοιραστώ περισσότερα σχετικά με την ταυτότητα μου και τη διαχείριση του λογαριασμού αυτή την περίοδο λόγω των απειλών που έχω δεχτεί. Ο λογαριασμός δημιουργήθηκε το 2017 και η ιδέα προέκυψε όταν παρατήρησα ότι δεν υπάρχει στο Instagram κάποιος άλλος ΛΟΑΤΚΙ+ ελληνικός ενεργός λογαριασμός με κοινό, οπότε αποφάσισα να φτιάξω εγώ έναν.

 

Η θεματολογία δεν είναι αποκλειστικά ΛΟΑΤΚΙ+. Ο λογαριασμός υποστηρίζει κάθε κοινωνική ομάδα που δέχεται καταπίεση και καταπάτηση των δικαιωμάτων της και προσπαθεί καθημερινά να εξαλείψει τα τοξικά στερεότυπα της κοινωνίας. Τα ζητήματα που θίγουμε πιο συχνά αφορούν τον φεμινισμό, τον ρατσισμό, τον μισογυνισμό, θέματα επικαιρότητας - σχετικά περιστατικά και οποιαδήποτε άλλη διάκριση, στερεότυπο ή προκατάληψη που κρατάει πίσω τους ανθρώπους από το να είναι ο πραγματικός εαυτός τους με ελευθερία και ασφάλεια.

 

επανάσταση πίνακας Βρυζάκης
Θεόδωρος Βρυζάκης, «Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογών την σημαίαν της Επαναστάσεως», 1865, Αθήνα, Εθνική Πινακοθήκη.