«Δεν θέλω ου»!

Δεν θέλω ου Facebook Twitter
Όσο λιγότερη η ένταση, τόσο πιο ενισχυμένο βγαίνει το επιχείρημα και όσο μεγαλύτερος ο σεβασμός προς τον αντίπαλο τόσο μεγαλύτερη η εμβάθυνση των δημοκρατικών αντανακλαστικών του πολιτεύματός μας.
0

ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ ΛΟΓΟ οι πολιτικές αντιπαραθέσεις στην Ελλάδα είναι πάντα τόσο έντονα φορτισμένες, λεκτικά αλλά και νοηματοδοτικά; Για ποιον λόγο η πολιτική αντιπαράθεση με τον αντίπαλο, ακόμα και μέσα στο Κοινοβούλιο, εξελίσσεται με γηπεδικούς όρους; Ασφαλώς και δεν διεκδικώ δάφνες ουτοπισμού, ούτε θεωρώ την πολιτική αποκομμένη από τον εντυπωσιασμό της υπερβολής που ενισχύεται σήμερα από την τηλεοπτική κάμερα.

Αλλά αν κάποιοι θεωρούν πως αυτή η ακραία πόλωση είναι απλώς συγκαιρινό φαινόμενο, αρκεί μια αναζήτηση στο διαδίκτυο για να διαπιστώσουν πως μπορεί παλαιότερα οι Έλληνες πολιτικοί να ήταν ντυμένοι ανάλογα με τη βαρύνουσα σημειολογία του Κοινοβουλίου, αλλά και τότε οι αντιπαραθέσεις, λεκτικές και μη, ήταν υπέρ το δέον εκτός λελογισμένου πλαισίου.

Εμφύλιοι, πραξικοπήματα, εκτοπίσεις, εξορίες, πανδημίες, πτωχεύσεις, εξωτερικές διαιτησίες, είναι μεταβλητές που συντελούν στην ένταση και προσδίδουν ένα στρατευμένο τόνο έντονου ιδεολογικού ναρκισσισμού ο οποίος συγκινεί ακόμη και τα στρώματα αυτά που πορεύονται με μη ιδεολογική παντιέρα.

Ένας βασικός λόγος γι’ αυτό, εκτός της ίδια της φύσης της πολιτικής σε μια χώρα που λατρεύει το παρασκήνιο, τη φήμη και την υπερβολή, θα μπορούσε να είναι η πυκνότητα του ιστορικού χρόνου στον σύντομο εικοστό αιώνα, κατά Eric Hobsbawm, αλλά και η βίαιη κατάρρευση του ψευδεπίγραφου, αλλά τόσο λαμπερού ελληνικού ονείρου στον διαρκώς ανατροφοδοτούμενο με περισσότερη ρευστότητα από αυτήν που στην πραγματικότητα μπορεί να καταναλώσει εικοστό πρώτο αιώνα.

Εμφύλιοι, πραξικοπήματα, εκτοπίσεις, εξορίες, πανδημίες, πτωχεύσεις, εξωτερικές διαιτησίες, είναι μεταβλητές που συντελούν στην ένταση και προσδίδουν ένα στρατευμένο τόνο έντονου ιδεολογικού ναρκισσισμού ο οποίος συγκινεί ακόμη και τα στρώματα αυτά που πορεύονται με μη ιδεολογική παντιέρα.

Θα ανέμενε κάποιος ότι η περίοδος της Αντιπολίτευσης θα σηματοδοτούνταν από την ανεκτικότητα που επιβάλλει η λειτουργία της φιλελεύθερης δημοκρατίας και την αστική ευγένεια ως φυσική αντίδραση απέναντι στον βαρβαρισμό της χούντας.

Αυτό, φευ, δεν έχει καταστεί δυνατό μέχρι και σήμερα. Κράτη με σχετικά ανάλογη ιστορική πορεία, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, παρ’ όλη την πόλωση στις πολιτικές διεργασίες, διατηρούν τον φορμαλισμό της αναγνώρισης στον αντίπαλο το δικαίωμα να υπάρχει πολιτικά με σκοπό να ενδυναμώνεται η ουσία του πολιτεύματος.

Στην Ελλάδα το συλλογικό ενδιαφέρον για την άσκηση της πολιτικής δεν εκπορεύεται από την ουσία του πράγματος, την κατανόηση δηλαδή της σημαντικότητας που η πολιτική διαδραματίζει στις ζωές όλων μας, αλλά ως κακοπαιγμένο ματς του American Wrestling Federation καταφεύγει στην υπερβολή, έστω κι αν στο τέλος η είσπραξη από την εξέδρα θα είναι «βροχή δεκάρικα», όπως λέει και ο στίχος του Κώστα Τριπολίτη.

Ίσως αυτή η διαφορά ανάμεσα στους τρεις κύριους παράγοντες του ευρωπαϊκού μεσογειακού Νότου αφορά το ότι η Ελλάδα έχει μια εξαιρετικά περιορισμένη, είτε ποσοτικώς είτε αυτοβούλως, αστική τάξη σε αντίθεση με την Ισπανία και την Ιταλία, ενώ και η κρίση του 2010-2019 μείωσε σημαντικά την επονομαζόμενη μεσοαστική τάξη της Αντιπολίτευσης. 

Στην Ελλάδα η πολιτική τριβή πλέον δεν εξελίσσεται απλώς μέσω των τηλεοπτικών δεκτών αλλά το τηλεοπτικό προϊόν έχει επιβάλει τους κανόνες του στον τρόπο με τον οποίο διεκπεραιώνονται οι μονομαχίες, δίχως βάθος, αλλά με έμφαση, ώστε να επιτυγχάνεται η αποτύπωση του κλίματος και όχι της ουσίας του λόγου κάθε πολιτικού. Έχει, δε, πολύ μεγάλο ενδιαφέρον ότι εδώ και χρόνια υπάρχουν δεδομένα τηλεοπτικά ζευγάρια πολιτικής αντιπαράθεσης που βοηθούν μεν την τηλεθέαση, ωστόσο ενισχύουν την ένταση μεταξύ των πολιτικών κομμάτων που εκπροσωπούν. Αλλά, από την άλλη, το να θεωρήσει κάποιος υπεύθυνη την τηλεόραση για τη διαρκή ένταση που διαπερνά την πολιτική πρακτική στον τόπο μας θα ήταν, τουλάχιστον, αδόκιμο.

Η πολιτική αντανακλά τα ευρύτερα κοινωνικά δεδομένα σε κάθε εξελικτική φάση της ανθρωπότητας. Επομένως, οι λεκτικές υπερβολές, η τυραννία της οικειότητας, οι υπεραπλουστεύσεις και η συγκρουσιακή έξη που διαπερνά τη νεοελληνική κοινωνία με την ίδια ένταση πριν και μετά τη Μεταπολίτευση αποτυπώνεται με ευκρίνεια και στην πολιτική.

Μόνο που μέσα στην οχλαγωγία δείχνουμε να ξεχνούμε πως όσο πιο ακραίος ο πολιτικός λόγος τόσο μεγαλύτερο το τραύμα που αποτυπώνεται στους θεσμούς και τόσο μεγαλύτερη η επιβεβαίωση των άκρων, με τον αταβισμό να βαφτίζεται εσφαλμένα «λαϊκότητα» και τον λαϊκισμό να βρίσκει χώρο ακόμα και στις τάξεις των συστημικών πολιτικών σχημάτων.

Οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες και η δημόσια πολιτική αντιπαράθεση αποτελούν καθημερινές ασκήσεις της δημοκρατίας μας. Όσο λιγότερη η ένταση, τόσο πιο ενισχυμένο βγαίνει το επιχείρημα και όσο μεγαλύτερος ο σεβασμός προς τον αντίπαλο τόσο μεγαλύτερη η εμβάθυνση των δημοκρατικών αντανακλαστικών του πολιτεύματός μας.

Κι αν έχουμε μάθει ως κοινωνία ότι η πολιτική αποτελεί ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος, η πραγματικότητα διαψεύδει την εν λόγω πεποίθηση μέσω της συμμετοχικότητας που αναδεικνύει η φιλελεύθερη δημοκρατία μας. Η πολιτική αντιπαράθεση θα έπρεπε να αποτελεί το μέσο με το οποίο οι πολιτικοί μας καλούν την κοινωνία να ξεπεράσει τα υφιστάμενα και να προβεί σε μια διαδικασία αέναης αυτοβελτίωσης, αντί της άχαρης ανταλλαγής προσβολών, απειλών, κατηγοριών και αδιεξόδων.

Οδεύοντας εγγύτερα προς την επίσημη έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας και παρακολουθώντας τα τοξικά πολιτικοφανή επιχειρήματα που εκτοξεύονται με άνεση από όλους εναντίον όλων, στο μυαλό μου έρχεται ο ορθολογισμός του Γεώργιου Ράλλη και το γνωστό «δεν θέλω ου» που τόσο λοιδορήθηκε στη μεταπολιτευτική ιστορία του τόπου αυτού κι όμως εκπέμπει αστική αξιοπρέπεια, όπως οφείλει να αναδεικνύει ο πολιτικός λόγος.

Μόνο που αυτήν τη φορά νιώθω πως οι όροι πρέπει να αντιστραφούν. Το 1981 ένας κορυφαίος πολιτικός ζήτησε από την κοινωνία να δείξει σεβασμό στον αντίπαλο, υπακούοντας στα διαχρονικά κελεύσματα της δημοκρατίας. Ίσως το «δεν θέλω ου» θα πρέπει να ζητηθεί ξανά, από τους πολίτες τη φορά αυτή. Το 2023 η κοινωνία οφείλει να ζητήσει από το κοινοβουλευτικό δυναμικό της χώρας να χαμηλώσει τους τόνους της αντιπαράθεσης για να ακουστεί η πολυπόθητη ουσία.   

*Ο Σπύρος Λίτσας είναι καθηγητής Θεωρίας των Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Guest Editors
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ASSISTED SUICIDE

Guest Editors / «Αξίζει να συνεχίσω να παλεύω για τη ζωή μου;»

Τι συμβαίνει στην Ευρώπη όσον αφορά την ευθανασία; Ποιο είναι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο στην Ελλάδα; Ο δικηγόρος Βασίλειος Χ. Αρβανίτης γράφει για ένα ακανθώδες ζήτημα που επανέρχεται συνεχώς στο προσκήνιο.
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Χ. ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ
Η Ακροδεξιά, τα «ιμάτιά» της και μια υγειονομική ζώνη από λάστιχο

Guest Editors / Η Ακροδεξιά, τα «ιμάτιά» της και μια υγειονομική ζώνη από λάστιχο

Στο σημερινό όγδοο σημείωμα του Παρατηρητηρίου για την Ακροδεξιά, το Σημείο διερευνά τα νομικο-δικαστικά και πολιτικά μέσα αντιμετώπισης του δεξιού εξτρεμισμού στην Ελλάδα – αλλά και τους λόγους της παροιμιώδους αποτυχίας τους.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ-ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Ευρωεκλογές 2024: Τι «αντισώματα» έχει ο ευρωπαϊκός Νότος στην Ακροδεξιά;

Guest Editors / Ευρωεκλογές 2024: Τι «αντισώματα» έχει ο ευρωπαϊκός Νότος στην Ακροδεξιά;

Δύο μήνες πριν ανοίξουν οι κάλπες των Ευρωεκλογών, στο σημερινό έβδομο σημείωμα του Παρατηρητηρίου για την Ακροδεξιά, το Σημείο διερευνά γιατί οι χώρες της Νότιας Ευρώπης δεν αποτελούν πια εξαίρεση στην πανευρωπαϊκή τάση ενίσχυσης του δεξιού άκρου.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ-ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Η είσοδος του ιδιωτικού στο δημόσιο σύστημα υγείας βλάπτει σοβαρά την υγεία

Guest Editors / Η είσοδος του ιδιωτικού στο δημόσιο σύστημα υγείας βλάπτει σοβαρά την υγεία

Όταν εισάγεται η ιδιωτική οικονομική σχέση ασθενούς - γιατρού ανατρέπεται η συνθήκη που εγγυάται την ποιότητα της φροντίδας στο δημόσιο νοσοκομείο.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΜΕΝΙΔΗΣ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΔΩΝΑ
Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Guest Editors / Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Το σχέδιο για την εγκαθίδρυση τελεφερίκ εκπλήσσει καθώς φανερώνει μια μεταστροφή του υπουργείου Πολιτισμού από πολιτικές ήπιας παρέμβασης και χαμηλού φωτισμού τις οποίες ακολούθησε για δεκαετίες. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επέμβαση που έχει γίνει στον βράχο εδώ και πάνω από δύο αιώνες και ίσως τη μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ μετά την ανοικοδόμηση των τειχών.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΤΣΩΝΑΣ
Ακροδεξιά και γάμοι ομοφύλων: στο όνομα του Θεού, της Φύσης και του Συντάγματος

Guest Editors / Ακροδεξιά και γάμοι ομοφύλων: Στο όνομα του Θεού, της Φύσης και του Συντάγματος

Στο δεύτερο σημείωμα του Παρατηρητηρίου της Ακροδεξιάς καταγράφουμε τη δυναμική που ανέπτυξε η ελληνική Ακροδεξιά εντός και εκτός ΝΔ στην πολυήμερη αντιπαράθεση για το νομοσχέδιο περί ισότητας στο γάμο. Ποιοι ήταν οι βασικοί «παίκτες» μέσα και έξω από τη Βουλή και ποιες οι κύριες πτυχές της επιχειρηματολογίας τους;
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ-ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Ευρωεκλογές 2024: Η Ακροδεξιά στην Ευρώπη και την Ελλάδα

Guest Editors / Ευρωεκλογές 2024: Η Ακροδεξιά στην Ευρώπη και την Ελλάδα

Τι δείχνουν οι έρευνες του τελευταίου εξαμήνου ανά χώρα για την παρουσία των ακροδεξιών κομμάτων εντός και εκτός Βουλής; Ένα κείμενο του Παρατηρητήριου της Ακροδεξιάς από το Σημείο, μιας ανεξάρτητης πρωτοβουλίας πολιτών που εργάζεται για την αντιμετώπιση του δεξιού εξτρεμισμού.
THE LIFO TEAM
Στέλλα Μπελιά

Guest Editors / Αριστερά με ακροδεξιά επιχειρήματα;

Δεν είναι οπισθοδρομικό να μας λέει σήμερα το ΚΚΕ ότι μέχρι να νικήσουμε τον καπιταλισμό με συνολική επανάσταση κάποιοι άνθρωποι (γυναίκες και εν γένει θηλυκότητες) θα πρέπει να ζουν χωρίς να αντιδρούν στην καταπίεση της πατριαρχίας γιατί «έχουμε σοβαρότερα θέματα να ασχοληθούμε τώρα»;
ΣΤΕΛΛΑ ΜΠΕΛΙΑ