1. Το Κόλπο. Φτιάχναμε παλιά, τότε που ο χρόνος δεν έστεργε να είναι χρήμα, τότε που παίζαμε σαν μικρά παιδιά ακόμα και με τη λογοτεχνία, πολλά αφηγήματα καμωμένα από κολάζ άλλων αφηγημάτων. Πολλές φορές αφήναμε την Τύχη και τα ψαλίδια να μιλήσουν. Και μιλούσαν. Παίρναμε σελίδες από διαφορετικά μυθιστορήματα, από επιστημονικά βιβλία, από δοκίμια και μελέτες, κόβαμε 
φέτες από περιοδικά κι εφημερίδες, και ύστερα από κολλήσεις έβγαινε ένα σπαρταριστό, συνήθως, τερατώδες αριστούργημα. Έμειναν κάποια χούγια, και καλά έκαναν. Θέρος, άλλωστε, εποχή για αναβίωση παλιών, τρελών συνηθειών. Πιάνω και κολλάω πρώτες φράσεις από βιβλία που στοιβάζω για ακάματο, καίτοι ξεκουραστικό, διάβασμα.
2. Η Περιπέτεια. Διανύουμε τη δεύτερη δεκαετία του σκοτεινού εικοστού αιώνα. Ο κόσμος αλλάζει με απίστευτη βία και ταχύτητα (ή, αλλιώς, με την ταχύτητα της βίας και τη βία της ταχύτητας). Νέες τεχνολογίες όπως το αυτοκίνητο και το αεροπλάνο αλλάζουν τον τρόπο που οι άνθρωποι βιώνουν το χρόνο και τον χώρο και βελτιώνονται για να χρησιμοποιηθούν ως στρατιωτικές μηχανές. Στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα η Ευρώπη ήταν η πιο ταραγμένη περιοχή του πλανήτη. Σπαρασσόταν από πολέμους, οικονομικές κρίσεις, κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις. Αντίθετα, στο δεύτερο μισό του ίδιου αιώνα ήταν μία από τις πιο γαλήνιες περιοχές του κόσμου, υπόδειγμα αρμονίας και ευημερίας. Τι άλλαξε; Η φωνή της ήταν γλυκιά και άγρια ταυτόχρονα. Γλυκιά στα όμικρον, άγρια στα έψιλον. Δεν γνώρισα ποτέ τον πόλεμο. Σε λίγες μόνο μέρες θα έχανα αυτή την παρθενιά. Για πολύ καιρό ήμουν μια γυναίκα απονήρευτη και αφελής, που πίστευε στη γεωμετρία της προόδου. Μια απλή ευθεία γραμμή, ανοδική, παράλληλη με το βέλος του χρόνου. Το παρελθόν ήταν υποχρεωτικά πίσω μας. Ο ήλιος είναι ψηλά, ο ουρανός αψεγάδιαστος, η ατμόσφαιρα σπάνιας διαύγειας. Δυο γυναίκες, από τα παράθυρά τους, κουβεντιάζουν, ενώ ταυτόχρονα απλώνουν τις μπουγάδες τους στα τεντωμένα συρματόσχοινα στην πρόσοψη των σπιτιών. Από τότε που το καφέ Μπάλατον άνοιξε πάλι ύστερα από μακροχρόνια ανακαίνιση οι σερβιτόροι είχαν αρχίσει να βάζουν ζάχαρη στον καφέ από μόνοι τους – εκτός αν τους ζητούσες να μην το κάνουν. Ο Ζίγκμοντ Γκόρντον πάντα ξεχνούσε να το ζητήσει. Καλοκαίρι του 2009, ένα απρόσμενο τηλεφώνημα. Κόκα παίρνει αυτός που τώρα κάθεται πλάι σου στο τρένο και την πήρε για να ξυπνήσει σήμερα το πρωί ή ο οδηγός στο τιμόνι του λεωφορείου που σε πηγαίνει στο σπίτι, γιατί θέλει να βγάλει τις υπερωρίες χωρίς να νιώθει κράμπες στον αυχένα. Κόκα παίρνουν οι πιο κοντινοί σου. Όλα ξεκίνησαν από ένα ιμέιλ στον υπολογιστή. «Είμαι ανώτερο στέλεχος της κοινότητας των μυστικών υπηρεσιών...» Χωρίς όνομα, χωρίς ιδιότητα, χωρίς λεπτομέρειες. Αυτό που με εξέπληξε περισσότερο ήταν ο λαός. Βέβαια, εγώ έκανα πράγματι ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατό για να καταστρέψω κάθε θεμέλιο περαιτέρω ύπαρξης στα βεβηλωμένα από τον εχθρό εδάφη. Η κοινωνία μας κατακλύζεται από τη συμπόνια. Ένας «συμπονετικός ζήλος» απέναντι στους στερημένους, τους απόκληρους και τους αποκλεισμένους εκδηλώνεται διαρκώς όταν απευθυνόμαστε στον λαό που υποφέρει. Σε βαθμό τέτοιο που κανείς πολιτικός υπεύθυνος, όποιο κι αν είναι το πιστεύω του, δεν φαίνεται να απέχει, τουλάχιστον στην επίσημη ρητορική του, από το πνεύμα αυτό. Με εσωτερική εμπειρία εννοώ ό,τι συνήθως αποκαλούμε μυστική εμπειρία: τις καταστάσεις έκστασης, θέλξης, τουλάχιστον διαλογισμένης συγκίνησης. Έχω, όμως, κατά νου όχι τόσο την ομολογιακή εμπειρία, στην οποία μέχρι τώρα όφειλε κανείς να περιορίζεται, όσο μια εμπειρία γυμνή, ελεύθερη προσδέσεων, ακόμα και καταβολών, με –και από– οποιαδήποτε ομολογία.
3. Τα Στοιχεία. Mojado, Η Άγρια Συμμορία, εξέγερση στην κόψη του χρόνου, 32 σελίδες, εκδ. Στάσει Εκπίπτοντες / Σέρι Μπέρμαν , Το πρωτείο της πολιτικής, μτφρ. Ελένη Αστερίου, 532 σελίδες, εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης / Γιώργος Κουτσούκος, Ενυδρείο, 153 σελίδες, εκδ. Κίχλη / Γκι Φιλίπ Γκόλντσταϊν (1974), Βαβέλ, μτφρ. Σοφία Λεωνίδη, 692 σελίδες, εκδ. Πόλις / Τίτο Τοπέν (1932), Λιβυκή Έξοδος, μτφρ. Αργυρώ Μακάρωφ, 252 σελίδες, εκδ. Άγρα / Βίλμος Κόντορ, Έγκλημα στη Βουδαπέστη, μτφρ. Φίλιππος Χρυσόπουλος, 302 σελίδες, εκδ. Κέδρος / Χρήστος Μαρσέλλος, Pallaksch I, 67 σελίδες, εκδ. Περισπωμένη / Ρομπέρτο Σαβιάνο (1979), Μηδέν Μηδέν Μηδέν, μτφρ. Μαρία Οικονομίδου, 574 σελίδες, εκδ. Πατάκη / Λουκ Χάρντινγκ (1968), Φάκελος Σνόουντεν, μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης, 315 σελίδες, εκδ. Καστανιώτης / Τίμουρ Βέρμες (1968), Κοίτα ποιος ήρθε πάλι, μτφρ. Τέο Βότσος, 444 σελίδες, εκδ. Κλειδάριθμος / Μυριάμ Ρεβώ ντ' Αλλόν, Ο συμπονετικός άνθρωπος, μτφρ. Μιχάλης Πάγκαλος, 130 σελίδες, εκδ. Εστία / Ζωρζ Μπατάιγ (1897-1962), Η Εσωτερική Εμπειρία, μτφρ. Ξενοφών Κομνηνός, 211 σελίδες, εκδ. Ίνδικτος.
σχόλια