Claire Keegan
Ανταρκτική
Μτφρ. Μαρτίνα Ασκητοπούλου
Μεταίχμιο
Ιδιοφυής, παρότι «χαμηλή φωνή» της αγγλόφωνης λογοτεχνίας, γνήσια εκφραστής της φαντασίας που διαπερνά την ιρλανδική γραφή, ατμοσφαιρική και συγκινητική, η Κλερ Κίγκαν είναι μια σπάνια περίπτωση συγγραφέως που δικαίως εντυπωσίασε τον Τζορτζ Σόντερς, ο οποίος έσπευσε να της πλέξει το εγκώμιο. Όσοι αγάπησαν, όπως κι εμείς, τα Μικρά πράγματα σαν κι αυτά, μ’ εκείνη την αξέχαστη ατμόσφαιρα, θα περιμένουν εναγωνίως τα πρώτα διηγήματα που καταξίωσαν την Ιρλανδή συγγραφέα στο αναγνωστικό κοινό, αποκαλύπτοντας μια εκλεπτυσμένη γραφή που αρχικά δίνει την αίσθηση ότι αφηγείται συνηθισμένες ιστορίες με ήρωες ανθρώπους της διπλανής πόρτας για να καταλήξει σε μια εκρηκτική και σκοτεινή επισκόπηση στα άδυτα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και του ασυνειδήτου. Οι ιστορίες της Κίγκαν επιπλέον χαρτογραφούν τις ψυχικές διακυμάνσεις και τις διαφορετικές εκδοχές της παράνοιας, της προδοσίας και των αντιφατικών συναισθημάτων. Ίσως από τις πιο σημαντικές και μάλλον παραγνωρισμένες συγγραφείς της εποχής μας, που ευτυχώς έχει αποκτήσει φανατικούς ακολούθους στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό.
Νέιθαν Θρωλ
Μια μέρα της ζωής του Άμπεντ Σαλάμα
Μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου
Δώμα
Ένα πραγματικά συγκλονιστικό βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί από όλους όσοι αναρωτιούνται πώς μπορεί να είναι η καθημερινότητα στη Δυτική Όχθη, ώστε να γίνει κατανοητό το διαχρονικό μίσος ανάμεσα στις δύο πλευρές. Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ Αμερικανοεβραίος δημοσιογράφος που έχει σπουδάσει στο Columbia και είναι διευθυντής του Arab-Israeli Project στο Bard College γράφει με τρόπο ασθματικό και ειλικρινή, δίνοντας ταυτόχρονα μεγάλη προσοχή στις περιγραφές των εκρηκτικών σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης, εστιάζοντας στις μικρές, ανθρώπινες ιστορίες. Η αφήγηση ξεκινάει από ένα γεγονός άσχετο με τις υφιστάμενες συγκρούσεις, ένα τροχαίο δυστύχημα με σχολικό λίγο έξω από την Ιερουσαλήμ τον Φεβρουάριο του 2012, που αποκαλύπτει πολλά σε σχέση με τη ζωή στη Δυτική Όχθη, για να περάσει στα βαθύτερα αίτια των συγκρούσεων.
Πρόκειται για μια κατάσταση αντιπροσωπευτική, καθώς όλα θα μπορούσαν να εξελιχθούν διαφορετικά αν οι οικονομικές συνθήκες βοηθούσαν τους Παλαιστίνιους να έχουν ένα κάπως πιο αξιοπρεπές όχημα και αν επιτρεπόταν στην παλαιστινιακή πυροσβεστική να εισέλθει στην περιοχή, όπως και στα ασθενοφόρα. Η γραφειοκρατική παράνοια του διαχωρισμού στη Δυτική Όχθη είναι, για τον συγγραφέα, η πρώτη αιτία των ακροτήτων, καθώς οι οικογένειες χωρίζονται από τη μία μέρα στην άλλη, ενώ διαρκώς αναμετριούνται, ακόμα και αυτοί που θέλουν να μείνουν πιο ουδέτεροι, με το άσβεστο μίσος που προκαλείται από ένα παράλογο σχέδιο και οδηγεί σε διαρκείς συγκρούσεις. Ωστόσο, το βιβλίο δεν θέλει να θεωρητικολογήσει αλλά να μιλήσει για πράγματα απτά και ανθρώπινα ώστε να καταλάβει και ο πιο αδαής αναγνώστης τι σημαίνουν άγνωστες λέξεις όπως «εποικισμός», «απαγορευμένες ζώνες», «ιντιφάντα». Όπως έγραψε σχετικά στη κριτική του ο δημοσιογράφος του «New York Review of Books»: «Δεν ξέρω άλλο κείμενο για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη που να φτάνει σε αυτό το επίπεδο διεισδυτικότητας και κατανόησης». «Ένα βουβά σαρωτικό χρονικό», όπως τόνισαν οι «Financial Times», που διαβάζεται πραγματικά απνευστί.
Όλγκα Τοκάρτσουκ
Εμπούσιον
Μτφρ. Αναστασία Χατζηγιαννίδη
Καστανιώτης
«Κάτι δεν πήγαινε καλά με τις μητέρες: φαίνεται πως εκτελούν ένα τρομερά επικίνδυνο έργο, ότι διακινδυνεύουν τη ζωή τους στα μπουντουάρ και στις κρεβατοκάμαρες, μπλεγμένες μέσα σε δαντέλες, ότι μεταξύ σεντονιών και μπρούντζινων σκευών, ανάμεσα σε πετσέτες, πούδρες και ντάνες από μενού για κάθε μέρα του έτους, διάγουν έναν άκρως επικίνδυνο βίο. Στην οικογένεια του Μιετσίσλαβ Βόινιτς οι γυναίκες ζούσαν απροσδιόριστα, σύντομα και επικίνδυνα, έπειτα πέθαιναν και χαράσσονταν στη μνήμη των ανθρώπων σαν μορφές φευγαλέες και χωρίς περίγραμμα. Η ύπαρξή τους έγκειτο σε κάποια μακρινή και απροσδιόριστη αιτία που εμφανιζόταν σε αυτό το σύμπαν προσωρινά και μονάχα σε συνάρτηση με τις βιολογικές τους συνέπειες».
Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα όπου η Τοκάρτσουκ, με τη διεισδυτική ματιά της, περιγράφει τη θέση των γυναικών, που φλερτάρουν διαρκώς με τον θάνατο, αλλά είναι απομονωμένες στο σπίτι, σε αντίθεση με τους άνδρες που φιλοξενούνται, ως σοβαρά ασθενείς, στην ειδική Πανσιόν για Κυρίους, κάπου στους πρόποδες των βουνών στην Κάτω Σιλεσία, περνώντας την ώρα τους με αναλύσεις για την πολιτική πραγματικότητα της εποχής και την αλλαγή στην ταυτότητα της Ευρώπης, ακόμα και για την ψυχή που είναι «ό,τι πιο αδύναμο υπάρχει μέσα μας» γιατί «στα συμπτώματα της αρρώστιας βρίσκεται η ψυχή», όπως λέει κάποιος χαρακτηριστικά. Απαντώντας με τον δικό της τρόπο στο Μαγικό Βουνό και σε αυτές τις παρέες των προνομιούχων ανδρών, η νομπελίστρια συγγραφέας αναρωτιέται με τρόπο σκωπτικό πού ακριβώς βρίσκονται οι γυναίκες οι οποίες στις κυρίαρχες αφηγήσεις, από τα αρχαιοελληνικά συμπόσια μέχρι τις φιλοσοφικές διενέξεις του Τόμας Μαν, συνήθως παραμένουν αινιγματικές, παράξενες έως και αόρατες.
Claudia Durastanti
Η ξένη
Μτφρ. Ζωή Μπέλλα-Αρμάου
Aldina/Gutenberg
«Κάποτε πίστευα ότι το να μιλάμε για ανθρώπινα όντα σήμαινε να μιλάμε για κτίρια που καταρρέουν, για κορίτσια που πιστεύουν ότι είναι ουρανοξύστες προορισμένοι να ανατιναχθούν από μια εσωτερική τρομοκρατική επίθεση. Αλλά όταν σκέφτομαι ορισμένες υπάρξεις, το μόνο που μου έρχεται στο μυαλό είναι ξεπερασμένες γεωπολιτικές, παλιές εκδόσεις του λογισμικού Risk εγκαταλελειμμένες στη σκόνη, όπου υπήρχαν λαοί ρημαγμένοι από τη θλίψη αλλά και απροσπέλαστα οχυρά, καταδικασμένα να αντιστέκονται, με τη σιγουριά ότι η πολιορκία θα τελείωνε, έως ότου να μείνουν όρθια μόνο εκείνα και το σώμα που τα περιέβαλλε να γίνει ένα κράτος του οποίου αυτά θα είναι οι μόνοι δικτάτορες».
Πρόκειται για χαρακτηριστικό απόσπασμα του βιβλίου που έχει καταφέρει να ξεσηκώσει όλες τις ηλικίες και ένα διαφορετικό δείγμα αναγνωστικού κοινού παγκοσμίως, που στον ανατρεπτικό, αυτοβιογραφικό λόγο της συγγραφέως έχουν βρει τον δικό τους άνθρωπο. Η πρωταγωνίστρια-συγγραφέας, κόρη ενός ζευγαριού κωφών που μετανάστευσαν στην άγνωστη Νέα Υόρκη, όπου έκαναν οικογένεια, χαμένη στα διαφορετικά σταυροδρόμια και στις ετερόκλητες ταυτότητες της μετα-Cοvid εποχής, δεν έπαψε ποτέ να νιώθει ξένη. Η επιστροφή στην Ιταλία έκανε ακόμα χειρότερα τα πράγματα, με τη διαρκή αίσθηση αποξένωσης να γίνεται ακόμα πιο κυρίαρχη όταν η αφηγήτρια βρίσκεται στο Λονδίνο του Brexit. Οι περιγραφές της για την προσωπική και κοινωνική συνθήκη αλλά και για τη λογοτεχνία που διαπερνά κάθε εικόνα είναι σαρωτικές, το ίδιο και το άκρως πρωτότυπο ύφος που δικαίως έκανε τον «Οbserver» να γράψει πως «η Ξένη είναι μια ιστορία ενηλικίωσης γραμμένη με το ίδιο βιτριόλι που χρησιμοποιούσε η Βιρτζίνια Γουλφ» και τον συγγραφέα και ποιητή Όσιαν Bουόνγκ να επιμένει ότι είναι αυτή που «ρίχνει ένα σωσίβιο στα σκοτεινά νερά της μνήμης».
Hugo Von Hofmannsthal-Thomas Mann, Arthur Schnitzler
Αλλόκοτες συναντήσεις με φαντάσματα
Μτφρ. Αλέξανδρος Σινιόσογλου, Γιάννης Κοιλής
Κίχλη
Μακριά από εύκολες κατηγοριοποιήσεις και συμπεράσματα, οι ιστορίες για φαντάσματα ήταν ανέκαθεν συνυφασμένες με τις διαφορετικές δοξασίες και αφηγήσεις τόσο στην Ανατολή όσο και τη Δύση (γνωστά τα σχετικά διηγήματα του Πόε και του Χερν). Ακόμα και στη Βρετανία και την Ευρώπη οι ιστορίες μυστηρίου ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς και γρήγορα έγιναν συνώνυμες κάποιων από τα πιο γνωστά έργα της γοτθικής παράδοσης. Το φασματικό, το παράδοξο και το άγνωστο φάνηκαν να διεισδύουν ακόμα περισσότερο στις κυρίαρχες ευρωπαϊκές αφηγήσεις λόγω επικράτησης του γερμανικού ρομαντισμού, που τις έφερε με διάφορους τρόπους στο επίκεντρο, αλλά και της σκοτεινής συνθήκης του θανάτου που προκάλεσε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Οι νεκροί τότε συνάντησαν τους ζωντανούς σε διάφορα αφηγηματικά είδη, από μυθιστορήματα μέχρι λιμπρέτα για όπερες και θεατρικά έργα.
Στη συλλογή με αντιπροσωπευτικά διηγήματα τριών εμβληματικών εκπροσώπων της κεντροευρωπαϊκής παράδοσης με τον τίτλο Αλλόκοτες συναντήσεις με φαντάσματα συναντάμε τους διαφορετικούς τρόπους αυτής της έκφρασης του φασματικού στο μυθιστόρημα. Ο Φον Χόφμανσταλ ήταν ένας από τους πιο επιφανείς διανοούμενους και μοντέρνο πνεύμα της εποχής λόγω της σύνδεσής του με την ομάδα Jung Wien αλλά και του καινοφανούς τρόπου που αντιμετώπισε την όπερα· δεν είναι τυχαία η σύνδεσή του με τον Ρίχαρντ Στράους, καθώς το όνομά του σφράγισε τη μεγάλη δημοφιλία που είχε το λιμπρέτο στις πιο γνωστές του όπερες.
Αντίστοιχα ελεύθερο πνεύμα, ο Γερμανοεβραίος Άρτουρ Σνίτσλερ έγραψε μια σειρά από εξαιρετικά ποιήματα, ενώ έγινε γνωστός με το Ανατόλ, ένα θεατρικό έργο για τη μάχη των φύλων με μια σύγχρονη ειρωνική ματιά που δικαιολογεί γιατί το έργο εξακολουθεί να ανεβαίνει στα σύγχρονα θέατρα. Όσο για τον Τόμας Μαν, τον συγγραφέα του Μαγικού Βουνού και εκφραστή του μοντέρνου πνεύματος, δεν χρειάζεται συστάσεις, καθώς το όνομά του δεσπόζει στα πιο σπουδαία μυθιστορήματα της Δύσης αλλά και σε καινοφανή διηγήματα. Τη μετάφραση των κειμένων για τις εκδόσεις Κίχλη υπογράφουν ο Αλέξανδρος Σινιόσογλου (που είναι και ο δημιουργός του εξωφύλλου) και ο Γιάννης Κοιλής (που έγραψε και το επίμετρο).
To άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
