Τις εκδόσεις Petites-Maisons τις ανακάλυψα από το λεύκωμα του Δημήτρη Μουγκού «Κάνα δυο φωτογραφίες», όπου παρουσίαζε φωτογραφικά την πορεία του Λεξ από τα πρώτα βήματα της σόλο καριέρας του μέχρι και τις αρχές του 2023. Πρόκειται για ένα μοναδικό λεύκωμα που τον Σεπτέμβριο έγινε μία από τις πιο επιτυχημένες εκθέσεις φωτογραφίας των τελευταίων χρόνων στην Αθήνα, στο σινεμά Cinobo Opera.
Τα λευκώματα είναι μόνο μία πλευρά του νέου εκδοτικού που εμφανίστηκε μέσα στην καραντίνα και προκάλεσε αίσθηση με μια σειρά από εξαιρετικές εκδόσεις που περιλαμβάνουν τον Ρολάν Μπαρτ και άλλους Γάλλους στοχαστές. Το πιο πρόσφατο βιβλίο τους, «Το Τέρας και ο Κολοσσός - Επιστολές ανάμεσα στον Κώστα Ταχτσή και στον Αυστραλό ζωγράφο Καρλ Πλάτε» της Κάσι Πλάτε, που εγκαινιάζει τη σειρά «Etudes Australes» με λογοτεχνικά κείμενα και δοκίμια από την αυστραλιανή ήπειρο, είναι από αυτά που συζητήθηκαν πολύ στο τελευταίο φεστιβάλ βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως και διαδόθηκαν από στόμα σε στόμα, κάνοντας τον εκδοτικό οίκο γνωστό στο βιβλιόφιλο κοινό της Αθήνας.
«Ξαναπιάνουμε το νήμα με τον Γιώργο πολλά χρόνια μετά, γύρω στο 2017. Δίπλα στον Γιώργο μαθαίνω εκτύπωση offset, χαρτιά, format, βιβλιοδεσία, στήσιμο, λογότυπα. Πέρασε πολύς καιρός μέχρι να βγάλουμε το πρώτο μας βιβλίο και φτάνουμε στο 2020, έναν μήνα μετά το πρώτο lockdown».
Οι εκδόσεις Petites-Maisons έχουν έδρα τη Θεσσαλονίκη και προέκυψαν από τη συνεργασία δυο παιδικών φίλων που αποφάσισαν να ασχοληθούν με τις εκδόσεις, έναν χώρο δύσκολο και με μεγάλο ρίσκο, τον Στέργιο Στεφάνου και τον Γιώργο Μουγκό. Ο Γιώργος ζει στη Θεσσαλονίκη, ο Στέργιος, μετά τις σπουδές του στην Κρήτη και στο Παρίσι, ζει πλέον στην Αθήνα.
«Η καταγωγή μου είναι από τη Θεσσαλονίκη», λέει ο Στέργιος. «Το 2000 έφυγα για να σπουδάσω Κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Μετά ήρθε το Παρίσι, μεταπτυχιακό στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών της EHESS, διατριβή στη Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Paris 1 Panthéon-Sorbonne. Το 2020 ξεκινήσαμε με τον Γιώργο Μουγκό τις εκδόσεις Petites-Maisons. Πριν από μερικούς μήνες επέστρεψα στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκα στην Αθήνα.
Η φιλία μου με τον Γιώργο έρχεται από μια εποχή που μου είναι δύσκολο να προσδιορίσω. Εκείνος κρατάει από μια οικογένεια με παράδοση στην τυπογραφία, με παππού βιβλιοδέτη, πατέρα τυπογράφο. Στην Αλεξάνδρου Σβώλου 1Α ήταν το οικογενειακό τους τυπογραφείο, το οποίο τώρα το έχει μετατρέψει, μαζί με τον αδελφό του και φωτογράφο Δημήτρη Μουγκό, σε ατελιέ και στούντιο φωτογραφίας. Σε αυτόν τον χώρο στεγάζονται πλέον και οι εκδόσεις Petites-Maisons.
Η ιδέα του εκδοτικού οίκου κρατάει κι αυτή από μια μακρινή εποχή. Ο Γιάννης Δραμιτινός, φωτογράφος και φίλος –ο οποίος διευθύνει σήμερα τη σειρά “Etudes Australes”, ένα πανόραμα της αυστραλιανής λογοτεχνίας και σκέψης που θέλουμε να παρουσιάσουμε στο ελληνικό κοινό–, μου έδωσε να διαβάσω σε ανύποπτο χρόνο τον “Πλανόδιο Σαλπιγκτή” του Μένη Κουμανταρέα. Μέσα εκεί υπάρχει ένα κείμενο για τη Νανά Καλλιανέση με τον τίτλο “Ορθή σαν κέδρος”. Η Νανά Καλλιανέση με τις όμορφες καρφίτσες της, αν θυμάμαι καλά τα λόγια του Κουμανταρέα, η “Νανά” που μοιάζει να “φλερτάρει μονίμως με τον κίνδυνο”. Την επομένη μοιράστηκε με τον Γιάννη την ιδέα για έναν εκδοτικό οίκο, του είπα πως ήθελα να μιλήσω και με τον Γιώργο Μουγκό – εκείνη την περίοδο ο Γιώργος επέστρεφε από το Λονδίνο, όπου σπούδαζε γραφικές τέχνες. Λίγο καιρό μετά, ο Γιάννης φεύγει για την Αυστραλία, εγώ για τη Γαλλία.
Ξαναπιάνουμε το νήμα με τον Γιώργο πολλά χρόνια μετά, γύρω στο 2017. Δίπλα στον Γιώργο μαθαίνω εκτύπωση offset, χαρτιά, format, βιβλιοδεσία, στήσιμο, λογότυπα. Πέρασε πολύς καιρός μέχρι να βγάλουμε το πρώτο μας βιβλίο και φτάνουμε στο 2020, έναν μήνα μετά το πρώτο lockdown. Όλο αυτό το χρονικό διάστημα ψάχναμε φυσικά και το όνομα του εκδοτικού. “Τρέλες που δεν ακούγονται παρά στα Petites-Maisons”, γράφει ο Ντιντερό το 1769 – εκεί συναντώ για πρώτη φορά τα Petites-Maisons.
Ήταν άσυλο στο Παρίσι όπου νοσηλεύονταν, μεταξύ́ άλλων, και παράφρονες. Ιδρύθηκε το 1557, στη συνοικία του Αγίου Θωμά του Ακινάτη, εκεί όπου σήμερα συνορεύουν το έβδομο με το έκτο δημοτικό́ διαμέρισμα του Παρισιού́. Ρίξαμε και μια ματιά στο “Littré”: “άσυλο, τόπος απαραβίαστος, όπου βρίσκουμε καταφύγιο”. Κι έτσι, κάπως πομπωδώς, ξεκινήσαμε, μ’ αυτό το ενωτικό ανάμεσα στις δύο λέξεις σαν γέφυρα μεταξύ ενός οράματος και ενός επιχειρηματικού εγχειρήματος.
Η αρχή έγινε με τη σειρά “Miscellanea”, η οποία εγκαινιάστηκε με την έκδοση του βιβλίου “Η αρχαία ρητορική́ - Μνημονικό́ βοήθημα” του Ρολάν Μπαρτ. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για τη μεταγραφή ενός σεμιναρίου που έκανε ο Μπαρτ στην École Pratique des Hautes Études κατά το ακαδημαϊκό́ έτος 1964-1965. Η πρώτη του δημοσίευση έγινε στο περιοδικό “Communications” το 1970, σε μορφή βιβλίου δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά μετά τον θάνατο του συγγραφέα του το 1994 από τις εκδόσεις Seuil, στον τόμο “Recherches rhétoriques”». Τη μετάφραση έκανε ο Πάνος Αγγελόπουλος, ο οποίος ζει στο Παρίσι από το 1998. Ακολουθεί το βιβλίο του J.-L. Nancy “Ο παρείσακτος”, ένα κείμενο το οποίο γράφτηκε με αφορμή τη μεταμόσχευση καρδιάς που είχε κάνει ο συγγραφέας. Η μετάφραση και πάλι είναι του Πάνου Αγγελόπουλου.
Με τις “Επιστολές ενός κατοίκου της Γενεύης στους συγχρόνους του” του Ανρί Σαιν-Σιμόν εγκαινιάστηκε η σειρά “Ad fontes”, η οποία εστιάζει στη μετάφραση Γάλλων στοχαστών του 19ου αιώνα. Διευθυντής της σειράς είναι ο καθηγητής του Τμήματος Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Μύρων Αχείμαστος, ο οποίος επιμελείται και την έκδοση των έργων του Εμίλ Ντιρκέμ στη γαλλική́ γλώσσα στις εκδόσεις Classiques Garnier. Την εισαγωγή και τη μετάφραση του Σεν-Σιμόν ανέλαβε ο Δημήτρης Φούφουλας, ο οποίος έχει εκπονήσει τη διδακτορική του διατριβή πάνω στο έργο του Σαιν-Σιμόν δίπλα στον Miguel Abensour.
Ο τρόπος με τον οποίο ανοίγει την εισαγωγή του ο Φούφουλας νομίζω πως εκφράζει και το πνεύμα της σειράς “Ad fontes”: “Σχεδόν δύο αιώνες μετά τον θάνατό του […] ο Ανρί Σαιν-Σιμόν παραμένει για το ελληνικό κοινό ένας επιφανής άγνωστος”. Πρόκειται για την πρώτη μετάφραση κειμένου του Σαιν-Σιμόν στα ελληνικά. Με τον Δημήτρη Φούφουλα ετοιμάζουμε τώρα το βιβλίο του Pierre Leroux, “Ατομικισμός και σοσιαλισμός”. Επίσης, στην ίδια σειρά ετοιμάζεται ένα από τα σημαντικότερα κείμενα του Εμίλ Ντιρκέμ, “Η αυτοκτονία - Κοινωνιολογική́ μελέτη”, σε εισαγωγή, σχολιασμό και μετάφραση του Μύρωνα Αχείμαστου.
Γρήγορα ακολούθησαν τα λευκώματα με αγαπημένους ανθρώπους από τη Θεσσαλονίκη -‒ όλοι άνθρωποι της Αλεξάνδρου Σβώλου 1Α, φίλοι του τυπογράφου Γιάννη Μουγκού. Ξεκινήσαμε με το λεύκωμα με τους στίχους του Αργύρη Μπακιρτζή, “Χειμερινοί κολυμβητές – νύχτα γυρνάν οι ποιητές, προϊστορικά́ τέρατα στην κατεχομένη πόλη”. Πρόκειται για μια εικαστική́ περιήγηση του Κώστα Σιδέρη στα τραγούδια του Αργύρη Μπακιρτζή, έναν φόρο τιμής σε φιλίες βαθιές, πολύχρονες, καρδιακές, αλησμόνητες. Ο Κώστας Σιδέρης, την περίοδο του κορωνοϊού, έγραψε χειρόγραφα τους στίχους του Αργύρη και τους στόλισε με ζωγραφιές και χαρακτικά – δώρο για τα γενέθλια του Μπακιρτζή!
Ο Αργύρης μας έδειξε το χειρόγραφο του Σιδέρη, επόμενο ήταν να τους προτείνουμε να το εκδώσουμε. Ακολούθησε το λεύκωμα “Άθλια σενάρια - Γελοιογραφίες που δημοσιεύθηκαν στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο (1972-2015)” με τις γελοιογραφίες του Γιώργου Ακοκαλίδη, που είναι γνωστός ως Ακοκ. “Να τα πούμε απ’ την αρχή, να τελειώνουμε. Στην Ελλάδα τα τελευταία 100 χρόνια δεν έχει υπάρξει άλλος σκιτσογράφος με τόσο δυνατή, τόσο σαρκαστική, τόσο γελοιογραφική γραμμή σαν αυτή του Ακοκαλίδη. Οπτικά, μιλάμε για θέαμα!” θα γράψει ο Κώστας Μητρόπουλος στον πρόλογο του βιβλίου.
Μετά ήρθε το φωτογραφικό λεύκωμα του Δημήτρη Μουγκού, “Κάνα δυο φωτογραφίες”. “Σκοπός του λευκώματος δεν είναι η ανάδειξη της δουλειάς μου ως φωτογράφου συναυλιών ή ως φωτορεπόρτερ. Σκοπός του είναι να συμπληρώσει την ιστορία, να αποκαλύψει το πρόσωπο της σιλουέτας, να δείξει τα πράγματα από την άλλη πλευρά και να μιλήσει για τη φιλία, την ενότητα και τη μουσική”, γράφει ο Δημήτρης στον πρόλογο του βιβλίου του.
Το “Τέρας και ο Κολοσσός - Επιστολές ανάμεσα στον Κώστα Ταχτσή και στον Αυστραλό ζωγράφο Καρλ Πλάτε” της Κάσι Πλάτε σε μετάφραση της Αντωνίας Γουναροπούλου και με εισαγωγή του καθηγητή του Τμήματος Νεοελληνικών και Βυζαντινών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, Βρασίδα Καραλή, είναι το τελευταίο μας βιβλίο –κυκλοφόρησε αρχές Ιουλίου– και εγκαινιάζει τη σειρά “Etudes Australes”.
Παρά τον αρχικό σχεδιασμό, που περιλάμβανε άλλους τίτλους, όταν προέκυψε το βιβλίο της Κάσι Πλάτε, το θεωρήσαμε ιδανικό για να ξεκινήσει αυτή η σειρά, καθώς αποτελεί μια σύντομη πολιτισμική ιστορία της Αυστραλίας τις πρώτες δεκαετίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μια γέφυρα μεταξύ Αυστραλίας και Ελλάδας.
Περισσότερες από ενενήντα επιστολές δημοσιεύονται για πρώτη φορά και ρίχνουν φως σε μια σημαντική περίοδο της ζωής του Ταχτσή που οδήγησε στην ολοκλήρωση της συγγραφής του “Τρίτου στεφανιού”. Οι επιστολές καταγράφουν την καθημερινή ζωή του στην Αυστραλία, τη σύλληψη και την απέλασή του λόγω σεξεργασίας και τη βαθιά φιλία των δύο αντρών μέχρι τον θάνατο του Καρλ Πλάτε.
Το δεύτερο κείμενο που θα ακολουθήσει στη σειρά “Etudes Australes” είναι το βιβλίο του Βρασίδα Καραλή, “Τα μπλουζ της οδού Γκλιμπ Πόιντ σε πρόζα και στίχο”, το οποίο μεταφράστηκε από τα αγγλικά από τη Σοφία Τρουλλινού και θέλουμε να το δούμε στα βιβλιοπωλεία μέσα στον Δεκέμβριο. Τέλος, ετοιμάζουμε το τελευταίο βιβλίο του συγγραφέα Τζέραλντ Μαρνέιν, “Τελευταίο γράμμα σ’ έναν αναγνώστη”, σε μετάφραση του Γιώργου Πινακούλα.
Καθώς η σειρά αυτή επιχειρεί να μεταφέρει στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό την αυστραλιανή εμπειρία, δεν θα περιοριστεί μόνο στη λογοτεχνία αλλά θα περιλαμβάνει από ιστορικά δοκίμια μέχρι graphic novels.
Θέλω να σταθώ ιδιαίτερα στην Αντωνία Γουναροπούλου, βασική συνεργάτιδα του εκδοτικού οίκου, η οποία έχει επιμεληθεί όλα τα βιβλία των Petites-Maisons μέχρι σήμερα και έχει μεταφράσει το βιβλίο της Κάσι Πλάτε. Επίσης, αυτή την περίοδο μεταφράζει το βιβλίο “Καλοκαιρινή επίσκεψη” της Αυστραλής συγγραφέως ελληνορουμανικής καταγωγής Αντιγόνης Κεφαλά. Η είσοδός μας στη νεοελληνική λογοτεχνία έγινε με το τέταρτο βιβλίο της, μια συλλογή διηγημάτων με τον τίτλο “Οδός Μακεδονομάχων”».
Petites-Maisons, Αλεξάνδρου Σβώλου 1Α, Θεσσαλονίκη
