«Το φεγγάρι και οι φωτιές»: Το κορυφαίο μυθιστόρημα του Τσέζαρε Παβέζε

Τσέζαρε Παβέζε «Φεγγάρι και οι φωτιές» Facebook Twitter
Ο Τσέζαρε Παβέζε με μοναδικό πρότυπο τον ασυμβίβαστο ποιητή Μαγιακόφσκι, έμελλε να έχει ένα εξίσου τραγικό τέλος, μην μπορώντας να αντέξει τη σκληρή πραγματικότητα μιας παρατεταμένης απομάγευσης.
0

ΑΦΗΝΩΝΤΑΣ ΠΙΣΩ του ένα γενναιόδωρο σημείωμα συγχώρεσης ο Τσέζαρε Παβέζε, μία από τις σπουδαιότερες μορφές των ιταλικών γραμμάτων, θα έβαζε τέλος στη ζωή του στα σαράντα δύο του χρόνια ένα ζεστό πρωινό του Αυγούστου του 1950, σε ένα φτηνό ξενοδοχείο στην άκρη της πόλης του Τορίνο. Με μοναδικό πρότυπο τον ασυμβίβαστο ποιητή Μαγιακόφσκι, έμελλε να έχει ένα εξίσου τραγικό τέλος, μην μπορώντας να αντέξει τη σκληρή πραγματικότητα μιας παρατεταμένης απομάγευσης.

Πρόλαβε, ωστόσο, να κληροδοτήσει στο αναγνωστικό κοινό μια σειρά από αδαμάντινα κείμενα. Στο αριστούργημά του Το φεγγάρι και οι φωτιές, σε ωραία μετάφραση Άννας Παπασταύρου, ο πρωταγωνιστής, γνωστός με το ψευδώνυμο «Χέλι», που του κόλλησε η φίλη του Εμιλία, θα επέστρεφε αμέσως μετά την απελευθέρωση στο χωριό του στην Ιταλία, ύστερα από πολλά χρόνια παραμονής στην Αμερική, αναζητώντας, εις μάτην, πίσω από τις μεγάλες πλαγιές της Γκαμινέλα και του Σάλτο, τη χαμένη του ταυτότητα και τη δικαιοσύνη.

Οι μάχες και οι προδοσίες, οι δεισιδαιμονίες και οι προκαταλήψεις, ο εμφύλιος, οι έντονες αντιθέσεις μεταξύ της αθωότητας των ανθρώπων του χωριού και της βαναυσότητας του πολέμου περιγράφονται ανάγλυφα στο βιβλίο. 

Ο Τσέζαρε Παβέζε ορίζει με εντυπωσιακή αναλογία τις ομοιότητες μεταξύ των ηλιόλουστων πεδιάδων της Καλιφόρνιας και των κοιλάδων του Μπέλμπο αλλά και μεταξύ των ανθρώπων της γης και του μόχθου στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, στους οποίους πίστευε βαθιά.


Σε αυτό το κλίμα ματαίωσης, ο καλός φίλος του πρωταγωνιστή, Νούτο, τον οδηγεί στα μέρη της παιδικής του ηλικίας και τον βοηθάει να καταλάβει όλες τις αλλαγές που επήλθαν λόγω του πολέμου, ενόσω εκείνος απουσίαζε στην Καλιφόρνια. Έτσι, η πρότερη ζωή του καταλήγει να συγκρουστεί έντονα με αυτές τις ακραίες βιαιοπραγίες και να συσκοτιστεί σε μια παράλογη εναλλαγή αλήθειας και ψεύδους, ραφιναρισμένης νοσταλγίας και μαρτυρικής ζωής που ωστόσο δεν ακυρώνει την αναγκαιότητα της ποίησης:

«Αναγνώριζα τη λευκή, ξερή γη, το πατικωμένο, γλιστερό χορτάρι των μονοπατιών κι εκείνη την αψιά μυρωδιά του λόφου και του αμπελιού, που ήδη μυρίζει τρύγο κάτω από τον ήλιο. Στον ουρανό υπήρχαν μακριές λουρίδες ανέμου, ξέφτια λευκά, που έμοιαζαν με την ουρά που φαίνεται τη νύχτα στα σκοτεινά πίσω από τ’ αστέρια. Εγώ σκεφτόμουν πως την επομένη θα βρισκόμουν στη λεωφόρο Κόρσικα και αντιλαμβανόμουν εκείνη τη στιγμή πως και η θάλασσα έχει φλέβες, έχει τις γραμμώσεις των ρευμάτων, και πως από παιδί, κοιτάζοντας τα σύννεφα και τον δρόμο των αστεριών, χωρίς να το ξέρω, είχα ήδη αρχίσει τα ταξίδια μου»

Φεγγάρι και οι φωτιές
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Cesare Pavese, Το Φεγγάρι και οι φωτιές, Μτφρ.: Άννα Παπασταύρου, Εκδόσεις Μεταίχμιο, Σελ.: 232

Γνωρίζοντας καλά, όπως ο πρωταγωνιστής του, τη γεωγραφία και τις συνήθειες τόσο της Ιταλίας όσο και της Αμερικής, ο Τσέζαρε Παβέζε ορίζει με εντυπωσιακή αναλογία τις ομοιότητες μεταξύ των ηλιόλουστων πεδιάδων της Καλιφόρνιας και των κοιλάδων του Μπέλμπο αλλά και μεταξύ των ανθρώπων της γης και του μόχθου στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, στους οποίους πίστευε βαθιά.

Άλλωστε, τους είχε ζήσει από κοντά όταν, λόγω της αντιφασιστικής του δράσης, είχε αναγκαστεί να παραμείνει ως πολιτικός εξόριστος για τρία χρόνια στο Μπρανκαλεόνε, ένα χωριουδάκι έξω από το Ρέτζιο της Καλάμπρια, έχοντας περάσει εν τω μεταξύ αρκετά βράδια στη φυλακή της Νάπολης. Κατάφερε, ωστόσο, μετατρέποντας τις απανωτές διώξεις σε αφορμή για δημιουργία, να γράψει μια σειρά από ποιητικές συλλογές και μυθιστορήματα αλλά και να μεταφράσει κορυφαία έργα της αμερικανικής λογοτεχνίας (Φόκνερ, Στάινμπεκ και φυσικά Χένρι Μέλβιλ), καθώς υπήρξε ο μνημειώδης μεταφραστής του Μόμπι Ντικ στην ιταλική γλώσσα. 

Η μοναδική ισορροπία ανάμεσα στο ρομαντικό ιδεώδες για το άπιαστο της φύσης, που του έμαθαν ο Στάινμπεκ και ο Μέλβιλ, αλλά και ο Γουίτμαν, στον οποίο είχε κάνει το διδακτορικό του, και στον πολιτικό αγώνα, στον οποίον είχε αφιερώσει τη ζωή του ως αντιφασίστας, υπό την καταλυτική πάντοτε επίδραση του Αουγκούστο Μόντι, στενότατου φίλου του Γκράμσι, δεν φάνηκε να βρίσκει ανάλογο αντιστάθμισμα στην προσωπική του ζωή.

Η βιαιότητα που γνώρισε από μια σειρά προσωπικές ακυρώσεις στη σχέση του με τις γυναίκες και οι φρούδες προσδοκίες του για δικαιοσύνη στον ολοένα και πιο παρηκμασμένο, στα μάτια του, κόσμο τον οδήγησαν τελικά στο απονενοημένο διάβημα, το οποίο είχε, κατά κάποιον τρόπο, προεξαγγείλει με το ποίημά του «Ο θάνατος θα ’ρθει και θα ’χει τα μάτια σου» (μτφρ. Σωτήρης Τριβιζάς):

«Για όλους ο θάνατος έχει ένα βλέμμα. Ο θάνατος θα ’ρθει και θα ’χει τα μάτια σου. Θα ’ναι σαν ν’ αφήνεις μια συνήθεια, σαν ν’ αντικρίζεις μέσα στον καθρέφτη να αναδύεται ένα πρόσωπο νεκρό, σαν ν’ ακούς ένα κλεισμένο στόμα. Θα κατεβούμε στην άβυσσο βουβοί». 

AΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Έτσι μας πέταξαν μέσα στην Ιστορία

Βιβλίο / Το φιλόδοξο λογοτεχνικό ντεμπούτο του Κώστα Καλτσά είναι μια οικογενειακή σάγκα με απρόβλεπτες διαδρομές

«Νικήτρια Σκόνη»: Μια αξιοδιάβαστη αφήγηση της μεγάλης Ιστορίας του 20ού και του 21ου αιώνα στην Ελλάδα, από τα Δεκεμβριανά του 1944 έως το 2015.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Βιβλίο / Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Ένας από τους τελευταίους κοσμοπολίτες καλλιτέχνες και συγγραφείς αυτοβιογραφείται στο αριστουργηματικό, σύμφωνα με κριτικούς και συγγραφείς όπως ο Τζον Μπάνβιλ, βιβλίο του «Τα περσινά χιόνια», θέτοντας ερωτήματα για τον παλιό, σχεδόν μυθικό κόσμο της Ευρώπης που έχει χαθεί για πάντα.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
CARRIE

Βιβλίο / H Carrie στα 50: Το φοβερό λογοτεχνικό ντεμπούτο του Στίβεν Κινγκ που παραλίγο να καταλήξει στα σκουπίδια

Πάνω από 60 μυθιστορήματα που έχουν πουλήσει περισσότερα από 350 εκατομμύρια αντίτυπα μετράει σήμερα ο «βασιλιάς του τρόμου», όλα όμως ξεκίνησαν πριν από μισό αιώνα με την πρώτη περίοδο μιας ντροπαλής και περιθωριοποιημένης μαθήτριας γυμνασίου.
THE LIFO TEAM
Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Το πίσω ράφι / Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Γεννημένος στο Όρεγκον τα χρόνια που ακολούθησαν την οικονομική κρίση του '29, γιος μιας σερβιτόρας κι ενός εργάτη σε εργοστάσιο ξυλείας, ο κορυφαίος εκπρόσωπος του «βρόμικου ρεαλισμού» βίωσε στο πετσί του την αθλιότητα, τις δυσκολίες και την αποξένωση που αποτύπωσε στο έργο του.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε σε μια εποχή βαθιάς μοναξιάς, μέσα σε μια θάλασσα διαδικτυακών “φίλων”».

Βιβλίο / Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε στη βαθιά μοναξιά των διαδικτυακών μας “φίλων”»

Ο συγγραφέας και μεταφραστής μιλά για τη δύναμη της λογοτεχνίας, για τα βιβλία που διαβάζει και απέχουν απ’ όσα σήμερα «συζητιούνται», για τη ζωή στην επαρχία αλλά και για το πόσο τον ενοχλεί η «αυτοπροσωπολατρία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
To «παράνομο» σεξ στην Αθήνα του Μεσοπολέμου σε μια νέα μελέτη

Βιβλίο / To «παράνομο» σεξ στην Αθήνα του Μεσοπολέμου σε μια νέα μελέτη

Κόντρα στα κυρίαρχα ήθη, ο Μεσοπόλεμος υπήρξε διεθνώς μια εποχή σεξουαλικής ελευθεριότητας. Μια πρωτότυπη έκδοση από τους Τάσο Θεοφίλου και Εύα Γανίδου εστιάζει στις επιδόσεις των Αθηναίων στο «παράνομο» σεξ, μέσα από δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής, με τα ευρήματα να είναι εντυπωσιακά, ενίοτε και σπαρταριστά.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Εύα Στεφανή: «Με συγκινεί ακόμα ο «Πεισίστρατος» του Γιώργου Χειμωνά»

The Book Lovers / Εύα Στεφανή: «Βρίσκω θεραπευτικά τα μυθιστορήματα της Άγκαθα Κρίστι»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την Εύα Στεφανή, σκηνοθέτιδα και καθηγήτρια Κινηματογράφου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, για τη διαδρομή της από την Δάφνη ντι Μοριέ στον Ε.Χ. Γονατά κι από τον Τσβάιχ στον Γιώργο Χειμωνά.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Το συναρπαστικό ντεμπούτο της Ρένας Λούνα είναι καλή λογοτεχνία

Βιβλίο / Το συναρπαστικό ντεμπούτο της Ρένας Λούνα είναι καλή λογοτεχνία

Οι «Αλεπούδες του Περ-Λασαίζ» είναι ένα μυθιστόρημα άριστα δομημένο, με πυκνό λόγο και πλήθος πραγματολογικών στοιχείων, που αναπλάθει τη γαλλική επαρχία των ’50s μέσα από μια απελπισμένη ερωτική ιστορία με φεμινιστική χροιά. 
M. HULOT
Η σημασία του Le Corbusier σήμερα

Βιβλίο / Η σημασία του Le Corbusier σήμερα

Ο σπουδαίος αρχιτέκτονας και στοχαστής, που έβαλε ποίηση στο σκυρόδερμα και συνέδεσε τα οράματα ενός σύγχρονου «Blade Runner» με τον Παρθενώνα, μοιάζει σήμερα να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο και σημασία όσο ποτέ. Η «Συζήτηση με τους φοιτητές της αρχιτεκτονικής» από εκδόσεις ΠΕΚ αποδεικνύει γιατί.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Οι δεσποινίδες της Αβινιόν ήταν από το Τσανάκ Καλέ

Βιβλίο / Οι δεσποινίδες της Αβινιόν ήταν από το Τσανάκ Καλέ

Τα κεραμικά των Δαρδανελλίων, ο συσχετισμός τους με την ταυτότητα, με το συναίσθημα. Ένα γοητευτικό βιβλίο δείχνει πώς τα «λαϊκά», «αγροτικά» κεραμικά συνδέονται με το κίνημα Arts & Crafts, με τον ιαπωνισμό, με τις διακοσμητικές τέχνες και το ντιζάιν στο τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Τζούντιθ Μπάτλερ: Μιλώντας για το «φάντασμα του φύλου» χωρίς φόβο και πάθος

Βιβλίο / Τζούντιθ Μπάτλερ: Μιλώντας για το «φάντασμα του φύλου» χωρίς φόβο και πάθος

Mία από τις σημαντικότερες θεωρητικούς της εποχής μας, που έχει δεχθεί επιθέσεις και έχει λογοκριθεί για τις απόψεις της μόλις κυκλοφόρησε το τελευταίο της βιβλίο με τίτλο «Ποιος φοβάται το φύλο;» το οποίο αναμένεται να συζητηθεί, ενώ πολλοί αναρωτιούνται αν η ίδια έγινε mainstream.
EΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ντον Ντελίλο: «Άνθρωπος σε πτώση»

Το πίσω ράφι / «Άνθρωπος σε πτώση»: Το ρεαλιστικό έργο ενός από τους σπουδαιότερους εξερευνητές της μοντέρνας εποχής

Ο πολυβραβευμένος Ντον Ντελίλο γράφει για την ανάγκη των ανθρώπων να ανήκουν κάπου και να επικοινωνήσουν, όταν εισπράττουν από την Ιστορία οδύνη, απώλειες και χιλιάδες ερωτηματικά.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ