Ο Στίβεν Κρέιν είναι ένας θρυλικός Αμερικανός συγγραφέας του τέλους του 19ου αιώνα. Είχε γεννηθεί το 1871. Ψηλός, αδύνατος, ωραίος, βυρωνικός αλλά και αυτοκαταστροφικός, μποέμ, τυχοδιώκτης, μονίμως άφραγκος και βουτηγμένος στις καταχρήσεις, πέρασε ατέλειωτες ώρες σε δωμάτια που μοιραζόταν στο Μανχάταν και σε φτηνά καταγώγια της 6ης Λεωφόρου. Έβρισκε τον εαυτό του στα μπορντέλα και ερωτεύτηκε την Κόρα Τέιλορ Στιούαρτ, που διατηρούσε ένα μπορντέλο, το Hotel de Dream, στο Τζάκσονβιλ της Φλόριντα. Ήταν μια λογοτεχνική δόξα που την οφείλει στο μυθιστόρημά του Το κόκκινο σήμα του θάρρους, το απόλυτο μυθιστόρημα για τον αμερικανικό εμφύλιο (εκδόσεις Μεταίχμιο).
Ήταν όμως και από τους πρωτοπόρους του αμερικανικού διηγήματος και από τους συγγραφείς που επηρέασαν τον Χέμινγουεϊ ή τον Θίοντορ Ντράιζερ. Την άνοιξη του 1897 ο Κρέιν και η Κόρα ήρθαν στην Ελλάδα για να καλύψουν τον ελληνοτουρκικό πόλεμο. Τριάντα μέρες στην πεδιάδα της Θεσσαλίας και η θλιβερή ήττα του ελληνικού στρατού. Μπορούμε να φανταστούμε τον Στίβεν και την Κόρα στην πλατεία Συντάγματος και στους γύρω δρόμους, να κάθονται στα καφέ ή να φωτογραφίζονται, με στολές πολεμικού ανταποκριτή, στο φωτογραφικό στούντιο Boeringer, στη γωνία των οδών Ερμού και Νίκης. Μετά την Αθήνα το ζεύγος έφυγε για το Λονδίνο. Αλλά ο Κρέιν, άρρωστος από φυματίωση, αργοκαίγεται και αφήνει την τελευταία του πνοή σε ένα σανατόριο της Κεντρικής Ευρώπης, πριν καν κλείσει τα τριάντα χρόνια του.
Ίσως υπάρχει και κάποιο αυτοβιογραφικό στοιχείο σ’ αυτό το έργο του Όστερ. Ο γιος του, Ντάνιελ, ήταν κι αυτός ένα φλεγόμενο αγόρι. Τον Απρίλιο του 2022 ο Ντάνιελ, που ήταν τότε σαράντα τεσσάρων ετών, βρέθηκε αναίσθητος σε σταθμό του μετρό στο Μπρούκλιν. Ο θάνατός του από overdose βεβαιώθηκε λίγο μετά στο νοσοκομείο.
Ο Στίβεν Κρέιν είναι το Φλεγόμενο Αγόρι στη βιογραφία-άθλο των 1.176 σελίδων που του αφιερώνει ένας σύγχρονός μας συνάδελφός του, ο Πολ Όστερ. Η βιογραφία, που κυκλοφορεί τώρα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση Ιωάννας Ηλιάδη, παρουσιάζει τη σύντομη ζωή του Κρέιν σαν ένα έπος. Ο Όστερ, ηλικιωμένος πλέον συγγραφέας, όπως ο ίδιος χαρακτηρίζει τον εαυτό του, αισθάνεται δέος, όπως μας λέει πάλι ο ίδιος, μπροστά σ’ αυτόν τον μακρινό νεαρό ομότεχνό του. Βυθίζεται στο έργο και τη ζωή του Κρέιν, σαγηνεύεται και φτιάχνει αυτήν τη βιογραφία-ποταμό.
Ίσως υπάρχει και κάποιο αυτοβιογραφικό στοιχείο σ’ αυτό το έργο του Όστερ. Ο γιος του, Ντάνιελ, ήταν κι αυτός ένα φλεγόμενο αγόρι. Τον Απρίλιο του 2022 ο Ντάνιελ, που ήταν τότε σαράντα τεσσάρων ετών, βρέθηκε αναίσθητος σε σταθμό του μετρό στο Μπρούκλιν. Ο θάνατός του από overdose βεβαιώθηκε λίγο μετά στο νοσοκομείο. Λίγους μήνες νωρίτερα είχε κατηγορηθεί ότι είχε προκαλέσει τον θάνατο της μόλις δέκα μηνών κόρης του Ρούμπι. Η αιτία θανάτου του βρέφους ήταν δηλητηρίαση από ηρωίνη και Φεντανίλ.
• Ο Τόμας Μαν είναι ο ήρωας του Κολμ Τόιμπιν στη μυθιστορηματική βιογραφία Ο μάγος που κυκλοφορεί σε λίγες μέρες στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ίκαρος, σε μετάφραση Αθηνάς Δημητριάδου. Ο τίτλος του νέου βιβλίου του Τόιμπιν παραπέμπει στον τίτλο του παλιότερου βιβλίου του Ο δάσκαλος, που ήταν η μυθιστορηματική βιογραφία ενός άλλου συγγραφέα, του Χένρι Τζέιμς. (Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ωκεανίδα το 2007.)
Ανάμεσα στον Μαν και στον Τζέιμς υπάρχουν πολλά κοινά στοιχεία, λογοτεχνικά και βιογραφικά. Το πιο σημαντικό είναι η ομοφυλοφιλία τους, που και οι δύο την έκρυβαν. Στον Μάγο ο Τόιμπιν κινείται στη λεπτή και κοφτερή γραμμή μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου. Βλέπουμε τον συγγραφέα, τον οικογενειάρχη, τον νομάδα αλλά και την εποχή του. Ο Τόιμπιν φτιάχνει, λοιπόν, ένα συναρπαστικό πορτρέτο ενός από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του ευρωπαϊκού 20ού αιώνα αλλά και την τοιχογραφία μιας εποχής που σημαδεύεται από δύο παγκόσμιους πολέμους.
• Ο Όστερ και ο Τόιμπιν μας οδηγούν, λοιπόν, σε άλλους συγγραφείς, μας παίρνουν μαζί τους σε μια ενδολογοτεχνική διαδρομή. Αυτό δεν το κάνουν όμως μόνο οι συγγραφείς. Είναι σίγουρο ότι η καινούργια ταινία του Γιώργου Λάνθιμου, Poor Things, που θα προβληθεί τη νέα χειμερινή κινηματογραφική περίοδο, θα ξαναφέρει στην αναγνωστική επιφάνεια το ομώνυμο μυθιστόρημα του Σκωτσέζου συγγραφέα Άλασντερ Γκρέι, στο οποίο στηρίζεται το σενάριο. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει στα ελληνικά το 2001 από τις εκδόσεις Νεφέλη, σε μετάφραση Δημήτρη Βαρδουλάκη, με τον τίτλο Χαμένα Κορμιά.
Ο Γκρέι, που γεννήθηκε το 1934 και πέθανε το 2019, θεωρείται από τους συγγραφείς που ανανέωσαν τη λογοτεχνική σκηνή της Σκωτίας. Τα Χαμένα Κορμιά είναι ένα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας και ταυτόχρονα σάτιρα της βικτοριανής μυθιστορηματικής συνθήκης. Τοποθετημένο στο τέλος του 19ου αιώνα στη Γλασκώβη, στην Αλεξάνδρεια και στο Παρίσι, έχει στο κέντρο του ένα ερωτικό τρίγωνο ανάμεσα σε δύο γιατρούς και μια τεχνητή σεξομανή γυναίκα με μυαλό βρέφους, δημιούργημα της επιστήμης. Ο ελληνικός υπότιτλος του μυθιστορήματος είναι «επεισόδια απ’ τη νεανική ζωή ενός γιατρού του δημόσιου οργανισμού υγείας της Σκωτίας».
• Το περιοδικό λέγεται «Βλάβη», κυκλοφόρησε τον Απρίλιο και μέσα σε ελάχιστες μέρες εξάντλησε τα 1.200 αντίτυπα στα οποία είχε τυπωθεί. Κυκλοφορεί πλέον σε δεύτερη έκδοση. Είναι ένα περιοδικό για το βιβλίο, που αναγγέλλεται ως τριμηνιαίο, και η επιτυχία του είναι μια έκπληξη κι ένα στοίχημα για τέτοιου είδους εγχειρήματα, πολύ περισσότερο που η «Βλάβη» τυπώνεται. Στο εντιτόριαλ διαβάζουμε ότι τυπώνεται σε μια περίοδο οργανωμένης ψηφιακότητας για να διεκδικήσει έναν αργό χρόνο που αντιστοιχεί στον αργό χρόνο της ανάγνωσης και της συγγραφής.
Η τετραμελής συντακτική ομάδα αποτελείται από τη Μαρτίνα Ασκητοπούλου και την Εύα Πλιάκου, τον Χρήστο Κρυστάλλη και τον Πάρη Τσούτση, όλες και όλοι γεννημένοι τη δεκαετία του 1990, όλες και όλοι σε πυκνή σχέση με το βιβλίο, μεταφραστές, κριτικοί, δοκιμιογράφοι, επιμελητές. Την εκδοτική ευθύνη έχουν οι Αντίποδες. Η «Βλάβη» επιδιώκει να δημιουργήσει ένα διάλογο για το βιβλίο και την κριτική της λογοτεχνίας. Μου κάνει εντύπωση πώς η ομάδα της «Βλάβης», στο πρώτο αφιέρωμά τους, ξανασυζητά τους «παλιούς», τον Καραγάτση, τον Ελύτη, τη Νέλλη Ανδρικοπούλου, για να τους αποποιηθούν ή να τους οικειοποιηθούν ξανά, αλλά διαλύοντας την ξεθυμασμένη «πολιτισμική συνενωτική κόλλα».
• Ο Μισέλ Ουελμπέκ και πάλι στα μανταλάκια. Το νέο βιβλίο του με τίτλο Quelques mois dans ma vie (Μερικές μήνες στη ζωή μου) είναι μόλις 112 σελίδες και κινείται μεταξύ δύο αγαπημένων θεματικών αξόνων του συγγραφέα: του ισλάμ και του σεξ. Οι μήνες στη ζωή του Ουελμπέκ είναι από τον Οκτώβριο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, όταν ο συγγραφέας είχε βρεθεί αντιμέτωπος δικαστικά με μηνύσεις και αγωγές, από τη μια πλευρά με το ισλαμικό Μεγάλο Τέμενος του Παρισιού και από την άλλη με τον Ολλανδό σκηνοθέτη Στεφάν Ρουίτενμπεκ.
Ο Ουελμπέκ είχε συμφωνήσει να παίξει σε μια ταινία «πειραματικού πορνό» του Ολλανδού σκηνοθέτη της κολεκτίβας KIRAC (Keeping It Real Art Critics). Έπαιξε, αλλά τώρα το μετάνιωσε. Το δικαστήριο απέρριψε αίτημά του να μην προβληθεί η ταινία, αφού υπήρχε τελικά γραπτή συναίνεσή του για τα γυρίσματα. Ο σκηνοθέτης δήλωσε ότι ο Ουελμπέκ ήταν «πολύ καλός στο κρεβάτι, και μάλιστα σε όλες τις στάσεις». Αφού, λοιπόν, ο συγγραφέας δεν κατόρθωσε να εμποδίσει την προβολή, αποφάσισε να γράψει ένα βιβλίο και να προλάβει τους πάντες. Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου διαβάζουμε την αυτοβιογραφική φράση: «Για πρώτη φορά στη ζωή μου ένιωσα ότι με μεταχειρίστηκαν απολύτως ως αντικείμενο σε ντοκιμαντέρ με ζώα. Μου είναι δύσκολο να ξεχάσω αυτήν τη στιγμή».
Αγοράστε εδώ το Φλεγόμενο Αγόρι του Πολ Όστερ
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
