ΠΕΝΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΧΟΥΝ περάσει από το Πολυτεχνείο και ο νεαρός κόσμος που φτάνει στο Θέατρο Τέχνης της Φρυνίχου για να παρακολουθήσει την παράσταση της ομάδας Ματαρόα ξέρει ότι αυτό το χρονικό που γιορτάζεται στα σχολεία κάθε χρόνο δεν έχει ειπωθεί στο θέατρο.
Αυτή είναι η μοναδική παράσταση φέτος που ασχολείται με αυτό το θέμα και με όσα συνέβησαν τον Νοέμβριο του 1973 και μας πηγαίνει πίσω στη σιωπή και τη λογοκρισία που ασκούσε το δικτατορικό καθεστώς αλλά και στην καρδιά μιας μαζικής εξέγερσης που έφερε την Ελλάδα στο επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής.
«Το Πολυτεχνείο αποτελεί την κορυφαία στιγμή μιας κοινωνίας που σπάει τη σιωπή της και μέσα από το φοιτητικό κίνημα διεκδικεί ανοικτά για πρώτη φορά την ανατροπή του καθεστώτος. Μέσα από τις μαρτυρίες του βιβλίου του Ιάσονα Χανδρινού "Όλη Νύχτα Εδώ" και αρχειακό υλικό δομήσαμε μια αφήγηση πλήθους, εξερευνώντας τις συνθήκες που οδήγησαν φοιτητές, οικοδόμους και πολίτες να συγκεντρωθούν στο Πολυτεχνείο, να παρακάμψουν κομματικές και ιδεολογικές ταυτότητες και να ενωθούν για να διεκδικήσουν υψηλότερα ιδανικά. Κι όμως αυτή η κορυφαία και ανεπανάληπτη στιγμή της ελληνικής ιστορίας δεν αφορούσε το σύνολο της κοινωνίας.
Οι αριθμοί συγκλονιστικοί. Σε τέσσερις ημέρες, 324.000 σφαίρες, 1.103 τραυματίες και 24 επιβεβαιωμένοι νεκροί, που εκτείνονται από τους Αγίους Αναργύρους μέχρι του Ζωγράφου και τον Νέο Κόσμο.
Πολλοί συνέχιζαν, κυριευμένοι από τον φόβο, να σιωπούν ή ακόμα χειρότερα ανέβηκαν στις ταράτσες των απέναντι κτιρίων και πυροβολούσαν με μανία όποιον τολμούσε να προσεγγίσει το Πολυτεχνείο. Οι αριθμοί συγκλονιστικοί. Σε τέσσερις ημέρες, 324.000 σφαίρες, 1.103 τραυματίες και 24 επιβεβαιωμένοι νεκροί, που εκτείνονται από τους Αγίους Αναργύρους μέχρι του Ζωγράφου και τον Νέο Κόσμο.
Οι δύο ερωτήσεις που επανέρχονται διαρκώς στην παράσταση, "Εσύ θυμάσαι που ήσουν 17.11.73;" και "Παππού, τι έκανες στη Χούντα;", μας φέρνουν διαρκώς αντιμέτωπους με το κεντρικό ερώτημα της παράστασης, αν η προσωπική πολιτική στάση είναι και ο μόνος δρόμος αντίστασης. Ή η ακροτελεύτια διάταξη του Συντάγματος είναι καθαρά εθιμοτυπική;» λέει ο Μάνος Βαβαδάκης για την παράσταση.
Το «ΤΑΝΚ/Όλη Νύχτα Εδώ» ήρθε ως φυσικό επακόλουθο μετά τους «Ανθρωποφύλακες» του Περικλή Κοροβέση για να καλύψει τα ερωτήματα σχετικά με την αντίσταση αυτού του λαού στην επτάχρονη σκληρή δικτατορία.
Η αφήγηση της παράστασης κυλά σαν νερό. Ο Μάνος Βαβαδάκης ασχολείται με αυτό το πεδίο στις θεατρικές του αναζητήσεις, την ιστορία, βάζοντας το κοινό σε μια διαδικασία αναζήτησης της κρίσιμης λεπτομέρειας, της αλήθειας που συχνά καλύπτεται από τις βιαστικές επίσημες αφηγήσεις.
Η σκηνική ανασύνθεση ώρα με την ώρα εκείνων των τεσσάρων ημερών επιχειρεί να εξερευνήσει την ιστορική αλήθεια και οι ηθοποιοί της ομάδας, Μάνος Βαβαδάκης, Κατερίνα Παπανδρέου, Κατερίνα Πατσιάνη γίνονται μέσα από μια απλή και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα σκηνική πράξη οι μάρτυρες και οδηγοί σε ένα μονοπάτι της ιστορίας πολύ κοντινό και πολύ ανεξερεύνητο.
Η «Δοκιμή» του Ζιλ Ντασέν, το βιβλίο του Ιάσονα Χανδρινού με 84 μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν από κοντά τα γεγονότα εκείνων των ημερών, εφημερίδες, λευκώματα, αρχειακό υλικό, συγγράμματα όπως «Τα παιδιά της Δικτατορίας» του Κωστή Κορνέτη και η πολύ σημαντική έρευνα του Λεωνίδα Καλλιβρετάκη για τους νεκρούς του Πολυτεχνείου γίνονται τα εργαλεία της έρευνας που φτάνει στη σκηνή του θεάτρου για να νοηματοδοτήσει εκ νέου ένα γεγονός που, συνδεδεμένο σήμερα με μια σχολική αργία, κοντεύει να χάσει την ουσία του. Και για να θυμίσει σε όλους μας ότι η αξία της πάλης, η διεκδίκηση συχνά αυτονόητων αξιών και δικαιωμάτων, έχει δύναμη και δυναμική και συνέχεια μέχρι σήμερα.
Είναι μια παράσταση πυκνή, γυμνή από σκηνοθετικές φλυαρίες, που επιχειρεί να βάλει τα γεγονότα σε μια σειρά, να συμπληρώσει το παζλ της αμνησίας, μια παράσταση πολιτική αλλά και πολύ προσωπική, που μας θυμίζει έναν νεότερο εαυτό που είχε τον πόθο να παλέψει για το δίκαιο και το καλύτερο, να μην παραιτηθεί και να μάθει να μη σιωπά.
Αυτή η λιτή και πολύ ουσιαστική αφήγηση έχει αξία στο θέατρο και φτάνει εδώ χωρίς σοβαροφάνεια, αλλά μόνο με σεβασμό απέναντι σε γεγονότα που κινούν και πυροδοτούν ερωτήματα του σήμερα, φτιάχνοντας μια γέφυρα με την ανάμνηση του παρελθόντος, οδηγώντας μας σε ιστορικά μονοπάτια, κάνοντας κοινό κτήμα και συλλογική εμπειρία μια στιγμή που καθόρισε τα κινήματα της εποχής της και εξακολουθεί να επηρεάζει την προβληματική του σήμερα.
Τι θυμόμαστε και τι ξεχνάμε; Τι επιλέγουμε ως εφόδιο για να προχωρήσουμε και με ποιο θέμα δεν ασχολούμαστε ποτέ; Υπάρχουν αξεδιάλυτοι μύθοι από εκείνες τις ημέρες; Ως θεατής δεν μπορεί παρά να αρχίσεις να αναρωτιέσαι. Η θεατρική εμπειρία γίνεται θεατρική «προίκα», η αρχή ίσως για πολλούς μιας ανάμνησης και μιας νέας αναζήτησης. Είναι η στιγμή που το θέατρο ξεπερνά το όριο των προσωπικών και υπαρξιακών παθών και λειτουργεί σαν οδηγός μας στο παραμελημένο μονοπάτι της ιστορίας, κάνοντάς το εύκολα προσβάσιμο και από άλλη σκοπιά ενδιαφέρον.
