Η Ήρα Κατσούδα βρίσκεται εν μέσω μιας ευρωπαϊκής περιοδείας που περνά, μεταξύ άλλων, από την Κολωνία, το Μόναχο, τη Ζυρίχη, το Λουξεμβούργο, το Βερολίνο, την Κοπεγχάγη και τη Στοκχόλμη, λίγο προτού επιστρέψει στην Αθήνα για την πρεμιέρα της νέας της παράστασης, «Όμορφες Σκέψεις», στο θέατρο Olvio στις 6 Νοεμβρίου.
Με βαλίτσες γεμάτες εισιτήρια, αστεία και σημειώσεις γραμμένες στα καθίσματα αεροπλάνων, μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του ελληνικού stand-up μιλά για τη νέα της παράσταση, την ωριμότητα, την ανάγκη για αναθεώρηση και για το πώς το χιούμορ μπορεί να είναι ταυτόχρονα προσωπικό, πολιτικό και βαθιά ανθρώπινο.
«Στην Κολωνία έπαιξα τελικά μέσα σε τσίρκο, επειδή μια μέρα πριν από την παράσταση πλημμύρισε το θέατρο που είχαμε κλείσει και αναγκαστήκαμε να μεταφερθούμε – ήταν τέλειο, ταίριαζε με την ενέργεια της παράστασης», λέει γελώντας. «Και στη Στοκχόλμη, τελειώσαμε νωρίς και προλάβαμε λάιβ Μπομπ Ντίλαν στις οκτώ!».
Οι «Όμορφες Σκέψεις» επισημαίνουν πως το φυσικό επακόλουθο του να αποδέχεσαι τον εαυτό σου είναι να αναθεωρείς και, τελικά, να επιτρέπεις στον εαυτό σου να σκέφτεται χωρίς σκοπό.
Η κωμωδία είναι τέχνη, αλλά δεν χρειάζεται να παίρνει τον εαυτό της τόσο σοβαρά. Ο αυτοσαρκασμός είναι υγεία. Αν δεν μπορείς να γελάσεις με σένα, δεν μπορείς να γελάσεις με τίποτα.
«Όλη μέρα καλούμαστε να σκεφτούμε λύσεις για δουλειές, για λεφτά, για το αν θα προλάβουμε. Κάποιες στιγμές, όμως, θέλω να σκεφτώ κάτι που δεν οδηγεί πουθενά. Να αφήσω το μυαλό μου να ξεκουραστεί», λέει.
«Αν είχα λυμένα όλα μου τα προβλήματα, θα έκανα μόνο τέτοιες σκέψεις. Οι “όμορφες σκέψεις” δεν είναι θετικές ή χρήσιμες, είναι απλώς... άχρηστες. Αλλά σε αυτές βρίσκεις ελευθερία».
Η ίδια εξηγεί πως η νέα παράσταση γεννήθηκε μέσα από αυτήν ακριβώς την ανάγκη, να απελευθερωθεί από την «παραγωγικότητα» των σκέψεων. «Η κοινωνία μάς μαθαίνει να σκεφτόμαστε με τρόπο που να οδηγεί στην παραγωγή αποτελέσματος. Όμως, οι πιο αστείες, οι πιο βαθιές ιδέες προκύπτουν από το τίποτα. Η ελευθερία ξεκινά όταν σταματάς να είσαι “παραγωγικός”, ακόμη και στις σκέψεις σου».
«Δεν είναι αυτοσκοπός να είμαι αρεστή»
Όσο περνούν τα χρόνια, η Κατσούδα γράφει και παίζει αλλιώς. «Δεν προσπαθώ να είμαι αρεστή ή να καβαλήσω κάποιο ρεύμα. Γράφω αυτά που με ενδιαφέρουν, αυτά που με αφορούν. Δεν θέλω να αποδείξω τίποτα. Θέλω να είμαι εγώ».
«Η κωμωδία είναι ένας ζωντανός οργανισμός», λέει. «Μεγαλώνει μαζί σου. Όσο αλλάζουν τα βιώματά σου, αλλάζει και το πώς αντιλαμβάνεσαι τον κόσμο και τι βρίσκεις αστείο. Προσθέτεις γωνίες στην οπτική σου. Δεν γίνεται να γράφεις τα ίδια στα 25 και στα 35. Κι αυτό είναι το υπέροχο, ότι μετακινείσαι».
Παρά τον ίσως χαλαρό τίτλο, οι «Όμορφες Σκέψεις» έχουν μια έντονη κοινωνική ανάγνωση. «Είναι η πιο "τοποθετημένη" παράσταση που έχω κάνει. Αλλά όχι με το δάχτυλο υψωμένο – εξάλλου stand-up κάνουμε, όχι κήρυγμα. Η θέση σου φαίνεται με πολλούς τρόπους. Η πολιτική θέση εκφράζεται και στις λέξεις που διαλέγεις, στο πώς βλέπεις τον κόσμο».
Όπως εξηγεί, δεν χρειάζεται η κωμωδία να κάνει «κήρυγμα» για να είναι πολιτική. «Η στάση σου, η οπτική σου, είναι πολιτική πράξη. Ακόμα κι αν μιλάς για κάτι φαινομενικά απλό».
Το κοινό, λέει, το αντιλαμβάνεται. «Αυτή η παράσταση ταξίδεψε πέρυσι σε όλη την Ελλάδα, και τώρα στην Ευρώπη. Με πλησίασαν άνθρωποι μετά το τέλος και μου είπαν ότι χάρηκαν που είδαν κάτι με κοινωνικό σχόλιο χωρίς να γίνεται διδακτικό. Αυτό, για μένα, είναι το μεγαλύτερο κομπλιμέντο».
Για την υπόθεση Ρούπου και τα όρια της σάτιρας
«Ένα αστείο δεν καταστρέφει τον κόσμο. Μπορεί να το βρεις προσβλητικό, δικαίωμά σου. Όμως άλλο προσβλητικό, άλλο επικίνδυνο. Το πραγματικά επικίνδυνο είναι να απολύεται κάποιος για κάτι που είπε εκτός δουλειάς. Αυτό είναι φίμωση. Και είναι πιο τρομακτικό από οποιοδήποτε “προσβλητικό” αστείο».
«Η απόλυση του Πάρι Ρούπου δημιούργησε ένα πολύ κακό προηγούμενο. Αν ένας άνθρωπος μπορεί να χάσει τη δουλειά του για μια γνώμη που εξέφρασε εκτός ωραρίου, τότε μιλάμε για σκοτεινούς καιρούς. Και νομίζω πως δεν έρχονται – είναι ήδη εδώ».
Ο σεξισμός στη σκηνή
Όταν ξεκίνησε το stand-up, πριν από δεκαπέντε και χρόνια, οι γυναίκες στη σκηνή ήταν ελάχιστες. «Ήταν σαν να βλέπουν δελφίνι να κάνει trekking. Τώρα έχουν αλλάξει κάποια πράγματα, αλλά δυστυχώς όχι όλα. Στις γυναίκες δίνονται λιγότερες ευκαιρίες. Για παράδειγμα, μια νέα κωμικό, αν δεν πάει καλά ένα βράδυ, τη διαγράφουν πιο εύκολα. Ενώ στους άντρες συγχωρείται πολύ πιο εύκολα το “ε, δεν του βγήκε”».
«Ο σεξισμός δεν είναι μόνο θέμα σκηνής, είναι θέμα κοινωνίας. Υπάρχει παντού, απλώς εδώ φαίνεται πιο καθαρά. Το ζητούμενο είναι να τον αναγνωρίζουμε και να τον δουλεύουμε. Δεν αλλάζει σε μια νύχτα, αλλάζει με επίγνωση και με θυσίες».
Παρά τα σοβαρά θέματα που θίγει, η Κατσούδα παραμένει πιστή στη χαλαρότητα και τον ενθουσιασμό που χαρακτηρίζει το χιούμορ της. «Η κωμωδία είναι τέχνη, αλλά δεν χρειάζεται να παίρνει τον εαυτό της τόσο σοβαρά. Ο αυτοσαρκασμός είναι υγεία. Αν δεν μπορείς να γελάσεις με σένα, δεν μπορείς να γελάσεις με τίποτα».
Κάπου προς το τέλος της κουβέντας, επιστρέφει σε αυτό που φαίνεται να τη χαρακτηρίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο: την επιθυμία της να πειραματίζεται.
«Είναι κρίμα να μη δοκιμάζουμε πράγματα. Να μένουμε στάσιμοι ή εγκλωβισμένοι σε ό,τι ξέρουμε. Δεν είμαι μονοθεματική – η κωμωδία μπορεί να γεννηθεί από οτιδήποτε. Κανείς δεν σου ορίζει τι πρέπει να κάνεις, ούτε ποιο είναι το “σωστό” είδος. Εσύ αποφασίζεις».
«Όλα είναι κωμωδία, αρκεί να είσαι εντάξει με αυτό που κάνεις, να μη μειώνεις κανέναν και να μη χρειάζεται να πατήσεις επί πτωμάτων για να ακουστείς».
Δείτε περισσότερες πληροφορίες για την stand-up comedy παράσταση της Ήρας Κατσούδη εδώ.
