Ο Στρατής Ταυλαρίδης εκπροσώπησε πρόσφατα την Ελλάδα στη Μεσογειακή Μπιενάλε της Σμύρνης, στην έκθεση με τίτλο «Looking at the Same Water» που πραγματοποιήθηκε στο Kültürpark Atlas Pavilion. Το έργο του, «Waves», ύψους τριάμισι μέτρων και πλάτους επτά, όπως και κάθε έργο του, είναι λεπτεπίλεπτο και πολύ ευαίσθητο, λόγω του τρόπου κατασκευής του: δουλεύει με χειροποίητα χαρτιά λίγων γραμμαρίων τα οποία κόβονται στο χέρι με χειρουργικό νυστέρι. Το έργο του Στρατή καταστράφηκε από μία αδέσποτη γάτα που βρέθηκε στον χώρο του Kültürpark Atlas Pavilion, παρότι ο χώρος φυλασσόταν από security. Μάλιστα, κάποιος τράβηξε βίντεο τη στιγμή της καταστροφής, χωρίς να βρεθεί κανείς να σταματήσει τη γάτα. Ο Στρατής μάς μίλησε για την οδυνηρή εμπειρία:
— Πες μου για το έργο με το οποίο συμμετείχες στην Izmir Mediterranean Biennial. Και για τη διοργάνωση.
Μετά την ανάθεση που μου έγινε από τον Μητροπολιτικό Δήμο της Σμύρνης και το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης K2, είχα την τιμή να εκπροσωπήσω τη χώρα μας στην Izmir Mediterranean Biennial, στην έκθεση με τίτλο «Looking at the Same Water», που πραγματοποιήθηκε στο Kültürpark Atlas Pavilion της Σμύρνης.
Η τέχνη είναι εφήμερη, όλα φθείρονται. Αλλά αυτή έχει τη δυνατότητα να μεταμορφώνεται μέσα στους καιρούς. Αυτό που κρατάω από όλη αυτή την εμπειρία είναι η αίσθηση της βίας.
Η έμπνευση για τη δημιουργία του έργου «Waves» έχει ως αφορμή την προσωπική ιστορία ενός παιδιού από τη χώρα μας που έχει υποστεί ενδοοικογενειακή κακοποίηση. Προσπαθώντας να δημιουργήσει έναν νέο κόσμο, προστατευμένο από την πραγματικότητα, εφηύρε έναν νοητό τοίχο προστασίας, καλύπτοντας τα αυτιά του με ακουστικά, αναζητώντας μέσα στις συχνότητες των FM το όνειρο που θα του επιτρέψει να δημιουργήσει έναν νέο τόπο, ασφαλή, για να ζήσει.
Ταξιδεύοντας στα νησιά του Αιγαίου και ακούγοντας μουσική, παρατήρησα ότι οι συχνότητες των ραδιοκυμάτων δημιουργούν ένα κράμα ήχου αποτελούμενο από μελωδίες, ειδήσεις, διαφημίσεις και παράσιτα. Μέσω της δημιουργίας του έργου «Waves» προσπαθώ να αφυπνίσω τους θεατές και να τους βάλω στη θέση του κάθε παιδιού που οι πολιτικές των κρατών και τα συστημικά παιχνίδια το οδηγούν να βρίσκεται στη θέση του πρόσφυγα, μέσα σε μια βάρκα στα νερά της Μεσογείου, ψάχνοντας να βρει έναν νέο τόπο για να ακουμπήσει τα όνειρά του.
Οι θεατές μπαίνοντας στον χώρο βρίσκονταν απέναντι από το διάτρητο έργο μεγάλης κλίμακας, αποτελούμενο από χειροποίητα χαρτιά, κομμένα στο χέρι με χειρουργικό νυστέρι. Το έργο συνοδευόταν από μια ηχητική εγκατάσταση ώστε ο θεατής να απομονωθεί από τους εξωτερικούς θορύβους και φορώντας τα ακουστικά των MP3 players να μπορεί να περιπλανηθεί στο ηχητικό τοπίο, το οποίο έχει δημιουργηθεί από τα ηχητικά υλικά που έχουν εντοπιστεί στα FM και δημιουργούν μια νέα ενιαία μελωδία της Μεσογείου.
— Πόσο χρόνο σου πήρε να το φτιάξεις; Πες μου για την τεχνική και τις δυσκολίες που έχει.
Όλα μου τα έργα αποτελούνται από χειροποίητα χαρτιά λίγων γραμμαρίων, τα οποία κόβονται στο χέρι με χειρουργικό νυστέρι. Η τεχνική του paper cut απαιτεί πολύωρη χειρωνακτική εργασία, πειθαρχία και συγκέντρωση για την παραγωγή ενός έργου τέχνης. Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για ένα έργο αυτής της κλίμακας, όπως το «Waves», που έχει ύψος τριάμισι μέτρα και πλάτος επτά. Ξεκίνησα να δουλεύω το έργο τον Οκτώβριο του 2023 και χρειάστηκαν περίπου τέσσερις μήνες εντατικής εργασίας για να μπορέσω να το υλοποιήσω και να το παρουσιάσω για πρώτη φορά στην Izmir Mediterranean Biennial.
— Πώς μπήκε η γάτα στον χώρο; Πώς αισθάνθηκες που είδες να καταστρέφει το έργο; Δεν υπήρχε κανείς να το προστατέψει;
Ο χώρος φυλασσόταν από security, όμως οι αδέσποτες γάτες περιφέρονταν ελεύθερες μέσα στον χώρο. Είχα επισημάνει στους αρμόδιους από την αρχή της διοργάνωσης, όταν βρέθηκα εκεί, ότι αυτό είναι τρομερά επικίνδυνο για όλα τα έργα της Biennale. Βλέπεις τον κόπο σου να μετουσιώνεται σε ένα έργο τέχνης και ξαφνικά αυτό να γίνεται έρμαιο της αμέλειας. Δεν υπάρχουν λόγια για να περιγράψω το πώς ένιωσα. Μπορείς εσύ να διανοηθείς, έστω και για μία στιγμή, πώς αισθάνεται ένας άνθρωπος που η χώρα του βρίσκεται σε πόλεμο και χάνει τα πάντα σε μία στιγμή, όχι μόνο υλικά αγαθά αλλά και τους ανθρώπους του;
Η βία είναι αυτή που πάντα σε σοκάρει.
— Ποιος τραβάει το βίντεο; Γιατί δεν τη σταμάτησε κανείς;
Το βίντεο τραβήχτηκε από έναν θεατή που επισκέφτηκε την έκθεση, το ανάρτησε στο TikTok και από εκεί το έμαθα και εγώ, όταν μου το έστειλαν. Δεν γνωρίζω γιατί κανείς δεν βρέθηκε να σταματήσει το παιχνίδι της γάτας.
«Ένα έργο που η αφορμή για να φτιαχτεί ήταν ένα τραύμα γίνεται το ίδιο τραύμα», γράφει στο post που ανέβασε στο Instagram με τη στιγμή της καταστροφής. «Μέσα από την ανθρώπινη αμέλεια συνεχίζει να εξελίσσεται με έναν τρόπο οδυνηρά σαφή και να συντονίζεται απόλυτα με τον παραλογισμό του κόσμου που μας περιβάλλει. Ένα τραυματισμένο έργο τέχνης λέει πολλά, αλλά πονάει περισσότερο».
Η τέχνη είναι εφήμερη, όλα φθείρονται. Αλλά αυτή έχει τη δυνατότητα να μεταμορφώνεται μέσα στους καιρούς. Αυτό που κρατάω από όλη αυτή την εμπειρία είναι η αίσθηση της βίας.
Η αφορμή για να φτιαχτεί το έργο τέχνης «Waves» ήταν η ιστορία ενός παιδιού που έχει κακοποιηθεί από το οικογενειακό του περιβάλλον και μεγάλωσε με τα τραύματά του, χωρίς η κοινωνία να το έχει βοηθήσει. Στη δική μου περίπτωση μιλάμε για την αμέλεια των ανθρώπων να εμποδίσουν αυτό το περιστατικό βίας.
Αν παραλληλίσουμε αυτές τις ιστορίες, η αίσθηση που μένει είναι το τραύμα της βίας και το πώς αυτό καταγράφεται επάνω μας. Ένα σώμα-σήμα, ένα σημάδι που θα σου θυμίζει…
— Σου έχει τύχει να καταστραφεί άλλο έργο σου;
Σε αυτή την κλίμακα και με αυτήν την ένταση δεν μου έχει ξανασυμβεί.
— Τι γίνεται από 'δω και πέρα με το έργο; Είναι ασφαλισμένο; Θα πάρεις κάποια αποζημίωση;
Το έργο έχει επιστρέψει στην Ελλάδα και θα ξεκινήσω τη διαδικασία αποκατάστασής του, με τη διοργάνωση να καλύπτει (μερικώς) το κόστος της επισκευής του.
Σε ό,τι αφορά την αποκατάστασή του, θα δουλέψω με τέτοιο τρόπο που το «τραύμα» που υπέστη το έργο θα συνεχίσει να φαίνεται για να θυμίζει και σε μένα αλλά και στους θεατές την πληγή που όλοι φέρουμε, ανοίγοντας μια νέα οπτική στην πορεία και εξέλιξη του έργου.
