«Τα Μουνάκια»: Το τελευταίο ποίημα του Κώστα Βάρναλη

«Τα Μουνάκια»: Το τελευταίο ποίημα του Κώστα Βάρναλη Facebook Twitter
9

Το 1994, ο Τάκης Παπαλεονάρδος, καθηγητής τότε στο πανεπιστήμιο του Οχάιο, με καταγωγή από την Αίγινα, έγραψε ένα σημείωμα στην ιντερνετική λίστα συζήτησης Hellas (με συμμετοχές κυρίως Ελλήνων φοιτητών και μεταπτυχιακών σε πανεπιστήμια του εξωτερικού) όπου αποκάλυψε ένα άγνωστο ποίημα του Κώστα Βάρναλη, το οποίο έγραψε ο ποιητής λίγους μήνες πριν πεθάνει.

Το ποίημα έχει τίτλο «Τα Μουνάκια» και είναι αυτό:

ΤΑ ΜΟΥΝΑΚΙΑ
Μουνάκια φλογισμένα σαν τα ρόδα
Σαν του νεοφούρνιστου ψωμιού τη θραψερή ζεστοβολιά
Μες τα τρεμόπαχα μεριά σας
που ονειρεύεστε νυχτιές οργιακές
Παρθενικά μουνάκια!
αργοσαλεύουν τα χειλάκια
τα χνουδωτά!
Σαν γαρούφαλλων ανεμόσειστα φυλλάκια
Σαν στοματάκια διψασμένα
από ποια δίψα;
Και κάπου-κάπου αργοκυλά
στων διακαμένων σας χειλιών την άκρη
της βαρβατίλας καβλομύριστο ένα δάκρυ!

Και αυτό είναι το άρθρο του Τάκη Παπαλεονάρδου που το συνόδευε, με το στόρι του:

Απόψε έχω την τιμή να σας παρουσιάσω ένα ανέκδοτο ποίημα του Κώστα Βάρναλη. Το ποίημα αυτό γράφτηκε το καλοκαίρι του 1974 στην Αίγινα, λίγους μήνες πριν πεθάνει ο ποιητής, το Δεκέμβρη του 1974.

Ο Βάρναλης είχε παλιά σχέση με την Αίγινα. Τη δεκαετία του 1920 έμεινε κάμποσο καιρό εκεί. Εκεί έγραψε το πρωτοποριακό του έργο «Το φως που καίει». Εκεί εμπνεύστηκε και έγραψε πολλά ποιήματα, όπως τη Μπαλάντα του Αντρίκου. Η Κατερίνα, η Ζωή, τ’ Αντιγονάκι κι η Ζηνοβία, όλοι αυτοί ήταν υπαρκτά πρόσωπα, τη Ζηνοβία την πρόλαβα κι εγώ, πέθανε πριν 6-7 χρόνια [= περί το 1987]. Την εποχή εκείνη ο Βάρναλης έκανε πολύ παρέα με τον παππού μου, τα είχαν φτιάξει με δυο αδελφές και πολλές φορές έπαιρναν τη νύχτα τη βάρκα του καμπούρη Αντρέα για βόλτα προς τη Μονή, ένα νησάκι απέναντι από την Αίγινα… Τέλος πάντων, μακρηγορώ. 

Ο Βάρναλης, λοιπόν, είχε φτιάξει παλιές φιλίες στην Αίγινα. Μια απ’ αυτές ήταν με τον Νίκο Ζωγράφο, επιφανή δημοκράτη του νησιού και συχνά υποψήφιο σε δημοτικές εκλογές –το 1975 έχασε τη δημαρχία για 6 μόνο ψήφους. Ο Ζωγράφος ήτανε και σόι μας, η μητέρα του με τη μητέρα του παππού μου ήταν ξαδέλφες (ή κάπως έτσι).

Το καλοκαίρι του 1974 λοιπόν είχε έρθει ο Βάρναλης στην Αίγινα, και βρέθηκε με τον Ζωγράφο στο καφενείο. Ήτανε μαζί τους και μερικοί φίλοι. Κάποιος λέει του Βάρναλη, «γράψε κάνα ποίημα». Ο Βάρναλης λέει λοιπόν, «θα γράψω ένα για τον φίλο μου το Νίκο». Και εκεί σ’ ένα χαρτάκι έγραψε το παρακάτω ποίημα που το χάρισε στον Νίκο Ζωγράφο. Η θεία μου το αντέγραψε στο σπίτι του Ζωγράφου. Από παλιά γνώριζα την ύπαρξη του ποιήματος, αλλά η θεία μου αρνιόταν να μου το δείξει γιατί ήταν… «σόκιν». Πάντα μου ’λεγε «όχι, είσαι μικρός». Κάποια στιγμή το ξέχασα κι εγώ και πέρασαν κάμποσα χρόνια. Τα τελευταία Χριστούγεννα, που κατέβηκα Ελλάδα, το θυμήθηκα πάλι και μου το ’δωσε επιτέλους.

Ο Νίκος ο Ζωγράφος πέθανε γύρω στο 1980. Η θεία μου θυμάται πως η γυναίκα του είχε κάνει καδράκι το ποίημα και το είχε κρεμασμένο στο σαλόνι της στην Αίγινα. Δεν ξέρω αν υπάρχει πουθενά το χειρόγραφο κείμενο του Βάρναλη ή άλλα αντίγραφά του.

«Τα Μουνάκια»: Το τελευταίο ποίημα του Κώστα Βάρναλη Facebook Twitter

Οι πληροφορίες από εδώ.

Βιβλίο
9

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Θαυμάζω τους μετανάστες που γίνονται Έλληνες τόσο γρήγορα»

Lifo Videos / Ρόντρικ Μπίτον: «Θαυμάζω τους μετανάστες που γίνονται Έλληνες τόσο γρήγορα»

Μια συζήτηση με τον ελληνιστή ιστορικό, συγγραφέα, ομότιμο καθηγητή του King’s College και πρόεδρο της Βρετανικής Σχολής Αθηνών σερ Ρόντρικ Μπίτον, με αφορμή την παρουσία του ως τιμώμενο πρόσωπο στα Βραβεία Βιβλίου Public 2026, για την εθνική ιστορία, τη γλώσσα, την έννοια της ελληνικότητας, την αθηναϊκή δημοκρατία των κλασικών χρόνων και τις σύγχρονες προκλήσεις.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Δημήτρης Γκιώνης ήθελε να ξέρεις τι είναι ο έρωτας για τους άνδρες

Το πίσω ράφι / Ο Δημήτρης Γκιώνης ήθελε να ξέρεις τι είναι ο έρωτας για τους άνδρες

Στο «Και μετά, τι έγινε;», μέσα από τις εξομολογήσεις πέντε ανδρών, ο συγγραφέας και δημοσιογράφος που πέθανε πρόσφατα είχε χαρτογραφήσει την πορεία της ελληνικής κοινωνίας από την καταπίεση μέχρι την εποχή του διαδικτυακού σεξ.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ο «Πιερ» του Μέλβιλ είναι λες και γράφτηκε για το σήμερα

Βιβλίο / Ο «Πιερ» του Μέλβιλ είναι λες και γράφτηκε για το σήμερα

Έναν χρόνο μετά τον «Μόμπι Ντικ», ο Αμερικανός συγγραφέας χρειαζόταν μια εμπορική επιτυχία. Αντ' αυτής, έγραψε το «Πιερ, ή οι αμφισημίες», ένα σκοτεινό μυθιστόρημα για την απαγορευμένη επιθυμία και τη συγγραφή, που είναι λες και γράφτηκε για το κοινό του 21ου αιώνα.
ΝΙΚΗΤΑΣ ΔΕΣΠΟΤΙΔΗΣ
Νταβίδ Ουκλές: «Η σημαντικότερη κληρονομιά μας είναι η αγάπη»

Βιβλίο / Νταβίδ Ουκλές: «Η σημαντικότερη κληρονομιά μας είναι η αγάπη»

O Ισπανός συγγραφέας του επιτυχημένου μυθιστορήματος «Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια» μιλά στη LiFO για τον Ισπανικό Εμφύλιο, τον μαγικό ρεαλισμό και την επόμενη δουλειά που ετοιμάζει.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Σιμόν ντε Μποβουάρ: «Ποτέ δεν ονειρεύτηκα άλλη μοίρα από τη δική μου»

Βιβλίο / Σιμόν ντε Μποβουάρ: «Ποτέ δεν ονειρεύτηκα άλλη μοίρα απ' τη δική μου»

Στις αυτοβιογραφικές «Αναμνήσεις μιας καθωσπρέπει κόρης» η φιλόσοφος γράφει για τη ζωή της πριν από τον Σαρτρ και για τη μεταμόρφωσή της από άβουλη κόρη μιας μεσοαστικής οικογένειας σε δυναμική φεμινίστρια.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Για τον Μανουέλ Βίλας, ο Δον Κιχώτης σήμερα θα ήταν γυναίκα

Βιβλίο / Για τον Μανουέλ Βίλας, ο Δον Κιχώτης σήμερα θα ήταν γυναίκα

Ο πολυβραβευμένος Ισπανός συγγραφέας μιλά στη LiFO με αφορμή το μυθιστόρημά του «Εμείς», που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά, και εξηγεί γιατί ο άνευ όρων έρωτας είναι μια πράξη επαναστατική.
ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΗ
Αγγελική Βασιλάκου: «Τι μπορεί να σου δώσει ένα βιβλίο που δεν σου δίνει η τέχνη;»

Βιβλίο / Η Αγγελική Βασιλάκου μεταφράζει τους καλύτερους της Λατινικής Αμερικής

Μεταφράζει συγγραφείς όπως η Φερνάντα Μελτσόρ, ο Μπενχαμίν Λαμπατούτ και η Σέλβα Αλμάδα. Μιλά στη LifO για την αξία αυτών των συγγραφέων, που θα δούμε και από κοντά με αφορμή τη 18η διοργάνωση του Φεστιβάλ ΛΕΑ.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Η μητέρα μου πέθανε Πρωτοχρονιά. Την επομένη έπρεπε να κάνω εκπομπή»

Ποδόσφαιρο / «Η μητέρα μου πέθανε Πρωτοχρονιά. Την επομένη έκανα εκπομπή»

Ο Χρήστος Σωτηρακόπουλος, που συνέδεσε τη φωνή του με τις μεγαλύτερες ποδοσφαιρικές στιγμές των τελευταίων δεκαετιών, θυμάται τους θρύλους που συνάντησε, τις απώλειες που τον άλλαξαν και εξηγεί γιατί το ποδόσφαιρο εξακολουθεί να συγκινεί εκατομμύρια ανθρώπους.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
H Κατερίνα Φράγκου είναι η πρώτη ατζέντισσα λογοτεχνίας στην Ελλάδα

The Book Lovers / Κατερίνα Φράγκου: Η πρώτη ατζέντισσα λογοτεχνίας στην Ελλάδα

H ιδρύτρια του Λογοτεχνικού Πρακτορείου Ίρις φέρνει τους Έλληνες συγγραφείς σε επαφή με τη διεθνή αγορά βιβλίου, εκπροσωπώντας ένα επάγγελμα που παραμένει αόρατο στο ευρύ κοινό, παρότι επηρεάζει τη διαμόρφωση του σύγχρονου λογοτεχνικού τοπίου.
M. HULOT