ΔΙΑΒΑΣΑ ΟΤΙ ΕΝΑΣ 65ΧΡΟΝΟΣ αυνανιζόταν κατά τη διάρκεια παιδικής παράστασης στον Βόλο και θυμήθηκα τη μητέρα μιας συμμαθήτριας στο δημοτικό που δεν την άφηνε να συμμετέχει σε παιδικές γιορτές γιατί «ποιος ο λόγος, με τόσους ξένους ανθρώπους».
Μετά θυμήθηκα τους «αυστηρούς» γονείς του σχολείου που δεν άφηναν τις κόρες τους να διανυκτερεύσουν σε σπίτια συμμαθητριών τους και το πώς η άρνησή τους, χρόνια αργότερα, μεταφράστηκε σε «θέλω να προστατεύσω την κόρη μου από πιθανό βιασμό ή σεξουαλική παρενόχληση».
Μετά θυμήθηκα μια μάνα στην παραλία κόκκινη από τις φωνές, που ούρλιαζε στην πεντάχρονη −το μέγιστο− κόρη της να «βάλει το μαγιό της» (εννοώντας το πάνω μέρος του μπικίνι).
Καθημερινά υπάρχουν εκατοντάδες ειδήσεις που σχετίζονται με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο με το γεγονός ότι τα παιδιά είναι σεξουαλικοποιημένα πλάσματα που χρειάζονται «αυξημένη προστασία». Όταν λέω παιδιά, εννοώ τα παιδιά-κορίτσια. Είναι, για παράδειγμα, πολύ συνηθισμένο να διαβάζουμε ειδήσεις σχετικές με το κατάλληλο dress code στο σχολείο ή να βλέπουμε βίντεο με ρούχα νηπίων που γονείς καταγγέλλουν ότι «είναι σεξουαλικοποιημένα». Εδώ μια γυναίκα αναρωτιέται μέχρι πού έχει δικαίωμα ο γονιός να πει στη 13χρονη κόρη του «όχι, μη βγεις έξω έτσι» και εδώ μια άλλη αναρωτιέται «γιατί τα παιδικά ρούχα έχουν γίνει τόσο μεγαλίστικα». Σημειώνω επίσης τη λέξη «ξεπεταγμένο», σε ουδέτερο γένος, που εγώ μεταφράζω ως «κορίτσι-παιδί που, όταν γίνει το κακό, θα φταίει».
Δεν έχει σημασία τι πιστεύεις∙ όταν αρχίσεις να βλέπεις τα βλέμματα να στρέφονται προς την κόρη σου στην παραλία, είναι μια αναμενόμενη αντίδραση να την καλύψεις, να την απομακρύνεις, να επιχειρήσεις να την προστατεύσεις. Το θέμα είναι να μη «συμβεί» κάτι, τα υπόλοιπα βρίσκονται αργότερα. Αλλά όταν το βλέμμα είναι σε παιδική παράσταση;
Τι λέμε όταν μιλάμε για το κατάλληλο dress code στο σχολείο; Λέμε ότι το σώμα του παιδιού είναι σεξουαλικά αξιοπρόσεχτο και πρέπει να καλυφθεί. Τι λέμε όταν μιλάμε για το πάνω μέρος του μαγιό; Ότι κόσμος μπορεί να φτιάχνεται με το στέρνο του εξάχρονου στην παραλία και η κάλυψή του «προστατεύει». Ποιο κορίτσι δεν θυμάται κάποια στιγμή στις αρχές της εφηβείας ή στην ύστερη παιδικότητα που κάποιο βλέμμα, κάποιο χούφτωμα, κάποιος μικρός εξευτελισμός το έκανε να σκεφτεί «από σήμερα πρέπει να φοράω σουτιέν»;
Μιλάμε για την παιδεραστία και την παιδοφιλία σαν να είναι εξαιρέσεις, αλλά φερόμαστε σαν να είναι κανόνας.
Όταν ασχολούμαστε με καταδικασμένους παιδεραστές, μιλάμε για εκείνους σαν να είναι ανώμαλοι και άρρωστοι, αλλά φερόμαστε στα κορίτσια σαν να είναι υπεύθυνα. Υπάρχει μια λογική ανακολουθία. Ή κάποιος είναι ανώμαλος ή είναι ομαλή η σεξουαλική διέγερση απ’ το παιδί. Δεν μπορεί το παιδί-κορίτσι να ευθύνεται για τη διέγερση κάποιου που όλοι μαζί συμφωνούμε ότι είναι «άρρωστος». Δεν νομίζω ότι η ιστορία και η πείρα μάς έχουν διδάξει ότι ο τρόπος να «προστατεύσεις» ένα σώμα από τη σεξουαλική βία είναι να το καλύψεις.
Το ιδιαίτερο ζήτημα στην προστασία των ανηλίκων είναι ότι στην ουσία τα παιδιά είναι κάτι σαν δεσποζόμενοι άνθρωποι. Ο τρόπος που θα προστατευθούν εμπίπτει ολότελα στην εξουσία των προσώπων που τα «προσέχουν». Το πώς θα προφυλάξουμε τα παιδιά από βιασμό, σεξουαλική επίθεση ή σεξουαλική κακοποίηση πάσης φύσεως δεν σχετίζεται με τα ίδια με κανέναν τρόπο. Σχετίζεται με το πώς οι γονείς, η οικογένεια και ο νόμος αντιλαμβάνονται το σεξ, την έλξη, το φυσιολογικό και την αρρώστια. Αυτό που διαφοροποιεί μια οικογένεια που λέει στην κόρη της «ντύσου, καλέ, έρχεται ο θείος σου» από μια οικογένεια που λέει «φόρα ό,τι θες, παιδί είσαι» είναι η αντίληψη του πώς μοιράζεται η ευθύνη. Στη μεγάλη εικόνα, το «ποιος φταίει» το αποφασίζει ο νόμος. Εδώ η οικογένεια γίνεται μίνι νομοθέτης και ορίζει, σε περίπτωση εγκλήματος, πώς μοιράζονται οι ευθύνες. Και κάθε οικογένεια μπορεί να πει ό,τι θέλει για το ανήλικό της. Αν το οχτάχρονο που παίζει κάποιο άθλημα κρίνεται επικίνδυνο και δυνητικά προκλητικό, με αποτέλεσμα το οχτάχρονο να υποχρεώνεται να απέχει, δεν είναι ότι μπορεί να «προσβάλει την απόφαση». Tα παιδιά έχουν δικαιώματα, αλλά δεν έχουν δυνατότητα διεκδίκησής τους.
Φυσικά, τα λόγια είναι φτηνά, δεν μπορεί να γίνει αλλιώς σε τέτοιες περιπτώσεις. Δεν έχει σημασία τι πιστεύεις∙ όταν αρχίσεις να βλέπεις τα βλέμματα να στρέφονται προς την κόρη σου στην παραλία, είναι μια αναμενόμενη αντίδραση να την καλύψεις, να την απομακρύνεις, να επιχειρήσεις να την προστατεύσεις. Το θέμα είναι να μη «συμβεί» κάτι, τα υπόλοιπα βρίσκονται αργότερα. Αλλά όταν το βλέμμα είναι σε παιδική παράσταση; Όταν η ερωτική διέγερση συμβαίνει όταν δυο παιδιά παίζουν βόλεϊ στο πάρκο; Όταν συμβαίνει στον διάδρομο του σούπερ μάρκετ και παρατηρείς ότι ο κυριούλης απέναντι δεν τυχαίνει να παίρνει τα ίδια προϊόντα με σένα, αλλά έχει πάρει από πίσω το παιδί σου;
Δεν θέλω σήμερα παρά να αγγίξω εκατοστά από την αιχμηρή κορυφή αυτού του τεράστιου πράγματος που λέγεται «προστασία παιδιών». Παρατηρώ μόνο, με το βλέμμα στραμμένο σ’ όσα πρόκειται ν’ ακούσω και αυτό το καλοκαίρι, για μικρομέγαλα και προκλητικές παιδικές ρώγες, ότι μου φαίνεται αφελές να πιστέψουμε ότι ψυχισμοί που διεγείρονται σεξουαλικά από παιδιά δημοτικού αποθαρρύνονται αν σημεία του σώματός τους καλύπτονται με ύφασμα.
