«Η επιχείρηση "Νόστος 3" ολοκληρώθηκε επιτυχώς» ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών εχθές, αλλά αυτή αφορούσε μόλις 82 άτομα, κυρίως δημοσιογράφους και λίγους Έλληνες που ζούσαν εκεί. Οι περισσότεροι από εκατό χιλιάδες ομογενείς, ειδικά αυτοί που ζουν στην περικυκλωμένη από τις ρωσικές δυνάμεις Μαριούπολη, καθώς και στο Σαρτανά που έχει βομβαρδιστεί, ζουν μία κόλαση, καθώς βρίσκονται εν μέσω διασταυρούμενων πυρών, των Ρώσων και των ακροδεξιών στρατιωτικών ομάδων που επιχειρούν στην περιοχή.
Το σχέδιο εκκένωσης από Έλληνες περιοχών όπως η Μαριούπολη για το οποίο μιλούσε ο υπουργός Εξωτερικών και τα στελέχη της κυβέρνησης, αφορούσαν μόνο τους Έλληνες πολίτες και όχι την ομογένεια συνολικά.
«Δεν μιλήσαμε ποτέ για ομογενείς. Το σχέδιο εκκένωσης ήταν για Έλληνες πολίτες και αυτούς που έχουν την ειδική ταυτότητα ομογενούς, οι οποίοι είναι λίγοι» αναφέρει στη LiFO εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών. «Οι 120.000 ομογενείς είναι Ουκρανοί πολίτες. Η συντριπτική πλειοψηφία των ομογενών δεν θέλει να φύγει. Αλλά και να θέλει, αυτήν τη στιγμή υπάρχει στρατιωτικός νόμος. Οι Ουκρανοί πολίτες, άνδρες 18-60, δεν μπορούν να φύγουν από την χώρα. Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για αυτό. Είναι πολίτες της χώρας».
Στην ερώτηση αν μπορούσαν να κάνουν κάτι για τα παιδιά και τις γυναίκες, η απάντηση ήταν ότι «προσπαθήσαμε να βγάλουμε όσους μπορούσαμε εκείνη τη στιγμή. Ιδανικά, αν είχαμε χρόνο και η κατάσταση ήταν καλύτερη, θα μπορούσαμε ίσως να βγάλουμε και περισσότερους. Αυτός ήταν ο αρχικός προγραμματισμός. Αλλά από τη στιγμή που έκοψαν το ηλεκτρικό, έκοψαν τις προσβάσεις, οι Ρώσοι ήταν προ των πυλών και γίνονταν μάχες, δόθηκε ένα παράθυρο ευκαιρίας για να φύγουν όσοι μπορούσαν να φύγουν. Και που βγάλαμε 80 άτομα είναι ευτύχημα».
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι «Η συντριπτική πλειοψηφία των Ουκρανών ελληνικής καταγωγής επέλεξαν να μείνουν στον τόπο τους» και ότι ήταν ελάχιστοι αυτοί οι οποίοι τους ζήτησαν να φύγουν, αλλά πιθανώς αυτό στη συνέχεια άλλαξε. «Πόσο μάλλον από τη στιγμή που η περιοχή η ίδια καθίσταται εμπόλεμη ζώνη... Το κατεπείγον είναι να προστατεύσουμε τους αμάχους» είπε. Αυτό ωστόσο στην πράξη δεν αποδεικνύεται εύκολο και αυτήν τη στιγμή παραμένουν εντελώς απροστάτευτοι, στο έλεος και του ρωσικού στρατού και των ακροδεξιών παραστρατιωτικών ομάδων.
Στην επισήμανση ότι κάποιοι ομογενείς διαμαρτύρονται ότι ήθελαν να φύγουν αλλά δεν τους βοήθησε το ελληνικό κράτος, ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ αναρωτιέται: «Τι να κάνει το ελληνικό κράτος;». «Αυτήν τη στιγμή δεν μπορεί να φύγει κανείς. Έχουμε και τον πρόξενό μας εκεί. Όσο επικρατεί αυτή η κατάσταση δεν μπορεί, όχι μόνο η Ελλάδα, καμία χώρα να κάτι εν μέσω πολεμικής σύρραξης. Άμα ηρεμήσει η κατάσταση, μπορεί να γίνει κάτι». Στο ΥΠΕΞ επιμένουν ότι οι περισσότεροι δεν θέλουν να φύγουν και ότι όσοι διαμαρτύρονται είναι μεμονωμένες περιπτώσεις.
«Σενάριο μαζικής εκκένωσης δεν υπήρχε για την ομογένεια της Ουκρανίας. Το ελληνικό σχέδιο αφορούσε κυρίως τους έχοντες ελληνική υπηκοότητα ή τη βεβαίωση του Έλληνα ομογενή που έχουν πολλοί λίγοι» αναφέρει και ο ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης, ο οποίος συμμετείχε το 1993 στην επιχείρηση «Χρυσόμαλλο Δέρας» που έγινε τότε, για τον απεγκλωβισμό των Ελλήνων της Αμπχαζίας.
«Ζει πολύ δύσκολες στιγμές η ομογένεια στη Μαριούπολη» λέει. «Στο Σαρτανά, 5 χιλιόμετρα περίπου από την Μαριούπολη, το 98% είναι ελληνικός πληθυσμός. Τώρα τον έχουν καταλάβει οι Ρώσοι. Δεν έχουμε εικόνα πλέον τι γίνεται εκεί. Δεν υπάρχουν πληροφορίες. Στη Μαριούπολη δεν έχουν ρεύμα, δεν μπορούν να επικοινωνήσουν. Κάποιοι από την Ελλάδα που έχουν τους συγγενείς τους εκεί δεν μπορούν να επικοινωνήσουν από εχθές με κανέναν».
Ανάρτηση του προξένου της Ελλάδας στη Μαριούπολη στο Facebook.
Ανάρτηση στο Facebook του συλλόγου ομογενών «Ενότητα»
Αυτήν τη στιγμή από Έλληνες διπλωμάτες στην Ουκρανία, παραμένουν οι Γενικοί Πρόξενοι στη Μαριούπολη Μανώλης Ανδρουλάκης και στην Οδησσό Δημήτρης Δόχτσης υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, όπως αναφέρει και η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, ενώ η επιχείρηση του συντονισμού της αυτοκινητοπομπής προκειμένου να βγουν από την Ουκρανία οι 82 Έλληνες, ανατέθηκε στον πρέσβη Φραγκίσκο Κωστελλένο, καθώς ο πρέσβης της Ελλάδας στο Κίεβο, Βασίλης Μπορνόβας, είχε εγκαταλείψει τη χώρα νωρίτερα, χωρίς να προλάβουν να φύγουν όλοι.
Η γραμμή του υπουργείου Εξωτερικών ήταν η πρεσβεία της Ελλάδας και τα προξενεία της στην Ουκρανία να παραμείνουν ανοιχτά, παρότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές πρεσβείες είχαν μεταφερθεί δυτικά για περισσότερη ασφάλεια. Όταν άρχισε η επίθεση της Ρωσίας στο Κίεβο είχαν μείνει μόνο 7 πρεσβείες κρατών-μελών της Ε.Ε. Ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εξωτερικών είχαν συμφωνήσει ότι οι Έλληνες διπλωμάτες θα έπρεπε να μείνουν εκεί, όχι μόνο ως ένδειξη αλληλεγγύης προς τον ουκρανικό λαό, αλλά και για τον συντονισμό της εκκένωσης από τους Έλληνες που ήθελαν να φύγουν, καθώς και για την προστασία της ομογένειας.
Ο πρέσβης, ωστόσο, όπως δήλωσε στα ΜΜΕ, όταν είδε να μοιράζονται όπλα στους άνδρες της χώρας για παλλαϊκή άμυνα (σ.σ. σύνηθες στον πόλεμο), αποφάσισε ότι έπρεπε να φύγει. Το γεγονός προκάλεσε την ενόχληση του υπουργού Εξωτερικών και του πρωθυπουργού, γι' αυτό και ο Νίκος Δένδιας αποφάσισε να στηριχθεί στους δύο προξένους και στον πρέσβη Κωστελλένο, στον οποίο ανέθεσε την επιχείρηση «Νόστος», εκφράζοντας τη «βαθύτατη ευγνωμοσύνη του στους τρεις διπλωμάτες». Η αλήθεια είναι ότι και οι τρεις διπλωμάτες (Κωστελλένος, Ανδρουλάκης και Δόχτσης) έχουν επιδείξει και γενναιότητα και αίσθηση καθήκοντος.
Τις προξενικές αρχές, αλλά και τον πρέσβη που έστειλε η κυβέρνηση στη Μαριούπολη για να βγάλει με ασφάλεια από την Ουκρανία το κομβόι αυτοκινήτων επιδοκίμασε δημόσια και ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε συνέντευξή του, αναγνωρίζοντας όμως πως «αυτό δεν σημαίνει ότι δεν κινδυνεύουν δεκάδες χιλιάδες Έλληνες, Ουκρανοί ελληνικής καταγωγής, οι οποίοι βρίσκονται στην περιοχή».
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε και αυτός ότι «Η συντριπτική πλειοψηφία των Ουκρανών ελληνικής καταγωγής επέλεξαν να μείνουν στον τόπο τους» και ότι ήταν ελάχιστοι αυτοί οι οποίοι τους ζήτησαν να φύγουν, αλλά πιθανώς αυτό στη συνέχεια άλλαξε. «Πόσο μάλλον από τη στιγμή που η περιοχή η ίδια καθίσταται εμπόλεμη ζώνη... Το κατεπείγον είναι να προστατεύσουμε τους αμάχους» είπε. Αυτό ωστόσο στην πράξη δεν αποδεικνύεται εύκολο και αυτήν τη στιγμή παραμένουν εντελώς απροστάτευτοι, στο έλεος και του ρωσικού στρατού και των ακροδεξιών παραστρατιωτικών ομάδων.
Κυβερνητικά στελέχη αναφέρουν ότι για να οργανωθεί ξανά άλλη μια τέτοια αποστολή, πρέπει να γίνει με ασφάλεια. Να υπάρξουν δηλαδή κάποιες εγγυήσεις από όλες τις πλευρές που εμπλέκονται στον πόλεμο, ώστε να δημιουργηθεί ένας ανθρωπιστικός διάδρομος. Αυτές δεν υπάρχουν τώρα. Αντιθέτως, υπάρχουν μεγάλοι φόβοι για τον αριθμό των νεκρών στις περιοχές της ομογένειας, οι οποίες έχουν χτυπηθεί ανελέητα.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, σήμερα ολοκληρώθηκε άλλη μία επιχείρηση εξόδου, από την Οδησσό αυτήν τη φορά, 25 ατόμων, η οποία ονομάστηκε «Νόστος 4», προς τη Μολδαβία. Την επιχείρηση αυτή συντόνισε ο γενικός πρόξενος της Ελλάδας στην Οδησσό Δημήτρης Δόχτσης, ο οποίος, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα επιστρέψει στην Οδησσό.
Τη συνδρομή της ελληνικής προξενικής αρχής στην Οδησσό είχε ζητήσει εδώ και μέρες το υπουργείο Ναυτιλίας, για ναυτικούς ελληνικού φορτηγού πλοίου που βρισκόταν σε λιμάνι της Οδησσού χωρίς να του χορηγείται απόπλους, λόγω της αναστολής λειτουργίας των ουκρανικών λιμένων.
